DUS - De Utrechtse Stadsvrijheid
De naam De Utrechtse Stadsvrijheid komt uit de vijftiende eeuw. Tot 1816 waren er 15 buitengerechten: 15 opgedeelde buitengebieden van de stad Utrecht. De Utrechtse Stadsvrijheid. In deze buitengerechten woonden ‘ondersaten’: de bewoners van de stadsvrijheid.
Echte burgers van Utrecht waren de ondersaten dus niet. Ze vielen wel onder de hoge rechtspraak van de stad - waar het ging om zware delicten - maar hadden samen hun eigen afspraken wat betreft de lage rechtspraak.
Ook mochten ze bescherming zoeken binnen de muren van de stad, mits ze ‘s nachts wachtrondes liepen in het gebied van de stadsvrijheid om te checken of stedelijke bewakers in de torens aan de stadskant van de singel niet in slaap waren gevallen.
Het woord ‘stadsvrijheid’ komt voort uit de middeleeuwse term ‘vriheit’. Dit was een term om naar een rechtsgebied te verwijzen, al gaan er ook geruchten dat deze ‘stadsvrijheid’ verwijst naar een plek waar mensen vrij leven en waar alles kan.