## Stikstof

Het element stikstof (N2) komt in de natuur in grote hoeveelheden voor. Het is het hoofdbestanddeel van de lucht om ons heen. In deze vorm kan de plant het echter niet benutten. De plant kan alleen stikstof opnemen die gebonden is aan een ander element, bijvoorbeeld aan waterstof (H2) of aan zuurstof (O2) Dit binden gebeurt in de natuur door bepaalde bacteriën en schimmels en ook door de bliksem tijdens onweer. De hoeveelheden stikstof die op deze wijze worden gebonden zijn echter ontoereikend om voldoende voedsel te kunnen produceren voor alle mensen en dieren.

De functie van stikstof bij plantengroei

- Stikstof is een belangrijk bestanddeel van de eiwitten (16%) die in de plant voorkomen.
- De groene kleur van de plant wordt door stikstof bevorderd, waardoor de assimilatie beter verloopt.
- Stikstof bevordert de groei van de plant.
- Stikstof is noodzakelijk bij de aanleg van bloemknoppen en voor het uitgroeien van vruchten.
- Stikstof verlengt de groeiperiode.

Wat zien we bij stikstofgebrek?

- De plant groeit slecht, bovendien is de groeiperiode kort.
- De plant heeft een bleekgroene tot gele kleur, waardoor de assimilatie minder goed verloopt.
- De vegetatieve groei wordt snel beëindigd en de plant gaat bloeien, dikwijls met zeer goed gekleurde bloemen.
- Bij eventuele vruchten treedt noodrijpheid op. De vruchten zijn dan wel mooi van kleur, maar te klein van stuk. Na de bloei vraagt het uitgroeien van de vruchten veel stikstof.
- Een te klein aantal bloemen wordt aangelegd.

Gevolgen van stikstofovermaat

- De plant groeit te weelderig. De bladeren zijn zeer groot, donkergroen en zacht. Hierdoor treedt een grotere kans op voor ziekten en plagen. De internodiën worden te groot.
- De bloeirijkheid en vruchtbaarheid gaan achteruit. Bovendien treedt de bloei pas in een laat stadium in. De plant groeit erg lang vegetatief door. Eventuele vruchten komen vaak erg laat en slecht op kleur.
- De kwaliteit van snijbloemen wordt minder, witte bloemen kleuren naar groen.

AIs we geen extra stikstof aanvoeren, maar het aan de natuur overlaten krijgt de plant wel enige stikstof ter beschikking, maar niet voldoende voor een optimale groei. Stikstof kan in verschillende scheikundige vormen aan de plant worden aangeboden. De plant kan echter niet alle vormen even gemakkelijk en snel opnemen.

Stikstof meststoffen

a. In de nitraatvorm (ook wel salpeter‑ of NO3 ‑vorm genoemd) kan de plant snel over het element N beschikken. Nitraat lost erg gemakkelijk in water op. Dit is enerzijds een voordeel, maar het nadeel is dat het ook erg gemakkelijk met regen uit de bouwvoor spoelt.

Enige nitraatmeststoffen zijn:

- kalksalpeter 15,5% N, met een pH‑verhogende werking;
- chilisalpeter 16% N;
- kalisalpeter 13% N + 46% K20.
- salpeterzuur 37% (speciaal voor substraatteelt) bevat HNO (37%) is een vloeibare vorm met 8,2% N. Hiermee kan men tevens de pH van het substraat laten dalen. Het wordt veel in de zuurbak toegepast.

b. In de ammoniakvorm (of NH4‑vorm) werkt stikstof iets langzamer dan in de N03‑vorm. Bovendien geven de meeste tuinbouwgewassen de voorkeur aan de N03‑vorm boven de NH4‑vorm. In gronden met voldoende bacterieleven wordt de ammoniak door nitrificerende bacteriën omgezet tot nitraatstikstof.

De bekendste meststof in de ammoniakvorm is zwavelzure ammoniak (NH4)2S04 met 21% N. Dit materiaal is ook goed oplosbaar in water, maar spoelt niet zo gemakkelijk uit als de salpetermeststoffen, daar de NH4‑verbinding op humus‑ en (of) kleibevattende gronden wordt vastgehouden.

c. In de ureumvorm (CO(NH2)2).

Dit is een organische verbinding met een hoog stikstofgehalte, namelijk 46%. Deze stikstofvorm is over het algemeen niet direct opneembaar voor de plant, maar moet in de grond eerst worden omgezet door bacteriën in de ammoniakvorm en daarna tot de nitraatvorm. Dit kost tijd en daarom werkt deze meststof iets langzamer.

d. In de nitraat‑ en ammoniakvorm.

Vooral kalkammonsalpeter (kas) 26% N is in Nederland zeer populair geworden. Deze meststof heeft een aantal zeer prettige eigenschappen, te weten:

- ze bevat zowel snelwerkende salpeter als geleidelijk ter beschikking komende ammoniakstikstof;
- de prijs per procent N is laag;
- kas is gemakkelijk te strooien en in te spoelen door middel van beregening. Kalkammonsalpeter werkt enigszins zuur.

Magnesamon bevat 22% N als ammoniumnitraat en 7% MgO. De stikstofwerking van deze meststof is vergelijkbaar met die van kalkammonsalpeter, maar ze heeft een zwak alkalische werking en levert magnesium.