# Interculturele communicatie in het onderwijs

# Onderwijs

Cultuur bekeken vanuit de visie van Hofstede en Pinto laat zien dat de cultuur waar je opgroeit invloed heeft op hoe je communiceert en met elkaar omgaat. Een anderstalige die in Nederland onderwijs gaat volgen is niet altijd op de hoogte van de Nederlandse onderwijscultuur. De docenten in Nederland zijn ook niet altijd goed op de hoogte van de cultuur waar de anderstalige vandaan komt. Uit onderzoek (Fasoglio & Canton, 2009) blijkt dat het accent van Nederlandse docenten gelegd wordt op het aanleren van taal en communicatie vaardigheden, maar niet op de (inter)culturele vaardigheden. In het curriculum wordt ook te weinig aandacht besteed aan adequaat kunnen handelen in de cultuur, het accent ligt volgens taaldocenten te veel op het aanleren van kennis en attitude.

Verhappen (2021) geeft voorbeelden van verschillende interculturele dillema's in het onderwijs:

- Cultuur en cijfers geven: In Nederland geven we cijfer 1-10, een 10 halen voor een werkstuk gebeurt niet vaak. Terwijl in Italië dit cijfer heel vaak gegeven wordt. En in het eerste filmpje van de tijgermoeder zag je dat in de Aziatische cultuur altijd gestreefd wordt naar een 10. Dus zal een student met een 8 niet tevreden zijn. De beleving van het cijfer zal bij studenten uit andere culturen anders zijn dan bij Nederlandse studenten.
- Hoe gaat het met jou? Deze vraag hoef je in bepaalde culturen niet te beantwoorden, in ander culturen beantwoord je de vraag eerlijk. En in sommige culturen beantwoord je de vraag algemeen; wel goed en met jou?
- Zwijgzame studenten: In sommige culturen luister je naar de docent, maar stel je verder geen vragen. Er wordt geen proactieve houding van de student gevraagd. In Nederland geven we graag interactief les waarin we die houding wel van een student vragen. Ook in groepsopdrachten vragen we een actieve leerhouding. Studenten uit Syrië zijn dit bijv. niet gewend en zullen een afwachtende houding aannemen.
- Niet betrokken ouders: Ouderbetrokkenheid is in het Nederlands onderwijs belangrijk. Ouderavonden, 10 minutengesprekken, medezeggenschapsraad/ouderraad zijn daar voorbeelden van. Ouders van een andere cultuur hebben te weinig kennis van ons onderwijscultuur en zijn veelal niet op de hoogte dat ouderbetrokkenheid van hen verwacht wordt. Daarnaast spreken zij de Nederlandse taal niet of niet goed genoeg, waardoor zij besluiten niet naar het 10 minuten gesprek te gaan. Niet alle ouders hebben zelf onderwijs gevolgd waardoor zij hun kinderen niet kunnen ondersteunen bij school, maar verwachten wel van school dat zij hun kinderen helpen. Ook zie je in bepaalde culturen dat ouders hele hoge verwachtingen hebben van hun kinderen. Dat hun kinderen arts of advocaat moeten worden. Als resultaten dan tegenvallen zijn ze boos op school, omdat die gefaald heeft (Interculturele communicatie voor leerkrachten en begeleiders, sd).

Volgens een interculturele opvoedcoach van ISK Groningen moet je als docent ook bewust zijn van de volgende aspecten:

1.Wees je als docent bewust dat scholen uit bijv. Syrië geen aandacht besteden aan de sociaal-emotionele ontwikkeling.

2.Wees je als docent bewust dat leerlingen het moeilijk vinden beslissingen te nemen en keuzes te maken.

3. Wees je als docent bewust dat niet alle studenten uit oorlogsgebieden voldoende zelfvertrouwen hebben.

Om tot leren te komen is het belangrijk dat de docent een adaptieve leeromgeving creëert. Het CAR model van Stevens geeft de pedagogische basisbehoefte weer (Drie basisbehoeften voor elk mens, 2011):

Autonomie: De student is mede-eigenaar van het leerproces. Initiatieven van de student accepteren en de student stimuleren om eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Competentie; Geef de student emotionele en didactische steun. Leer studenten trots op hun resultaten te zijn. Geef hun complimenten. Laat hen ontdekken wat hun sterke kwaliteiten zijn.

Relatie: Veiligheid bieden, empathie en respect tonen. Samenwerkend leren bevorderen.

Doel is dat de student emotionele rust ervaart door gehechtheid/verbondenheid. De student leert en ontwikkelt zich doordat het voldoende vertrouwen en zelfvertrouwen heeft.

4. Wees je als docent bewust dat studenten uit collectivistische landen niet geleerd hebben om te reflecteren.

5. Wees je als docent bewust dat sommige onderwijssystemen vooral gericht is op kennis en niet op vaardigheden.

6. Wees je bewust dat sommige anderstalige studenten niet geleerd hebben om hun mening te geven.

7. Wees je als docent bewust dat sommige studenten geen ‘nee’ mochten zeggen in hun land/cultuur. Dat heeft te maken met opvoedingswaarden; gehoorzaamheid, conformiteit, straffen.

8. Wees je als docent bewust dat sommige studenten leven in de dromen van de familie.

Dat wordt volgens Tjin A Djie en Zwaan (2015) veroorzaakt door:

- Dat een kind is ingebed in een familiesysteem.
- Familierelaties hebben veel invloed op het welbevinden.
- In de wij-gerichte families, zul je zien dat als er een calamiteit is, dat altijd voorgaat.
- Tweede generatie voelt de pijn van de eerste generatie.
- Toekomst van jouw kinderen.

9. Wees je als docent bewust dat studenten uit oorlogsgebieden concentratie-en slaapproblemen kunnen hebben.

10. Wees je als docent bewust dat gedragsproblemen kunnen komen door traumatische ervaringen of doordat ze zich niet goed kunnen uiten.

Studenten kunnen onder anderen problemen ontwikkelen op het gebied van zelfregulatie, concentratie, sociale contacten maken en onderhouden (Horeweg, 2018).

Gevolg is dat:

- Studenten zich niet gezien en geaccepteerd voelen en daardoor verdwijnt het vermogen om je in anderen te kunnen verplaatsen en mee te leven met een ander.
- Als de situatie onveilig is kunnen mensen niet meer wisselen van perspectief/zich inleven (dit zien we vaak bij migranten op school als ze iets niet begrijpen of niet begrepen worden).
- Studenten die zich niet goed kunnen uiten, kunnen gefrustreerd raken (Horeweg, 2018).

Nu je weet waar je als docent bewust van moet zijn wordt er in de volgende hoofdstuk interculturele competenties beschreven. Verder worden er modellen beschreven die je als docent kunt toepassen om culturele verschillen te verkleinen door te verdiepen in elkaars cultuur. En om een nieuwe synergie te vinden.