## 5b. Lezen

Het laatste en vierde kenmerk van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Onafhankelijk betekent vrij of zelfstandig. De rechter komt dus los van invloed van buitenaf tot een oordeel over een bepaalde zaak. Wij kijken hier naar soorten

In landen waar geen rechtsstaat is zie je vaak dat de machten door elkaar heen lopen. Zo heeft de leider van het land (in Nederland is dit dus de uitvoerende macht) ook inspraak in rechtszaken. In Noord-Korea heeft Kim Jong-Un als leider van het land de macht om gerechtelijke uitspraken te beïnvloeden. Daarnaast kan Kim Jong-Un ervoor kiezen om rechters te ontslaan wanneer ze uitspraken doen die hem niet bevallen.

In een rechtsstaat zoals Nederland komen rechters, zoals eerder gezegd, op een onafhankelijke en onpartijdige manier aan hun oordeel. Ze laten zich niet beïnvloeden door één van de andere twee machten. Hiervoor zijn een aantal voorwaarden belangrijk, namelijk:

1. Rechters kunnen niet ontslagen worden, omdat de regering (uitvoerende macht) het niet eens is met gerechtelijke uitspraken. In de grondwet staat daarom dat rechters in Nederland voor het leven benoemd worden. Dit is heel belangrijk om de macht van de regering te beperken.
2. Rechters moeten rechtspreken op basis van wetten, verdragen en jurisprudentie. Rechters gaan niet af op persoonlijke overtuigingen.
3. Rechters mogen niet zomaar allerlei bijbanen of andere functies bekleden. Hier zijn strikte richtlijnen voor, omdat sommige functies de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van een rechter in gevaar kunnen brengen. Dit zou ook het vertrouwen in de rechtspraak kunnen beïnvloeden terwijl dit juist heel belangrijk is. Rechters zijn ook verplicht om al hun andere functies openbaar te maken.

Het kan voorkomen dat een burger of de staat het oneens is met een uitspraak. In zo’n geval wordt natuurlijk ook de rechter gecontroleerd, zodat hij zijn macht niet misbruikt. Wanneer je het niet eens bent met de uitspraak van de rechter kan je in hoger beroep. In hoger beroep doet het Gerechtshof de rechtszaak helemaal opnieuw. Een laatste stap is na een hoger beroep in cassatie gaan bij de Hoge Raad. De Hoge Raad kijkt dan alleen of er fouten zijn gemaakt of dat de wet verkeerd is geïnterpreteerd. Ze gaan dus niet de rechtszaak opnieuw behandelen zoals bij een hoger beroep.

In de onderzoeksopdracht heb je gekeken naar welke associaties jij hebt met rechtspraak. Vaak denken we vooral aan strafrecht. Bijvoorbeeld wanneer iemand een diefstal heeft gepleegd, hiervoor opgepakt wordt en voor de rechter moet verschijnen. Echter zijn er veel meer soorten rechtspraak, waar wij allemaal direct of indirect mee te maken hebben. Hieronder bespreken we welke verschillende vormen van rechtspraak er zijn.

De bekendste vorm van rechtspraak is het strafrecht. Dit is de rechtspraak die gebruikt wordt wanneer iemand de wet heeft overtreden. De strafrechter gaat kijken of er genoeg bewijs is tegen de verdachte en of hij ook daadwerkelijk schuldig kan worden bevonden aan het feit waarvan hij verdacht wordt.

Civiel recht is een tweede vorm van rechtspraak. Civiel is een ander woord voor burgerlijk, dit recht gaat dus ook over conflicten tussen burgers onderling of organisaties (die niet onder de overheid vallen) onderling of tussen burgers en organisaties.

Het bestuursrecht is de derde vorm van rechtspraak die we in Nederland kennen. De bestuursrechter behandelt zaken die tussen burger en overheid spelen of organisaties en de overheid.