## Het Publieke Domein

Het publieke domein bestaat uit werken die vrij zijn van auteursrecht. Dit betekent dat je geen toestemming nodig hebt om deze werken te gebruiken, te veranderen of te delen. Veel klassieke kunstwerken en literatuur behoren bijvoorbeeld tot het publieke domein.

Vervallen auteursrecht: leven +70 jaar

In de Europese Unie vervalt het auteursrecht 70 jaar na de dood van de maker. Als een bedrijf het auteursrecht heeft, of de maker anoniem is, 70 jaar na de eerste publicatie. Het is ook mogelijk dat een werk nooit recht heeft gehad op auteursrecht. Lees voor meer informatie hierover het gedeelte over Copyright Basics in deze wiki.

Hoe herken je een Publieke Domein werk
Het kan moeilijk zijn om te herkennen of een werk tot het publieke domein behoort of niet. Er zijn twee labels die gebruikt kunnen worden om deze werken herkenbaar te maken:

- De CC0 licentie:
  Een maker kan ervoor kiezen om eigen werk toe te wijzen aan het publieke domein. De CC0-licentie kan dan worden gebruikt om aan te geven dat er geen aanspraak wordt gemaakt op auteursrechten. Deze licentie is, net als andere Creative Commons-licenties, juridisch onderbouwd en bedoeld om hergebruik duidelijk te regelen
- Het Publieke Domein merkteken:
  Dit geeft aan dat een werk vrij is van auteursrechtelijke beperkingen. Dit merkteken is een label zonder juridische werking en dient vooral als hulpmiddel om werken in het publieke domein te herkennen.

Hoewel werken uit het publieke domein vrij zijn van auteursrechten, moet je rekening houden met het volgende:

- Morele auteursrechten kunnen nog steeds van toepassing zijn
  Wanneer (her)gebruik van het werk leidt tot misvorming, verminking of aantasting die schadelijk is voor de eer of reputatie van de maker, kunnen de maker of diens nabestaanden hier bezwaar tegen maken.

- Verschil per land
  Landen hebben verschillende voorwaarden voor het vervallenvan auteursrechten. Houd je aan de wetgeving van het land waar je het werk (her)gebruikt. In Mexico bijvoorbeeld vervalt het auteursrecht 100 jaar na de dood van de maker, in Jemen is dit slechts 30 jaar. n sommige landen is de auteursrechtwetgeving complexer, waardoor het minder duidelijk is of een werk daadwerkelijk tot het publieke domein behoort. Zo is het dagboek van Anne Frank in Nederland bijvoorbeeld nog niet vrij van auteursrechten. Meer hierover lees je in: Public Domain: why it is not that simple in Europe, by Katarzyna Strycharz.

- Andere beperkingen op intellectueel eigendom kunnen van toepassing zijn
  Een logo van de uitgever op de omslag van een boek uit het publieke domein kan bijvoorbeeld worden beschermd door het merkenrecht.

- Houd rekening met privacy en cultureel of moreel gevoelige kwesties
  Let op bij werken die cultureel erfgoed zijn van inheemse gemeenschappen. Bekijk voor meer informatie Mukurtu en the Traditional Knowledge Labels.

- Werk afgeleid van materiaal uit het publieke domein kan auteursrechtelijk beschermd zijn
  Gebruikt iemand een werk uit het publieke domein om er een nieuw werk van te maken, dan heeft deze maker auteursrecht op de delen van het ontstane werk die nieuw en origineel zijn.

Waar vind je publieke domein werken?
Niet alle werken in het publieke domein zijn gemarkeerd met een CC0-licentie of Publieke Domein-markering. Er zijn wel websites die voornamelijk bronnen uit het publieke domein aanbieden. Bijvoorbeeld Project Gutenberg, Public Domain Review, Europeana, Flickr’s the Commons, Smithsonian en het Rijksmuseum. In het volgende onderdeel vind je meer handige bronnen.