# Week 5: Amsterdam, wereldstad

Willem van Oranje, leider van de Opstand tegen Spanje en grondlegger van het nieuwe land, Republiek der Zeven Vereenigde Nederlanden, was vermoord. Maar de oorlog met Filips II en Spanje was nog zeker niet voorbij. Stad voor stad wist zijn zoon, stadhouder Maurits van Oranje, de steden op de Spanjaarden te veroveren. Hij bedacht daarbij verschillende trucs om de steden in Nederlandse handen te krijgen.

In 1585 viel echter de Spanjaarden Antwerpen binnen. Antwerpen was eerst door de Nederlanden veroverd, maar door het Beleg (belegering van een stad) van Antwerpen wisten de Spanjaarden de stad weer te heroveren. De Spanjaarden waren wreed en straften de inwoners. Veel rijke kooplieden vluchtten weg uit Antwerpen vertrokken uit Antwerpen en gingen richting Amsterdam.

Tijdens de Gouden Eeuw was de VOC de eerste multinational, een bedrijf dat in meerdere landen ging handelen. Ze namen allerlei producten mee uit Azië om deze te verkopen op de beurs in Amsterdam. Amsterdamse kooplieden verdiende heel veel geld aan de verkoop van specerijen zoals peper en kaneel.

Het aantal inwoners, en daarbij het aantal handelaren, groeide in de 17de eeuw explosief. Om te zorgen dat al deze kooplieden hun gekochte specerijen kon bewaren werden de grachten in Amsterdam aangelegd. Boten konden daardoor via de grachten hun producten afladen in de pakhuizen aan de gracht.

De stad moest dus flink uitbereiden, om al die nieuwe inwoners aan te kunnen. Daardom werd de grachtengordel bedacht. Dit was een plan waarmee je aan de ene kant de stad kon verdedigen en aan de andere kant de meeste winst kon halen uit de verkochte woningen.

https://schooltv.nl/video/welkom-in-de-gouden-eeuw-de-voc/

1. Hoe kwamen veel arme mensen op de VOC-boten terecht?

2. Hoe was de medische zorg op de VOC-schepen?

3. Wat is de achtersteven? Wie zijn daar te vinden?

4. Waarom waren de sterren voor de VOC-schepen belangrijk?

5. Wat was er zo gevaarlijk aan 'Het Kanaal'? Hoe lossen ze dit op?

6. Wat vind jij: Moet J.P. Coen een eigen standbeeld hebben in Hoorn?

Vensterplaat Grachtengordel Amsterdam

1. Waarom is de grachtengordel niet alleen mooi, maar ook praktisch?

2. Welke drie soorten gevels zijn er? Waarom hebben de gevels deze naam?

3. Welke drie functies had de grachtengordel?

4. Hoe heet de poort die richting Haarlem gaat?

5. Waarom is de stad Amsterdam gebouwd op palen?

6. Leg uit wat 'de Gouden Bocht' is?