## Stap 2: Toerisme als motor

### Economische sectoren en economische transitie

In stap 1 heb je gekeken naar de aantrekkelijkheid van de eilanden in het Caribisch gebied voor toeristen. In deze stap kijk je eerst naar de verschillende soorten toerisme en dan naar de economische voordelen van het toerisme.

Soorten toerisme
Er worden verschillende soorten toerisme onderscheiden, bijvoorbeeld:

Massatoerisme: Dit is een vorm van toerisme waarbij grote aantallen mensen naar populaire bestemmingen reizen, vaak tijdens piekseizoenen.

Stay-over toerisme of verblijfstoerisme: Dit soort toerisme betreft bezoekers die voor een langere periode, meestal meerdere dagen tot weken, op een bestemming verblijven. Ze maken gebruik van accommodaties zoals hotels en huizen en appartementen die bijvoorbeeld worden aangeboden door Airbnb of Booking.com.

Elite-toerisme: Dit betreft een kleinere, maar financieel meer draagkrachtige groep toeristen die luxe ervaringen zoeken. Ze verblijven vaak in high-end resorts en zijn bereid meer te betalen voor exclusiviteit en premium diensten.

Duurzaam/ Ecologisch toerisme: Dit type toerisme richt zich op het minimaliseren van de negatieve impact op het milieu en de lokale cultuur. Het moedigt verantwoord gedrag aan en kan lokale natuurbehoudsinspanningen ondersteunen.

Cruisetoerisme: Dit omvat toeristen die reizen aan boord van een cruiseschip. Ze brengen een beperkte tijd door op verschillende bestemmingen en hun uitgaven op het land zijn vaak lager dan die van stay-over toeristen. Zie bron 6.

Bron 6: Cruisetoerisme

De eilanden in het Caribisch gebied bieden veeel verschillende toeristische ervaringen, van massatoerisme en all-inclusive resorts tot eco-vriendelijke retraites. Ieder type toerisme trekt een andere soort vakantieganger. Het Caribisch gebied biedt vakantiemogelijkheden voor avontuurlijke reizigers, voor strandgangers, voor natuurliefhebbers, voor budgetreizigers en ga zo maar door.

Agglomeratievoordelen
Het toerisme heeft een grote impact op de economie van het eiland. Op ieder eiland vind je veel bedrijven die vaak dicht bij elkaar zijn gevestigd. De voordelen die hierdoor ontstaan noem je agglomeratievoordelen.
Bijvoorbeeld op Aruba. Dit eiland heeft een concentratie van hotels, restaurants, toeristische attracties en aanverwante diensten.
Agglomeratievoordelen zijn:
- Schaalvoordelen: Door de concentratie van toeristische bedrijven kunnen deze bedrijven bijvoorbeeld samen investeren in marketing, waardoor de kosten per toerist dalen.
- Netwerkvoordelen: Lokale bedrijven kunnen bijvoorbeeld gemeenschappelijke activiteiten aanbieden, wat de aantrekkingskracht van het eiland kan vergroten.
- Voordelen voor toeleveringsbedrijven: de toeristische bedrijven nemen diensten af van allerlei lokale leveranciers, zoals vervoersbedrijven, restaurants en lokale handel. En de lokale leveranciers hebben door de aanwezigheid van de toeristen een grotere afzetmarkt.
- Arbeidsmarkt: Door de groei van de toeristische sector ontstaat er een grote vraag naar arbeidskrachten, wat leidt tot een toestroom van werknemers met uiteenlopende vaardigheden, van hotelmanagement tot gidsen en entertainers.

Door het toerisme wordt er vaak geïnvesteerd in infrastructuur, zoals luchthavens, om het groeiende aantal toeristen te kunnen ontvangen. De focus op de ontwikkeling van luchthavens wordt wel luchthavengerichtheid genoemd. Agglomeratievoordelen hebben vaak een zelfversterkend effect: hoe meer toeristische activiteiten er zijn, hoe aantrekkelijker de regio wordt, wat weer meer bedrijven en toeristen aantrekt, enzovoorts. Agglomeratievoordelen kunnen zo een belangrijke motor zijn voor lokale economische ontwikkeling.

Financiële dienstverlening
Je hebt in het eerste katern van de economische dimensie al gezien dat op veel eilanden in het Caribisch gebied de financiële sector belangrijk is. Misschien dat je bedrijven in deze sector niet meteen ziet als toeristische bedrijven, maar deze bedrijven profiteren natuurlijk wel direct van het toerisme. Voor een geldautomaat moet je vaak naar een bank, voor het omwisselen van valuta ga je naar een wisselkantoor en voor het afsluiten van een verzekering kun je terecht bij een verzekeringskantoor. Bovendien speelt de financiële sector (vaak in combinatie met de vastgoedsector) een belangrijke rol omdat er vaak een toename is van investeringen en ontwikkeling van commerciële projecten die verband houden met het toerisme. Een toename van toeristen leidt immers tot meer voorzieningen, zoals vakantiehuizen, restaurants, winkels en recreatieve activiteiten.

| #### Vragen

1 Bedenk een voorbeeld van hoe (en welke) toeristische bedrijven samen kunnen werken om de aantrekkingskracht van het eiland te vergroten

2 Geef twee voorbeelden van toeleveringsbedrijven die kunnen profiteren van toeristen. Leg ook uit hoe de toeleveringsbedrijven kunnen profiteren.

3 Door de groei van de toeristische sector ontstaat er een grote vraag naar arbeidskrachten. Geef een viertal voorbeelden van banen die ontstaan door de groei van de toeristische sector. Geef per voorbeeld aan of je denkt dat de baan leidt tot extra werkgelegenheid voor de lokale bevolking of dat de baan leidt tot een toestroom van werknemers van buiten het eiland. Leg je antwoord uit.

4 Een vastgoedinvestering is het kopen van onroerend goed om daar geld mee te verdienen. Leg uit dat als het toerisme groeit er vaak sprake is van een toename van vastgoedinvesteringen.

| #### Opdracht: Soorten toerisme
Werk samen met een klasgenoot. Maak een tabel waarin je de verschillende soorten toerisme opsomt (massatoerisme, stayover toerisme, elite-toerisme, duurzaam toerisme en cruisetoerisme). Zie hieronder. Noteer in de tabel voor elk type toerisme de belangrijkste kenmerken: Wat maakt dit type toerisme uniek?
Soort toerisme | Kenmerken | Voordelen | Nadelen
Massatoerisme | - - |  |
Stay-over toerisme | - - |  |
Elite-toerisme | - - |  |
Duurzaam toerisme | - - |  |
Cruisetoerisme | - - |  |
De voordelen en de nadelen vul je in nadat je stap 3 hebt gedaan.