# Maatregelen

Je gaat nu kijken naar de maatregelen tegen overstroming.

- Voeg de laag Dijkringen toe (uit de map Water > Hoogwaterbescherming > Dijken en duinen 2024).

Langs de IJssel liggen nu stevige dijken. De plaatsen Wilsum en Zalk zullen niet zo snel overstromen.
17. Hoe groot is de kans dat Wilsum en Zalk door een overstroming worden getroffen? Lees af uit de legenda.
In de vorige eeuw zijn veel rivieren gekanaliseerd. De meanders in de rivier werden rechtgetrokken en stuwen en sluizen werden geplaatst.
18. Hoeveel meanders liggen er in het traject tussen Katerveer bij Zwolle en het Kampen?
Voor de scheepvaart zou het aantrekkelijk zijn om deze meanders recht te trekken.
19. Met hoeveel kilometer wordt de afstand tussen Katerveer en Kampen dan korter?

20. Is dit gunstig voor het waterbergendvermogen van de rivier? Leg je antwoord uit.
Langs de IJssel zijn maatregelen genomen om de rivier meer ruimte te geven.

- Verwijder de openstaande kaartlagen.
- Voeg uit de rubriek Toekomst > Plannen: Nieuwe Kaart de volgende kaartlagen toe:
  - Water
  - Groen

Wissel een paar keer tussen de verschillende kaartlagen.
Je ziet bij de kaartlaag Nieuwe Kaart-Water dat er twee veranderingen plaatsvinden. Je gaat de veranderingen iets nauwkeuriger bekijken.

- Zoom in de op de verandering die ten westen van Katerveer heeft plaatsgevonden.

21. Welke verandering wordt bedoeld en wat is opvallend als je deze met de huidige situatie vergelijkt?

Kies uit:

a kribverlaging
b aanleg nevengeul
c zomerbedverdieping
d aanleg meestromende nevengeul
e verdiepen van de uiterwaard
f aanleg van een groene bypass

22. Door welk gebied gaat deze geul stromen?

- Voeg nu de kaartlaag grondsoorten (weer) toe en zet deze op 50% doorzichtigheid.

23. Welke grondsoort vind je bij nummer 1 en 2?
(klik op het kaartje hieronder voor vergroting)

- Voeg nu de kaartlaag Hoogte (AHN) (weer) toe.

24. Welke punt ligt hoger? Punt 1 of punt 2?
25. Welke uitspraken over deze nieuwe situatie zijn juist? Noteer de letters van de juiste uitspraken over de nieuwe situatie in de Vreugderijkerwaard.

A. Deze extra geul wordt alleen bij hoge waterstanden gevuld met water.
B. Dit is een meestromende nevengeul omdat het water van de IJssel hier altijd stroomt.
C. Deze geul ligt in binnendijksgebied.
D. Deze geul ligt in een uiterwaard.
E. De rivier de IJssel stroomt hier tussen een rivierduin en de winterdijk
F. Bij hoge waterstanden zijn de boerderijen via de dijk bereikbaar

- Zoom nu in op de andere verandering die ten westen van Wilsum wordt uitgevoerd.

26. Welke verandering vindt hier plaats? Kies uit:

A. kribverlaging
B. aanleg nevengeul
C. zomerbedverdieping
D. aanleg meestromende nevengeul
E. verdiepen van de uiterwaard
F. aanleg van een bypass

Bij hoge waterstanden gaat de rivier de IJssel via een nieuwe waterloop stromen. Het gevolg is dat het water in de IJssel minder hoog komt te staan.
27. In welk water/meer/zee mondt een deel van de rivier de IJssel dan uit?

