# Drempel 7| Landbouw

Landbouwrevolutie?

We noemen dit een revolutie wat bij het geschiedenisonderwijs als begrip niet geheel correct is. Een revolutie is een grote verandering in een korte tijd. Als je het van een groter perspectief bekijkt van Big History is het wel degelijk een in een korte tijd dat deze verandering heeft plaatsgevonden.

In de wereldgeschiedenis wanneer de landbouwsamenlevingen ontstaan, zorgt voor een stop op de continuïteit van de beschavingen die er bestonden. Doormiddel van het overschot aan voedsel door de landbouwrevolutie groeit op deze plekken de bevolking. Ineens ontstaan er verschijnselen die wij nog niet eerder hebben, mensen kunnen zichzelf gaan specialiseren in bepaalde taken in hun maatschappij.

De landbouw is begonnen in het nabije Oosten ongeveer 11.000 jaar geleden. Deze eerste boeren waren oorspronkelijk jager-verzamelaars. Zij hadden door dat het makkelijker was om op dezelfde plek te blijven in plaats van verder te trekken als de grond was. Dit gebied waar dit fenomeen begon noemen we ook wel de vruchtbare halve maan. De jager-verzamelaars waren oorspronkelijk nomaden, maar zij hoefden ineens niet meer te verhuizen om aan voldoende voedingsstoffen te komen.

De hoeveelheid dieren die er op de wereld rondlopen van bepaalde soorten zijn compleet veranderd als gevolg van de landbouw. De domesticatie die plaats heeft gevonden zorgt ervoor dat er een enorme groei is geweest in de hoeveelheid dieren, die wij mensen gebruiken als vee. De invloed van de mensen door de domesticatie heeft voor een genetische evolutie gezorgd. De dieren die het meest hanteerbaar waren werd mee doorgefokt, hierdoor ontstonden steeds tammere dieren.

Miljarden jarenlang was het leven op onze planeet aarde op een natuurlijke wijze geëvolueerd en nu is dit proces door de mensen verstoord met landbouw. We stoppen de beste zaden in de grond en begonnen met kunstmatige selectie. Behalve met planten, zijn we dit ook bij dieren gaan doen. Kunstmatige selectie gaat veel sneller dan natuurlijke selectie, behalve de aarde zelf, werden nieuwe planten- en diersoorten geselecteerd en gefokt. Dit was als zij het geluk hadden om niet te worden uitgeroeid door de mens. De aarde is door de komst van landbouw nooit meer hetzelfde.

Domesticatie https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300530/2.2.+Hoe+zijn+we+dieren+gaan+gebruiken%3F

(https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestand.ashx?id=13265 )

Het begin van de geschiedenis

Geschiedenis betekend de bestudering van de mensen vanaf het moment dat er geschreven bronnen zijn. We weten natuurlijk dat er veel aan vooraf is gegaan, dit noemen we de prehistorie aangezien hier geen geschreven bronnen van gedocumenteerd zijn. Hierdoor zijn de onderzoeken naar de mensen in de prehistorie nooit 100% zeker.

Bronnen die geschreven zijn in de geschiedenis kunnen wij ook niet met 100% vertrouwen, niet alles is feitelijk, veel is verdwenen, maar denk ook aan eventuele vertaalfouten en eigen interpretaties van de personen. Zorg dus voor een goede bron analyse voor je een bron als waarheid aanneemt.

Zodra de landbouw in de samenlevingen verworven waren zien we de eerste beschavingen ontstaan op de plekken waar de landbouw is begonnen. Deze beschavingen worden steeds groter en de landbouw verspreid zich over vele delen van de wereld.

Meerdere wetenschappers zijn bang dat de landbouwrevolutie een grote fout van de mensheid is geweest (bron, wetenschap.nu en sapiens, nog ff fact checken wat ze precies zeiden).

Op de plek waar de landbouw ontstond ‘de Vruchtbare Halve Maan’ komen ook de eerste dorpen. Archeologen noemen het volk dat in dit vruchtbare land de eerste dorpen vormde de Natufiërs, of ook wel de Natufische cultuur. Hoewel landbouw op meerdere plaatsen tegelijkertijd ontstond, krijgt dit volk de eer het eerste te zijn met landbouw.

Het schrift ontstond waarschijnlijk 5000 voor Christus, in dezelfde tijd dat de steden verder uitgroeiden en beschavingen ontstonden. Met grote waarschijnlijkheid is dit in Mesopotamië begonnen, gelegen in de Vruchtbare Halve Maan, gebied dat nu het huidige Irak is. Mesopotamië lag tussen twee rivieren, de Eufraat en de Tigris. Het land was ontzettend vruchtbaar doordat beide rivieren twee keer per jaar overstromen.

