## Ontwikkelingen landbouw

### Leerdoelen + eindproduct

Leerdoelen
Rond het jaar 1000 vonden er veranderingen in de landbouw plaats.
Vier uitvindingen zorgden ervoor dat er meer voedsel geproduceerd kon worden.
Hierdoor nam het aantal mensen toe en konden er steden ontstaan.
Deze opdracht gaat over de ontwikkelingen in de landbouw.
Aan het eind van deze opdracht kun je:

- vier uitvindingen/verbeteringen beschrijven waardoor er meer landbouwgrond kwam. Daardoor kon de landbouwgrond beter gebruikt kon worden en werden de oogsten groter.
- beschrijven dat de verbeteringen in de landbouw ervoor zorgden dat de bevolking toenam en dat niet langer iedereen in de landbouw hoefde te werken.

Eindproduct
Je maakt samen met een klasgenoot vier postertjes op A4-formaat.
Op elk postertje komt een uitvinding of verbetering in de landbouw.

### Werkwijze

Activiteiten

Stap | Groepsgrootte | Activiteit
Stap 1 | Alleen | Kennisbank 'Ontwikkelingen in de landbouw' bestuderen en vragen beantwoorden.
Stap 2 | Samen met een klasgenoot | Kennisbank 'Drieslagstelsel' en de introductie van de risterploeg bestuderen en dit aan een klasgenoot uitleggen.
Stap 3 | Samen met een klasgenoot | Eindproduct: Vier A4-posters maken met afbeeldingen van uitvindingen/verbeteringen in de landbouw.

Benodigdheden
Materiaal voor het maken van de posters.
Tijd
Voor deze opdracht heb je 2 lesuur nodig.

### Stap1

Landbouw
Bestudeer uit de Kennisbank geschiedenis het onderdeel over de ontwikkelingen in de landbouw.
KB: Ontwikkelingen in de landbouw
Hieronder staan zes zinnen over de ontwikkelingen in de landbouw. De zinnen staan nog niet in de goede volgorde.
In welke volgorde vormen de zinnen een logisch verhaal?

1. Met het extra voedsel konden meer monden gevoed worden.
2. Rond het jaar 1000 werkten bijna alle mensen in de landbouw.
3. Door het gebruik van de ijzeren ploeg kon meer grond ontgonnen worden.
4. En niet iedereen hoefde meer in de landbouw te werken.
5. Hierdoor nam de productie van voedselgewassen sterk toe.
6. De bevolking begon te groeien.

Vergelijk jouw antwoord met het antwoord van een klasgenoot.
Hebben jullie dezelfde volgorde? Bespreek eventuele verschillen.

### Stap2

Drieslagstelsel
Bestudeer uit de Kennisbank geschiedenis in het onderdeel over de ontwikkelingen in de landbouw het onderdeel over het Drieslagstelsel en over de Risterploeg.
KB: Drieslagstelsel
Zorg dat je een klasgenoot uit kunt leggen hoe het drieslagstelsel werkt.
Leg elkaar ook uit wat het belang is van de introductie van risterploeg (of keerploeg).

### Stap3

Eindproduct

Rond het jaar 1000 vinden er vier uitvindingen/verbeteringen in de landbouw plaats. Die zorgden ervoor dat de opbrengsten in de landbouw toenamen. En dat minder mensen in de landbouw hoefden te werken:

- gebruik van het paard
- gebruik van de keerploeg (risterploeg)
- ontginningen
- drieslagstelsel

Maak nu samen met een klasgenoot vier A4-posters. Op iedere poster bespreek je één uitvinding/verbetering. Natuurlijk zorgen jullie voor passende afbeeldingen.
Beoordeling
Kijk nog even of jullie A4-posters voldoen aan de beoordelingscriteria. Ja? Laat de posters dan beoordelen door jullie docent.
Jullie krijgen een goede beoordeling voor jullie posters als:

- er op iedere poster één uitvinding/verbetering in de landbouw besproken wordt.
- de posters origineel zijn.
- de posters met zorg gemaakt zijn.
- de posters op tijd worden ingeleverd.

Klaar? Lever de posters in bij je docent.

### Begrippenlijst

Betere landbouwtechnieken In de tijd van de steden en staten werden de landbouwmethoden verbeterd. Grotere productie leidde tot overschotten, die vervolgens weer verkocht konden worden, waardoor er markten ontstonden. | Drieslagstelsel Boeren verdeelden hun grond in drie stukken in plaats van twee. Ze teelden meerdere gewassen en lieten telkens een stuk grond braak liggen.
Overschotten Overschotten in de landbouw leverden nieuwe mogelijkheden op voor de handel. De landbouwproducten die de mensen zelf niet nodig hadden konden nu verhandeld worden. | Bevolkingsgroei De bevolking groeide doordat er voldoende voedsel aanwezig was.

Link naar de ontwikkeling van de landbouw in Nederland
In het arrangement werkt de link niet bij deze de link naar ontwikkeling van de landbouw

link naar het drieslag stelsel
Filmpje naar het drieslagstelsel

Overschotten in de landbouw
De beschermende landbouwpolitiek is een doorslaand succes. De landbouwproductie is toegenomen. De Europese Unie kon voor zichzelf zorgen. Er wordt zelfs meer geëxporteerd dan geïmporteerd. Maar er is ook een keerzijde. De bescherming van de landbouw leidde tot voor kort tot overproductie. Er werd meer geproduceerd dan verkocht. De boeren kregen altijd een goede prijs voor hun productie, dus hoe meer ze produceerden hoe meer ze kregen. Er ontstonden allerlei overschotten zoals melkplassen, wijnzeeën, boterbergen en suikerbergen.Die overproductie werd gewoon gedumpt. Tegen bodemprijzen op de vrije wereldmarkt. En om de overproductie terug te dringen heeft de EU subsidies verlaagd. De boeren mogen niet langer, boven een door de EU bepaalde hoeveelheid, produceren. Als de boeren dit quotum overschrijden wordt een boete opgelegd.

groei landbouw
overzicht en wat het doet met onze landbouw

Akkerbouw is een vorm van landbouw: het is het geheel van economische activiteiten waarbij het natuurlijke milieu wordt aangepast ten behoeve van de productie van planten voor menselijk of dierlijk gebruik. Afhankelijk van het product, de productiemethode en het niveau van welvaart wordt gebruikgemaakt van een groot aantal uiteenlopende technieken, variërend van het werken met eenvoudige werktuigen tot het gebruik van grote machines, waarbij arbeid steeds meer vervangen wordt door machines.