## 2a. Onderzoek

➜ Maak een mindmap: Schrijf op waar je allemaal aan denkt bij en wat je al weet als het gaat om 'Dineren in China'. Maak een uitgebreide mindmap, denk aan zoveel dingen als je kan. Deel de mindmap in Seesaw - Chinees.
➜ Zoek op internet 5 gerechten die traditioneel Chinees zijn. Zoek de naam op maar ook welke ingrediënten daarbij horen. Deel deze informatie in Seesaw - Chinees.

Lees na de mindmap onderstaande tekst.

Heb je al gegeten?
Nǐ hǎo (你好) – ‘Gaat het goed met je?’ of letterlijk ‘Jij goed’ – is een uitdrukking die bijna iedere Nederlander kent. Net als bij ons wordt ook een begroeting als “Lang niet gezien” (好 久不见, hǎo jiǔ bù jiàn) veel gebruikt. Maar het is heel Chinees om de ander te vragen naar de inhoud van zijn maag: “Heb je al gegeten?” (你吃了没有, nǐ chīle méi yǒu) is een standaard begroeting. Die uitdrukking onderstreept natuurlijk het belang van eten in China!

Chinese uitdrukkingen met eten
吃醋 chī cù – azijn eten – jaloers zijn (in de liefde)
吃苦 chī kǔ – bitterheid eten – een zwaar leven hebben
吃惊 chī jīng – schrik eten – schrikken
吃力 chī lì – kracht eten – inspannend werk
吃亏 chī kuī – verlies eten – benadeeld worden
吃药 chī yào – medicijn eten – medicijn innemen

Onbeleefd of juist niet?
In bepaalde regio’s in China is het gebruikelijk om alles wat je niet opeet, dus botjes en graatjes met het stokje uit je mond te halen en op de grond of het tafelkleed te gooien. Het gezegde in China zegt ook dat een tafel na een goede maaltijd eruit ziet als een slachtveld. Ook is het normaal om te slurpen, te boeren, hard te smakken en met volle mond te praten. Dit toont namelijk respect en laat blijken dat het een goede maaltijd is. In Nederland vinden we het juist netjes als iemand zijn of haar bord leeg eet. In China ziet men een leeg bord als disrespectvol. Het lijkt dan alsof je niet genoeg eten hebt gekregen en nog honger hebt. Laat dus altijd en restje liggen uit respect!

Bedrijven maken deel uit van een maatschappij, die bepaalde culturele normen en waarden heeft. Je kan je als bedrijf niet veroorloven deze culturele normen en waarden te negeren. Integendeel, ze zijn heel belangrijk! Zo zal je als je zakendoet met Chinezen de culturele verschillen in acht moeten nemen. Let wel: je hoeft geen ‘Chinees‘ te worden, maar het kan wel handig zijn te weten wat er speelt en waarom. Dat kan misverstanden en communicatieproblemen voorkomen.
In China kan het soms lang duren voordat er een deal gesloten wordt: eerst moeten de toekomstige zakenpartners elkaar leren kennen, elkaar vertrouwen. Samen uit eten gaan is een geliefde methode. Een westerling vindt dit soms een verspilling van tijd en geld, maar in China moeten nu eenmaal eerst goede guanxi (关系, guānxi, een netwerk van relaties) gesmeed worden. Een reden hiervoor is dat een Chinees opereert vanuit wantrouwen. Een onzeker rechtssysteem door de eeuwen heen, dat de rechten van het individu niet waarborgt, heeft hiermee te maken. Je vertrouwt op je familie en op mensen die je goed kent. Daarom doe je in China zaken met vrienden, terwijl je in Nederland soms juist liever niet zaken met vrienden zou doen. Maar wij hebben ook een uitgebreid rechtssysteem voor als het mis mocht gaan.
Hiërarchie is vanuit het confucianisme een belangrijk gegeven. De baas is de baas, en binnen bedrijven is er een top-down hiërarchie. Als medewerker zal je nooit je meerdere tegenspreken of corrigeren in China. Westerlingen doen dit wel, ze worden geacht dit te doen, het laat betrokkenheid zien. Binnen een chinees bedrijf ga je niet op voet van gelijkheid met elkaar om. Chinezen zijn zich altijd sterk bewust van hun status en positie. Binnen een groep neem de hoogste persoon het woord en iedereen kijkt en luistert naar hem of haar. Er is dan ook geen debatcultuur. Dit heeft ook te maken met het onderwijssysteem. Daar is een luistercultuur en word je niet geacht vragen te stellen, laat staan met de leraar in discussie te gaan. Logisch redeneren of een mening hebben en deze met argumenten verdedigen is typisch westers. Chinese werknemers zijn dan ook vaak niet zo proactief en nemen geen eigen beslissingen. Door het feit dat veel jonge Chinezen nu in het buitenland studeren is dit wel aan het veranderen.