Sumerië kan gezien worden als de eerste echte beschaving die een schrift kende, religie, wetgeving, bestuur en stedenbouw. Sumeriërs zijn onder andere verantwoordelijk voor het ontstaan van de zevendaagse week en de indeling van uren (60 minuten) en minuten (60 seconden). Zij konden rekenen met 60-tallen, hierdoor wisten zij dat een cirkel 360 graden is en wordt de uitvinding van het wiel aan hen toegeschreven. Een bijzondere beschaving, maar wegens uitputting van het land raakte het al 2000 voor Christus voorgoed in verval.

Voorstelling van de Oorlog van Ur (Standard of Ur), ca. 2600 v.Chr. (British Museum) https://nl.wikipedia.org/wiki/Sumer

Hoe de Sumeriërs bedreven konden worden in wiskunde en rekenen komt door de landbouw en het collectief leren. Niet iedereen hoefde zich bezig te houden met het verbouwen van voedsel als het land vruchtbaar is. Zij konden zich specialiseren en ontwikkelen in andere zaken. Door het schrift werd al deze informatie opgeslagen en kon men voort met de informatie die al bestond. Nieuwe technologieën worden niet meer mondeling verspreid, maar het is vastgelegd door experts. Er ontstaan nieuwe werktuigen, karren, wapens en het schrift breidt zich uit.

Ontwikkeling in de vier wereldzones

De geschiedenis van de mensheid speelde zich als ware af in vier verschillende wereldzones, waartussen amper verbindingen waren. De grootste was de Afro-Euraziatische zone, deze strekte van zich uit van Siberië tot Zuid-Afrika. De Amerika's vormen de tweede zone. De derde zone die we onderscheiden is de Austraziatische zone, bestaande uit Australië en nabijgelegen delen van Azië. Als laatste zone onderscheiden we de zone in de Stille Zuidzee, dit gaat om ver uitelkaar gelegen eilanden.

In de Afro-Euraziatische zone was er veel expansiedrift door de eeuwen heen. Er was een netwerk en er heeft collectief leren plaatsgevonden. Vooral in Eurazië waren er grote landbouwsamenlevingen die neigingen hadden om zich geografisch uit te breiden. Er kwam meer bevolking, hierdoor was er meer gebied nodig. Er kwamen forten en legers om een rijk te verdedigen, maar er kwamen ook wegen om makkelijker goederen te vervoeren. Door de expansiedrift was er een bijkomend voordeel, steeds meer uitwisseling van goederen en ideeën.

De Amerika's hebben een grote zone, maar de populatie was hier aanzienlijk minder groot. Door dat de populatie minder groot was, hadden zij geen behoefte aan veel uitbreidingen. De netwerken met uitwisseling van ideeën en goederen waren dus ook minder sterk.

In de Austaziatische zone leefden de meeste mensen nog als jager-verzamelaar. Hoewel op sommige plaatsen er wel aan landbouw werd gedaan, was dit niet de norm in deze gebieden. Net als in de zone van de Stille Zuidzee waar er door de eilanden die ver van elkaar af liggen er nauwelijks uitwisseling plaats heeft gevonden.

De expansiedriften gaan vaak gepaard met oorlogen. Al vanaf de eerste beschavingen wisselden verschillende samenlevingen elkaar af. Na de Akkadiërs werd een groot deel van Mesopotamië een onderdeel van het Hittische rijk, dat in 1595 voor Christus zelfs Babylon veroverde. De Hittieten naast de Egyptenaren de twee belangrijkste machten die oorlog met elkaar vochten. Pas toen er een nieuwe dreiging kwam vanuit Assyrië werden zij bondgenoten tegen deze gemeenschappelijke vijand. Uiteindelijke heerst het Assyrische rijk over deze regio tot 612 voor Christus. In zo een immens groot rijk ontstaat ook langzaamaan een geheel nieuwe cultuur. Volkeren uit dit gehele rijk werden binnen het rijk verplaatst of ergens anders gehuisvest. Dit was om opstanden te voorkomen en een eenheid te creëren.

Een ander volk met veroveringsdrang is Griekenland, met name onder leiding van Alexander de Grote, maar hiervoor al in de klassieke tijd. De oude Grieken hebben nog steeds invloed op het huidige bestuur van veel landen. Zij hadden met hun onafhankelijke steden (poleis) die bij Griekenland hoorden veelal een ander bewind. De bewoners van Athene hadden een directe democratie, terwijl in Sparta het leven van een soldaat werd verheerlijkt. Zij hadden onderling meerdere oorlogen, de Peloponnesische oorlogen. Toch hoorden zij bij hetzelfde Griekenland, zij spraken dezelfde taal en aanbaden dezelfde goden. Pas toen het Perzische rijk een dreigement voor Griekenland werd, gingen de onafhankelijke stadstaten van Griekenland samenwerken onder leiding van Alexander de Grote.

Het rijk van Alexander de Grote was ontzettend groot, hier is nog steeds een blijvende invloed qua cultuur van te merken in de huidige tijd. Tot de de Romeinen Griekenland annexeerde noemen we de hellenistische periode. Hierna is het Romeinse rijk meerdere eeuwen aan de macht en blijft zich uitbreiden.