## 1.8 Bijnieren

Bijnieren

De twee bijnieren liggen bovenop de nieren. Bijnieren bestaan uit bijniermerg en bijnierschors. Het merg zit in de binnenkant en het schors aan de buitenkant van de bijnieren.

Bron: www.kwf.nl

A: Bijnieren

B: Nieren

Bijnieren maken hormonen. De hormonen die de bijnieren maken zijn nodig om goed op stress te reageren en voor een goede bloeddruk. Ook maken bijnieren geslachtshormonen.

Het bijnierschors maakt de hormonen:

- De buitenste cellaag maakt aldosteron. Aldosteron bevordert het vasthouden van natrium en de uitscheiding van kalium door de nieren. Wanneer natrium wordt opgenomen, wordt ook water vastgehouden. Zo helpt aldosteron bij het reguleren van zowel de water- als de zoutbalans in lichaamsvloeistoffen. Aldosteron zorgt ervoor dat de bloeddruk stijgt. Een hormoon dat door het hart wordt afgegeven gaat de uitscheiding van aldosteron tegen, om het bloedvolume en de bloeddruk te verlagen. Dat hormoon is atriaal natriuretisch peptide (ANP).
- De middelste laag van de bijnierschors maakt cortisol aan. Cortisol wordt ook wel het stresshormoon genoemd omdat het het lichaam in staat stelt langdurige stress te weerstaan. Denk aan inspanning, vasten, koorts, infecties, trauma's, operaties en heftige emoties. Het hormoon zorgt voor een stijging van het glucosegehalte in het bloed en onderdrukt ontstekingsreacties. De bijnierschors geeft cortisol af in reactie op een stijgende ACTH-bloedspiegel. Wanneer het gehalte aan cortisol in het bloed verhoogd is, heeft dat een remmende werking op de hypothalamus en de hypofyse.
- De binnenste laag van de bijnierschors maakt zowel bij mannen als vrouwen gedurende het hele leven kleine hoeveelheden geslachtshormonen aan; androgenen en oestrogenen.

Bron: www.zorginzicht.nl

Het bijniermerg maakt de hormonen adrenaline en noradrenaline aan, die de bloedsuikerspiegel, de stofwisseling, hartslag en de opname van zuurstof door de longen verhogen. Samen worden deze hormonen catecholamines genoemd. Een fysieke of emotionele bedreiging zorgt via het sympatische zenuwstelsel dat het vecht-of-vluchtsysteem in actie komt. Het bijniermerg krijgt via het sympatische zenuwstelsel een seintje om deze reactie te versterken en te verlengen. Het pompt vervolgens zijn hormonen in de bloedbaan. De catecholamines verhogen de hartslag, de bloeddruk en de bloedglucosespiegel. En ze zorgen dat de longen meer zuurstof kunnen opnemen. Dit versnelt de bloedsomloop en er komt meer zuurstof en glucose terecht in de hersenen, spieren en hart: de organen die essentieel zijn voor de reactie. Het lichaam is klaar om op korte termijn het gevecht aan te gaan of je bijzonder alert te maken ( de alarmfase van de stressreactie; vecht-of-vluchtreactie). Voor het omgaan met stress op de lange termijn maakt de bijnierschors cortisol aan.

Bron: www.groeiatelier.nl

Bron: anatomie en fysiologie; de essentie