## Lezen

SCP-directeur Kim Putters is volgens Volkskrant invloedrijkste Nederlander. Kim Putters, de directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), is volgens de Volkskrant de invloedrijkste Nederlander. Dat meldt de krant zaterdag naar aanleiding van de veertiende Volkskrant Top 200, waarvoor ze jaarlijks het netwerk en de invloed van Nederlandse bestuurders onderzoekt. SCP-topman Putters was tot 2013 senator voor de PvdA en is ook onder meer bestuurder van het Oranje Fonds en kroonlid van de Sociaal-Economische Raad (SER). bron: NU.n

Macht
In bovenstaand artikel van NU.nl lees je over Kim Putters. Kim Putters is door de Volkskrant uitgeroepen tot invloedrijkste Nederlander. Wanneer je veel invloed hebt dan heb je veel macht. Macht is de mogelijkheid het gedrag van anderen kan beinvloeden. De meeste Nederlanders weten niet wie Kim Putters is, terwijl hij wel heel veel macht heeft in Nederland. Een ander persoon aan wie snel gedacht wordt in Nederland als het gaat over macht is de minister-president (Mark Rutte), ook hij heeft veel macht en is ook bekend bij de Nederlandse bevolking.
Macht is dus een heel veelzijdig begrip. We kunnen onderscheid maken tussen formele en informele macht. Als minister-president heb je veel formele macht. Dit is macht die je krijgt door een functie. Een docent heeft bijvoorbeeld de formele macht om een leerling de klas uit te sturen, dat hoort bij de rol van docent. Informele macht is macht die niet staat vastgelegd. Kim Putters heeft veel informele macht, hij zit in allerlei adviesraden. Deze adviezen worden vaak overgenomen door de Regering en Tweede Kamer, waardoor Kim Putters vanuit zijn rol dus veel macht heeft, zonder dat hij de beslissingen neemt, informele macht dus. Op school heeft bijvoorbeeld de directeur veel formele macht, zo kan hij een bijvoorbeeld een leerling van school sturen. Een concierge kan veel informele macht hebben, doordat leerlingen naar hem luisteren in de pauze en daardoor de school netjes houden of hun pet afzetten.

Om macht uit te kunnen oefenen heb je machtsmiddelen nodig. We bespreken er een paar.

- Functie beroep: aan de ene functie is meer macht toegewezen dan aan een andere. Zo heeft een Tweede Kamerlid meer macht door zijn functie dan een boer.
- Status/aanzien: als iemand veel aanzien heeft (mensen kijken tegen deze persoon op), kan deze persoon meer invloed uitoefenen. Wanneer de popartiest Snelle oproept dat mensen zich moeten gaan vaccineren voelen mensen zich door zijn populariteit eerder geroepen om hiernaar te luisteren dan wanneer een onbekend iemand dit zegt.
- Kennis en vaardigheden: iemand kan door zijn kennis/vaardigheden het gedrag van een ander beinvloeden. Een arts adviseert mensen of ze moeten opereren of niet, door de kennis luisteren mensen naar de arts en passen hun gedrag daarop aan.
- Geld: wanneer je veel geld hebt kan je dat inzetten om je macht te vergroten. Denk bijvoorbeeld aan Elon Musk, eigenaar van (o.a.) Tesla. Hij heeft zijn geld gebruikt om Twitter te kopen en kan daarmee de mening van veel mensen beinvloeden.
- Toegang tot de media: wanneer je veel mensen kan bereiken via de media kan je dit inzetten om macht uit te oefenen. Donald Trump was naast president van de Verenigde Staten ook actief op Twitter en had daar veel volgers. Toen Twitter zijn profiel verwijderde nam zijn macht en vooral bereik aanzienlijk af.
- Geweld: met geweld kan het gedrag van mensen ook beinvloed worden. In veel dictaturen heeft het leger (die geweld kunnen gebruiken), de macht. Als ze het niet eens zijn met een president of leider van het land zetten ze deze af. Geweld is vooral op het niveau van een staat (land) een erg belangrijk machtsmiddel.

Effecten van macht

Macht kan van invloed zijn op hoe mensen zich gaan gedragen. Zo blijkt uit onderzoek dat mensen met macht makkelijker, en meer risico's nemen, hoe meer macht, hoe meer risico's. Denk daarbij bijvoorbeeld aan Vladimir Poetin, de president van Rusland. Die zet de wereldvrede op het spel om zijn eigen doelen te bereiken (namelijk het oude Russische Rijk terugveroveren). Mensen met veel macht zijn ook vaak doelgerichter. Dit kan positief uitpakken, ze kunnen goed belangrijke van minder belangrijke zaken onderscheiden, maar het kan er ook toe leiden dat ze iedereen die het einddoel in de wegstaat gemakkelijk aan de kant zetten. Denk bijvoorbeeld aan Adolf Hitler (Nazi-Duitsland) of Joseph Stalin (Sovjet-Unie) die alle politieke tegenstanders lieten opsluiten of vermoorden, om zo snel mogelijk hun doel te bereiken. Ook blijkt uit onderzoek dat mensen met veel macht zich vaak egoistischer gedragen en daarmee weinig rekening houden met anderen.
Alle bovenstaande eigenschappen komen dus bij mensen met veel macht gemiddeld meer voor. Dat wil niet zeggen dat alle machtige mensen deze eigenschappen allemaal bezitten. Uit de onderzoeken die naar macht gedaan zijn blijkt wel dat het belangrijk is dat de macht verdeeld is.