- Verwijder alle openstaande kaartlagen.
- Voeg de volgende kaartlagen toe.
  - Schade per ha (2010) uit de map Water > Overstromingsschade.
  - Aantal inwoners (2020) uit de map Bevolking > Dichtheid > CBS Vierkanten
  - Nieuwe Kaart-Water (Toekomst > Plannen: Nieuwe Kaart)
  - Hoogte (AHN) (Landschap, grond en bodem > Hoogte)
- Zorg dat de kaartlaag Nieuwe Kaart - Water altijd zichtbaar is (dus "bovenop ligt") en wissel de andere kaartlagen door ze in de legenda te verschuiven of onzichtbaar te maken.

28. Welke uitspraken over de verandering zijn juist? Noteer de letters van de goede uitspraken.

A. Door de aanleg van de nevengeul heeft de stad Zwolle minder last van het hoge water
B. De nevengeul ligt in een gebied dat bij overstromingen leidt tot hoge schadeposten
C. De nevengeul gaat door een deel van het land stromen dat nu ook al laag ligt
D. De bevolkingsdichtheid in het gebied van de nevengeul is hoog
E. Door de aanleg van deze nevengeul heeft de stad Kampen minder last van overstromingen
F. De bevolkingsdichtheid in het gebied van de nevengeul is hoog

29. Schrijf nu zelf op basis van bovenstaande kaarten op waarom de nevengeul juist op deze locatie gesitueerd is.

- Verwijder nu de kaartlagen Schade per ha (2010) en Hoogte (AHN).
- Voeg de kaartlaag Nieuwe Kaart - Groen toe.
- Wissel een aantal keren tussen de openstaande kaartlagen en speel een beetje met de “doorzichtigheid”.

30. Welke uitspraken over het gebied tussen Katerveer in Zwolle en Kampen zijn juist? Noteer de letters van de goede uitspraken.

A. Veel groen wordt binnendijks gerealiseerd.
B. Vooral de dimensie natuur overheerst in de uiterwaarden tussen Zwolle en Kampen.
C. Veel groen wordt buitendijks gerealiseerd
D. De bypass wordt voor de scheepvaart belangrijk
E. Het gebied langs de nevengeul wordt voor de recreatie ingericht
F. In de uiterwaarden krijgen water en natuur alle ruimte
G. De nevengeul krijgt dezelfde functies als de nevengeul in de Vreugderijkerwaard.

- Zoom nu in op de Vreugderijkerwaard en bekijk onderstaande foto’s.

31. Welke dimensie staat in dit gebied vooral centraal?

Op de foto hierboven zie je de inlaatduiker “Heerenbroek”. Deze inlaat ligt aan de noordkant van de rivier de IJssel.
Kopieer en plak deze coördinaten: 52.53063,5.99376
32. Is de foto genomen vanaf de zomerdijk of vanaf de winterdijk?
33. Wat is de naam van deze dijk?

- Zoom in op het gebied achter de inlaat. Deze inlaat is in de winter gesloten en in de zomer staat deze open.

34. Wanneer zijn de rivierstanden het hoogst?
35. Wanneer zijn de rivierstanden het laagst?
36. Wat is de functie van deze inlaat?
37. Noem minstens 2 bewijzen die je met behulp van de kaartlagen in EduGIS kunt vinden waarom het gebied achter de inlaat niet als retentiegebied dienst kan doen.
Langs de IJssel tussen Arnhem en Zwolle zijn nog meer maatregelen genomen om de rivier meer ruimte te geven.

- Zorg dat alleen de kaartlaag Nieuwe Kaart - Water aan staat en verschuif de kaart vanaf Zwolle langs de rivier tot Arnhem. Zoom regelmatig in.

38. Bij welke twee plaatsen krijgt de rivier de meeste ruimte om haar water bij hoog water kwijt te kunnen?
39. Wat voor ingrepen worden hier uitgevoerd?
40. Schrijf nu een kort verslag waarin een antwoord op de volgende vragen staat:
*Welke maatregelen zijn er genomen tussen Zwolle en Kampen om de rivier de IJssel meer ruimte geven?
*Welke dimensie staat in dit gebied centraal?