## Werkwoordspelling

#### Persoonsvorm in de tegenwoordige en de verleden tijd

Begin met het maken van deze oefening. Ken je de regels nog?

Ik drink nooit thee, jij drinkt soms thee en hij drinkt altijd thee.

Oefen nu met oefeningen op de volgende sites:

Oefensite 1

Oefensite 2

#### Gebiedende wijs

In een zin waar geen onderwerp, maar wel een bevel of opdracht staat, staat in de gebiedende wijs. De zin begint met een persoonsvorm, dit is de stam van het werkwoord.

Schop weg die bal!
Doe je jas uit!
Pak je tas!
Lees deze tekst!

Oefening 3

#### Voltooid deelwoord

Om een voltooid deelwoord goed te spellen, moet je net als bij een persoonsvorm in de verleden tijd onderscheid maken tussen sterke en zwakke werkwoorden.
Weet je nog het verschil:
Sterke werkwoorden veranderen van klank in de verleden tijd (loop - liep).
Zwakke werkwoorden blijven gelijk in klank in de verleden tijd (maak - maakte).

#### De regel voor het spellen van een zwak voltooid deelwoord is als volgt:

1. Je neemt het hele werkwoord, bijvoorbeeld raken

2. Je haalt er -en vanaf, rak

3. staat de laatste letter in kofschiptaxi? -k, JA
dan schrijf je het voltooid deelwoord met een -t op het eind. geraakt

Nog een keer met het werkwoord keren

1. keren
2. ker
3. staat de laatste letter in kofschiptaxi? r, NEE
dan schrijf je het voltooid deelwoord met een -d op het eind. gekeerd

kofschiptaxi is een ezelsbruggetje. De medeklinkers in het woord geven aan of er een -t of een -d achter het voltooid deelwoord komt te staan. Let op: de klinkers tellen niet mee! Eindigt je woord op een klinker (roeien- roei) dan krijg je altijd een -d!

#### Oefeningen:

Oefening 4
Oefening 5
Oefening 6: makkelijke oefening

#### Bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord

Een voltooid deelwoord wordt ook wel eens gebruikt als bijvoeglijk naamwoord. Het is dan geen werkwoord meer, maar vergelijkbaar met woorden als 'lang', 'groen' en 'sterk': het zegt iets over het woord dat erna komt.

Stap voor stap gaan we een bijvoeglijk naamwoord van een werkwoord maken.

Stap 1: begin met het werkwoord dat je wil gaan gebruiken. Bijvoorbeeld verven; ik verf de deur, de deur is nu geverfd.
Stap 2: neem het voltooid deelwoord van het werkwoord dat je hebt gekozen; verven - geverfd.
Stap 3: eindigt je voltooid deelwoord op een d of t, dan plaats je er een -e achter.
eindigt je voltooid deelwoord op -en, dan laat je het zo staan.
Bijvoorbeeld: gekerfd ⇒ gekerfde: de gekerfde boom
Bijvoorbeeld: geraakt ⇒ geraakte: de geraakte appel
Bijvoorbeeld: gelopen ⇒ gelopen: de gelopen race

Nog een keer:

Als het voltooid deelwoord eindigt op d of t

- Ik leerde voor mijn repetitie.
- Ik heb mijn repetitie geleerd.
- De geleerde repetitie heb ik goed gemaakt. (bijvoeglijk gebruikt)
- Ik maakte mijn fiets.
- Ik heb mijn fiets gemaakt.
- De gemaakt e fiets rijdt weer als een zonnetje. (bijvoeglijk gebruikt)

In bepaalde gevallen eindigt het voltooid deelwoord op een korte klank + d of + t:

- Ik redde het dier.
- Het dier is gered.
- Het geredde dier loopt weer in het bos. (bijvoeglijk gebruikt)
- De vloer verrotte helemaal.
- De vloer is helemaal verrot.
- De verrotte vloer kraakt gevaarlijk. (bijvoeglijk gebruikt)

In bovenstaande voorbeelden wordt de eindletter verdubbeld, omdat je het anders verkeerd uitspreekt.

Schrijf een bijvoeglijk naamwoord altijd zo kort mogelijk. Dus als de uitspraak het toestaat, schrijf je maar
één -d of -t !

Oefening 7: V ul het bijvoeglijk naamwoord in
Oefening 8: Vul het bijvoeglijk naamwoord in

Als het voltooid deelwoord eindigt op 'en'

Sommige sterke werkwoorden hebben een voltooid deelwoord op 'en'.

- Ik braad het gehakt.
- Ik heb het gehakt gebraden.
- Het g ebraden gehakt smaakt heerlijk.
- Ik begrijp de uitleg.
- De uitleg is begrepen.
- De begrepen uitleg hoef ik niet meer op te zoeken. (bijvoeglijk gebruikt)
- Ik stoot mijn hoofd.
- Ik heb mijn hoofd gestoten.
- Het gestoten hoofd doet flink pijn. (bijvoeglijk gebruikt)

In de bovenstaande voorbeelden zie je dat het voltooid deelwoord zijn eindletter n behoudt.

Oefening 9
Schrijf het bijvoeglijk naamwoord op de juiste manier.

#### Onvoltooid deelwoord

Het onvoltooid deelwoord gebruik je voor handelingen die nog bezig zijn.
Het onvoltooid deelwoord is heel makkelijk te vormen: het is altijd hele werkwoord (infinitief) + d.

Gillend renden de meisjes het spookhuis uit.
Kees gaat rennend naar school.
Hij bereikte al schoppend het doel van de tegenstander.

#### Oefening 10: vul de zinnen aan met een onvoltooid deelwoord.

Werkwoordschema

Kijk een van de volgende filmpjes voor een herhaling van de uitleg werkwoordspelling.

Spellingstest
Met deze taaltest kun je te weten komen of jouw kennis van werkwoordspelling al op het gewenste vmbo-niveau is.

CambiumNed
Meer uitleg en oefeningen

Spellingsoefeningen
Verschillende oefeningen