## Doel van het project

Voor het grootste deel van de menselijke geschiedenis waren mensen jagers en verzamelaars. Zo'n 10.000 jaar geleden, op verschillende plekken op de wereld, bedachten mensen dat het ook anders kon en werden ze boeren. Ze gingen granen verbouwen, ze gingen dieren temmen en houden. Langzamerhand is toen het boerenbedrijf over de hele wereld verspreid geraakt.

Zo'n 7000 jaar geleden bereikten de eerste boeren het uiterste zuiden van Nederland in Zuid-Limburg.

Het duurde vervolgens nog duizenden jaren voordat ook de rest van Nederland met het boerenbedrijf begon.Waarom, hoe en wanneer dat precies plaatsvond is best wel een hele ingewikkelde vraag.

Het begin van veeteelt lijkt heel makkelijk om vast te stellen zou je zeggen. Je pakt een bot van een gedomesticeerd rund, laat bepalen hoe oud het is en daarmee heb je een mooie stip op de tijdlijn gezet. Maar het is veel ingewikkelder dan dat. We weten in zijn algemeenheid dat de botten van gedomesticeerde runderen kleiner zijn dan die van oerossen, de wilde variant die ook voorkwam. Maar je hebt hele kleine oerossen en je hebt hele grote gedomesticeerde runderen. Die botten zijn qua formaat heel vergelijkbaar.

### Domesticatie van runderen

Een sleutelwoord in dit onderzoeksproject is domesticatie van dieren: het tam maken van dieren en het controleren van de voortplanting en het voer. Hoe kun je dit aantonen aan de hand van botten?

### Onderzoeksdoelen

Met behulp van geavanceerde technieken is een team van onderzoekers aan de slag geweest. Met als doel om aan de hand van botonderzoeken antwoorden te geven op de volgende onderzoeksvragen:

- Hoe oud is het bot? Met behulp van verbeterde C-14 technieken kunnen we de ouderdom beter inschatten.
- DNA-onderzoek naar erfelijke samenstelling en verwantschap van runderen.
- Isotopenonderzoek naar het voedselpatroon en mobiliteit van de eerste gedomesticeerde runderen? Wat aten ze en waar in het landschap verzamelden ze dit voedsel?

### De onderzoekers aan het woord

In onderstaand video geven de onderzoekers uitleg:

- Hoe ze de onderzoekstechnieken hebben ingezet.
- Welke resultaten hun onderzoek opleverden
- De conclusie van hun onderzoek

Video over "Project veeteelt van vroeger" https://youtu.be/ecxVJQhH43g