Bekijk onderstaande video over een zakendiner in China.

➜ Beantwoord onderstaande vragen over de video van het zakendiner en over de informatie daarboven. Deel de antwoorden in Seesaw - Chinees.

1. Wat is beleefd in de ogen van de Chinese gastheer?
2. Hoe probeert hij een ongemakkelijke situatie te voorkomen?
3. Wat is volgens de Britse gast beleefd gedrag?
4. Wat had de Brit beter kunnen doen?
5. Hoe denk je dat jij een zakendiner met iemand uit een andere cultuur het beste kan aanpakken en voorbereiden? En wat is er aan tafel beleefd in Nederland en wat is juist beleefd in China?
6. Als je elkaars cultuur niet begrijpt, kunnen er lastige situaties ontstaan. Als je een ongemakkelijk zakendiner hebt gehad, wat zou daarvan een gevolg kunnen zijn voor de zakenrelatie en het zakendoen?
Vraag over de teksten boven de video
7. Op welke manier die te maken heeft met eten, kan je in China begroet worden?
8. Welke andere uitdrukkingen die te maken hebben met eten kan je noemen?
9. Waarom is een zakendiner belangrijk om goed zaken te kunnen doen in China?
10. Wat is het Chinese woord voor 'netwerk van relaties' en waarom is dit in China belangrijk?
11. Hoe belangrijk is hiërargie bij zakendoen in China? En hoe werkt hiërgargie in de Chinese cultuur?
12. Hoe belangrijk is hiërargie in de Nederlandse cultuur? Hoe werkt dit bij het zakendoen?
13. Hoe en waarom zou een conflict kunnen ontstaan als een Nederlander in discussie gaat met zijn Chinese baas? Betrek de woorden; 'culturele verschillen, westerse cultuur, Chinese cultuur en hiërargie' in je antwoord.
Deel een foto of bestand van de vragen en antwoorden in Seesaw - Chinees.

Stel je voor: Je werkt voor een Nederlands bedrijf. Je collega’s gaan naar China, maar weten niets van dit land! Gelukkig ben jij op de hoogte van de andere normen en waarden en hoe zij zich daar dienen te gedragen. Ze mogen vooral geen blunders begaan! Maak een lijstje van do’s and don’ts zodat zij zich goed kunnen voorbereiden. Van elk minstens tien, en gebruik het internet.
Je gaat dus op onderzoek uit en maakt een overzicht van verschillen tussen de Chinese cultuur en de Nederlandse of een ander land, op het gebied van zakendoen. Je mag een poster maken of een digitaal overzicht. Je kan twee websites gebruiken die onder dit tekstblok staan en zelf informatie opzoeken op internet. Maak met de gegeven informatie zelf een duidelijk overzicht van de overeenkomsten en/of verschillen tussen de zakencultuur van twee landen.
➜ Deel je poster of overzicht in Seesaw - Chinees.

Websites over China

https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/landenoverzicht/china/dos-and-donts

https://www.bakertilly.nl/nl/actueel/nieuws/succesvol-zaken-doen-in-china-ken-de-cultuurverschillen/#:~:text=Communicatieve%20aandachtspunten%20bij%20zaken%20doen%20in%20China&text=Wij%20zijn%20gewend%20om%20onze,cultuur%20het%20groepsgevoel%20meer%20voorop.

Website over Duitsland en de zakencultuur
https://ondernemersplein.kvk.nl/landeninformatie/duitsland/
Website over Verenigd koninkrijk en de zakencultuur
https://www.kvk.nl/advies-en-informatie/internationaal-ondernemen/zakendoen-met-/het-verenigd-koninkrijk/#cultuur

## Onderzoek

In de Chinese cultuur en in de zakencultuur is eten dus erg belangrijk. En zoals je waarschijnlijk al weet, eet men in China vooral met stokjes. In China hecht men veel waarde aan de regels van het eten met stokjes, je mag bijvoorbeeld eetstokjes nooit rechtop in een kom met rijst zetten. Dit verwijst naar het ritueel verbranden van wierook voor de doden.

➜ Ga op onderzoek uit en maak een overzicht van de regels bij het eten met stokjes in China. Je kan onderstaande website gebruiken of zelf informatie opzoeken. Deel je overzicht in Seesaw-Chinees.

https://chopstickx.nl/pages/eetstokje-etiquette