## 4.3 Lijmproces

Het lijmproces is een echte technologie en in verschillende onderdelen op te splitsen

- Het reinigen van de te lijmen oppervlakken
- Het bewerken van de ondergrond (oppervlakte behandeling)
- Het aanbrengen van de lijm
- De verschillende soorten lijm
- Het faalmechanisme
- De voor en nadelen van lijm

Reinigingstechnieken
Het doel van de reinigingstechnieken is om “vreemde”stoffen (vuil of roest) van het substraat (ondergrond) te verwijderen. Deze vreemde stoffen zorgen voor een slechtere hechting. Voorbeelden: water, zeep, schuren.
Chemische reiniging (pas op uw gezondheid)

- Oplosmiddelen: Oplosmiddelen kunnen bestaan uit koolwaterstoffen, alcoholen, esters of ketonen. Voorbeelden: M.E.K., thinner, terpentine, xyleen, aceton, wasbenzine, chlorotheen.
- Tensiden: oppervlakteactieve stoffen om vet of olie te verwijderen. De vuildeeltjes weken zich los waarna ze gemakkelijk met water kunnen worden weggespoeld.
- Alkaliën: alkaliën zijn logen die een chemische reactie aangaan met (plantaardige) vetten. Uit de reactie ontstaat zeep (organisch zout).
- Zuren: een zuur reageert met een mineraal (oxide of kalk).

Geschikt maken van de ondergrond
Niet elke schone ondergrond is geschikt om lijm op aan te brengen. Metalen (staal en aluminium) moeten eerst tegen corrosie (oxidatie) beschermd worden. De ondergrond kan geschikt gemaakt worden voor het lijmen door de ondergrond voor te behandelen met;

- Primer : primers zijn vaak verdunde lijmen die goed in de poriën van het materiaal kunnen dringen om voor een goede hechting te zorgen. V
- Plasma: Dit plasma verbreekt polymeren om een betere hechting met de lijm mogelijk te maken.
- Mechanisch verruwen: het hechtoppervlak wordt vergroot waardoor de lijm zich beter mechanisch kan verankeren.
- Bevlammen: door met een vlam over het oppervlak te gaan wordt de oppervlakte beschadigd.
- Galvaniseren: bij het galvaniseren wordt het substraat bedekt met een dun laagje metaal. Dit laagje voorkomt het oxideren (roesten) van het metaal.
- Lakken: het lakken van het substraat wordt veel toegepast om te voorkomen dat de substraten tussentijds gaan oxideren.

Lijmaanbrengtechnieken
Lijm kun je op verschillende manieren aanbrengen

- kwast
- lijmstift (Pritt)
- tube
- kitspuit
- lijmdoseerinstallatie

Lijmreacties
De lijmreacties (uitharding van de lijm), zijn afhankelijk van de soort lijm en zijn onder te verdelen in;
Fysisch
Bij dit type lijmen is er geen chemische reactie. Het uitharden kan op verschillende manieren:

- Verlies van oplosmiddel: men laat het oplosmiddel verdampen en vervolgens worden de oppervlakken tegen elkaar gedrukt. Bandenplaklijm, houtlijm en papierlijm.
- Uitharding door afkoelen: de lijmmassa is een hete vloeistof. Door afkoeling ontstaat er een hechting. Thermoplasten zoals EVA, PA en Polyerester.
- Kleeflijmen: bij dit type lijmen is de lijmmassa rubberachtig en is de kleefkracht blijvend.
- Smeltlijmen: bij dit type lijmen smelten de componenten samen.

Chemisch
Lijm bestaat uit meerdere componenten die een chemische reactie veroorzaken (polymerisatie).

- Tweecomponentenlijmen: de componenten reageren met elkaar: epoxy-, fenolische-, acrylaat-, cyanoacrylaat- en polyurethaanlijmen.
- Reactie door vocht: de tweede component is vocht uit de lucht: urethanen-, siliconen- en cementlijm.
- Anaerobische reactie: door uitsluiting van zuurstof reageert de lijm.
- UV of elektronenstraling uithardende: de lijmreactie (polymerisatie) start door UV- of elektronenstraling.
- No mix: elke component wordt apart op het substraat (ondergrond) aangebracht. De uitharding van de lijm start bij contact.

Faalmechanisme
De meeste oorzaken van een falende lijmverbinding zijn te wijten aan adhesivebreuken. Voor meer informatie zie lijmfaalmechanismen.

Voor en nadelen
De voordelen van een lijmverbinding zijn;

- Een gelijkmatige spanningsverdeling in de verbinding.
- Geen structuurverandering: de materiaalstructuur van de te lijmen materialen wordt niet veranderd of beschadigd.
- Gewichtsbesparing: lichter dan schroeven of bouten.
- Gasdicht: in tegenstelling tot een boutverbinding is een lijmverbinding gasdicht.
- Verschillende materialen: glas en aluminium kunnen met elkaar verbonden worden.
- Losneembaar: In veel gevallen kan de lijmverbinding eenvoudig ongedaan gemaakt worden.
- Contactcorrosie vrij: geen galvanische corrosie door contact.
- Verlijming van grote oppervlakten is vrij eenvoudig mogelijk.
- Lijmverbindingen zijn in beperkte mate elastisch waardoor ze trillingen dempen.

De nadelen van een lijmverbinding zijn;

- Het lijmproces is door haar vele processtappen complex.
- Beperkt inzetbaar: chemische en fysische processen hebben een nadelige invloed op de levensduur van de lijmverbinding.
- Vooraf niet controleerbaar op sterkte zonder het te beschadigen. Alleen het lijmproces is te controleren.
- Constructieve niet overal inzetbaar: doordat de lijmverbinding een beperkte kracht kan overbrengen is een relatief groot lijmoppervlak noodzakelijk. Een lijmverbinding is niet bestand tegen afpelkrachten.