## Onderhoud en beheer

Onderhoud en Beheer

Wat ga je doen?

- Lees de theorie over onderhoud en beheer
- Maak de opdracht (helemaal naar beneden scrollen)
- Lever deze opdrachten in via Elo-opdrachten

Doel van de les:

- Je kunt van een natuurgebied of park het onderhoud benoemen.
- Je leert uit te zoeken wie de beheerder is van een natuurgebied of park.
- Je kunt meerdere soorten onderhoud benoemen

______________________________________________________

THEORIE

Het beheerplan

De natuur wordt in Nederland op
verschillende manieren beheerd.
Een park wordt meestal beheerd door de
gemeente en heeft een intensief beheer.

De groene ruimte om ons heen moet onderhouden worden. Als het om een groot gebied gaat, zoals een park of een natuurgebied, wordt daarvoor een beheerplan geschreven. Daarin staat onder andere welke onderhoudswerkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Zoals paden onderhouden, gazons maaien, houtwallen snoeien en vijvers uitbaggeren

Wat weet ik al?

- Ken jij een park of een natuurgebied in de buurt?

- Weet je wie dat park of natuurgebied beheert?

- Wat kun je vertellen over het beheer van dat park of natuurgebied?

- Welke onderhoudsmaatregelen van groen ken jij?

Een beheerplan maken

om ons heen moet onder- houden worden. Bij een groter gebied zoals een park of natuurgebied wordt daarvoor een plan geschreven. Dit noem je een beheer- plan.

In een beheerplan staat wat het doel is van het gebied of park. Dit kan recreatie zijn, maar ook behoud van een bepaald gebied of van een bepaalde dier- of plantensoort. De keuze voor een bepaald beheer is erg afhankelijk van het doel van het gebied.

Een voorbeeld van een (deel van een) beheerplan.

Wat komt er allemaal in een beheerplan? Hier een opsomming

- welke werkzaamheden er worden uitgevoerd;
- hoe vaak de werkzaamheden moeten worden uitgevoerd;
- in welk jaargetijde of bij welke omstandigheden (nat of droog weer bijvoorbeeld) de werkzaamheden moeten worden uitgevoerd;
- hoe de werkzaamheden moeten worden uitgevoerd (machinaal, met dieren, met de hand) en met welk gereedschap.

Bij het vaststellen van (onderhouds)werkzaamheden wordt altijd het beheerplan gebruikt als uitgangspunt. Dit is bijvoorbeeld ook de basis voor een kostenberekening.

Vormen of soorten beheer

Er zijn eigenlijk twee verschillende vormen van beheer:

Het snoeien van heggetjes
e.d. in een park is een voor-
beeld van intensief onderhoud

- intensief beheer;
- extensief beheer.

Bij intensief beheer wordt er veel onderhoud uitgevoerd. Deze vorm van beheer zie je bijvoorbeeld in (stads)parken. Dit wordt met menskracht en machines gedaan. Takken worden vanwege veiligheidsoverwegingen preventief weggehaald. Dode bomen worden verwijderd. En er wordt bijvoorbeeld een bosmaaier ingezet om graspollen en opkomende struiken te maaien.

Op de Drunense duinen
(heidegebied) zorgt de schaaps-
kudde ervoor dat de heide blijft
bestaan. Dat is een vorm van
extensief beheer.

Bij extensief beheer mag de natuur veel meer zijn gang gaan. Deze vorm van beheer wordt vooral in natuurgebieden toegepast, zoals in het Nationale Park de Hoge Veluwe in Gelderland. Ook bij extensief beheer worden er werkzaamheden uitgevoerd. Wanner mogelijk met natuurlijke middelen zoals het laten grazen van schapen, runderen of paarden in plaats van maaien met een machine.

Inventarisatie en werkplanning

Het beheerplan geeft aan hoe het gebied beheerd moet worden, maar als je wilt weten welk onderhoud er uitgevoerd moet worden is een beheerplan niet voldoende. Daarvoor moet je regelmatig het gebied bekijken en het onderhoud inventariseren. Je maakt dan een rondje door het gebied en brengt alles in kaart. Je bekijkt alle objecten, zoals bankjes, hekwerken of houtige begroeiing. Of je zoekt naar gebreken, zoals verzakkingen, beschadigingen of belemmerende groei.

Veelvoorkomende onderhoudswerkzaamheden zijn:

- paden vrijhouden van struikgewas en omgevallen bomen (zorgen dat ze niet te smal worden);

- bodembedekking van paden aanvullen met zand of leem;
- afrastering plaatsen, (verrotte) palen vervangen en draden strak trekken;
- maaien en afvoeren van maaigewas (verschralen);
- snoeien om verkeershinder te voorkomen;
- knotten;
- verwijderen van ongewenste soorten die van nature niet voorkomen in het gebied (bijvoorbeeld Amerikaanse vogelkers);
- plaggen (verschralen) van bijvoorbeeld heidevelden.

Wat je vervolgens daadwerkelijk gaat doen, is afhankelijk van het doel vanhet gebied, maar ook van de hoeveel geld, machines en mensen die beschikbaar zijn. Dit werk je uit in een werkplanning. Daarin staat wanneer er wat gedaan moet worden en wie dat gaat doen.

Voorbeeld werkplanning

Maak de opdracht (individueel)

Lever deze opdracht in via Elo opdrachten.

opdracht beheer.docx

Uitwerkbijlage 1 (inventarisatie).docx

Uitwerkbijlage 2 (onderhoud plannen en kosten berekenen).xlsx