## (1.7 Vuistregels en formules)

# Vuistregel

Een vuistregel is een rekenregel waarmee je op een gemakkelijke manier een vaak voorkomende berekening kunt uitvoeren.
De uitkomst is een schatting van wat je wilt berekenen.

Voorbeeld

Om snel en eenvoudig te berekenen of je een gezond gewicht hebt, wordt de volgende vuistregel gebruikt:

gezond gewicht in kg = lichaamslengte in cm − 100

Als je 172 cm lang bent is 172 − 100 = 72 kg een gezond gewicht.

# Formules

Een formule is een rekenregel waarmee je nauwkeurig een veel voorkomende berekening kunt uitvoeren.

Voorbeeld

Een taxichauffeur berekent de prijs van een taxirit met de formule:
prijs taxirit in € = 3 + aantal kilometer × 2

Bereken de prijs van een taxirit van 9 km.

prijs taxirit in € = 3 + aantal kilometer × 2 = 3 + 9 × 2 = 3 + 18 = € 21,-

De prijs van een taxirit van 9 km is € 21,-.

Maken:

De reguliere route: Opdracht 1 t/m 12

De verkorte route: Opdracht 2, 6 en 11

# Referentiematen

Om schattingen te kunnen maken is het belangrijk bekende aantallen en hoeveelheden te weten. Zo’n maat heet een referentiemaat.

Een aantal belangrijke referentiematen zijn:
- Een volwassen man is ongeveer 1,80 m lang.
- De hoogte van een deur is ongeveer 2 m.
- Een verdieping van een gebouw is ongeveer 3 m hoog.
- Je wandelt ongeveer 4 à 6 km/h.
- Je fietst ongeveer 15 à 18 km/h.
- Nederland telt ongeveer 17 miljoen inwoners

Voorbeeld

Hoe hoog is het gebouw op de foto?

Het gebouw heeft vier verdiepingen.
Een verdieping is ongeveer 3 m hoog.

Het gebouw is ongeveer 4 × 3 = 12 m hoog.

Voorbeeld

Hoeveel kilometer wordt er per dag door alle Nederlanders samen afgelegd?

Nederland telt ongeveer 17 miljoen mensen.
Het gemiddeld aantal fietskilometer per Nederlander is 3 km.

3 × 17 miljoen is ongeveer 51 miljoen fietskilometers.

Maken:

De reguliere route: Opdracht 1 t/m 11

De verkorte route: Opdracht 1, 7 en 10

# Woorden of voorvoegsels

Grote getallen worden vaak met woorden of voorvoegsels geschreven.
Het woord kilo betekent duizend (1000) en giga wordt gebruikt voor miljard (1 000 000 000).

Voorbeeld

1 kilometer (km) = 1000 meter (m) = duizend meter (m)
1 megahertz (MHz) = 1 000 000 hertz (Hz) = één miljoen hertz (Hz)
1 gigavolt (GV) = 1 000 000 000 volt (V) = één miljard volt (V)

# Bijzondere maten

Je komt in de praktijk verschillende eenheden tegen. Een aantal veel voorkomende zijn:

digitaal geheugen
1 kilobyte (kB) = 1000 byte
1 megabyte (MB) = 1000 kilobyte
1 gigabyte (GB) = 1000 megabyte
1 terabyte (TB) = 1000 gigabyte
1 petabyte (PB) = 1000 terabyte

temperatuur
graden Celsius (°C)

geld
1 ton = € 100.000,-

snelheid
kilometer per uur (km/h)
meter per seconde (m/s)

Voorbeeld

Een camera filmt beelden van 200 MB per minuut.
Hoeveel minuten film past op de SD-kaart?

16 GB = 16 000 MB
16 000 : 200 = 80
Op de SD-kaart past 80 minuten film.

Voorbeeld

Tijdens een reis is de gemiddelde snelheid 80 km/h. De reis duurt drie kwartier.
Hoeveel kilometer leg je met deze snelheid af?

afstand in km | 80 | 20 | 60
tijd in uur | 1 | 0,25 | 0,75

In een uur leg je 80 km af, dus in een kwartier (0,25 uur) 20 km.
In drie kwartier leg je dus een afstand af van 3 × 20 = 60 km.

Maken:

De reguliere route: Opdracht 1 t/m 12

De verkorte route: Opdracht 2, 13 en 14

Je kunt tijd uitdrukken in verschillende eenheden zoals: eeuwen, jaren, minuten en seconden.

Voorbeeld

1 eeuw = 100 jaar | 1 maand = 30 of 31 dagen
1 jaar = 12 maanden | februari = 28 of 29 dagen
1 jaar = 365 of 366 dagen | 1 etmaal = 24 uur
1 jaar = 4 kwartalen | 1 dag = 24 uur
1 kwartaal = 3 maanden | 1 uur = 60 minuten
1 kwartaal = 13 weken | 1 kwartier = 15 minuten
1 week = 7 dagen | 1 minuut = 60 seconden

# Rekenen met tijd

Bij het noteren van een tijdsduur gebruik je een dubbele punt tussen uren, minuten en seconden. Een deel van een uur, minuut of seconde noteer je na een komma in tienden, honderdsten of duizendsten.

Voorbeeld

Edwin van der Sar liep de New York Marathon in 04:19:15.
Hoeveel minuten liep hij?
Hij liep 4 uur, 19 minuten en 15 seconden.
Hoeveel minuten is hij onderweg? .........

˙uǝʇnuıɯ 52'952 = 06 : 51 + 91 + 06 × 4

# Tijdsaanduiding op een klok

De analoge klok gaat van 0 tot 12 uur.
De digitale klok heeft een 12-uursnotatie of een 24-uursnotatie.
Bij de 12-uursnotatie worden de afkortingen AM (voor de middag) en PM (na de middag) gebruikt.

Maken:

De reguliere route: Opdracht 1 t/m 14

De verkorte route: Opdracht 2, 9 en 13 en Extra opdrachten (zie doc)

Extra opdrachten 1.4.pdf

##

## AM en PM

Het woord AM vaak ook A.M. staat voor Ante Meridiem en is Latijn dat je letterlijk kan vertalen naar “voor de middag“. AM staat daarom voor de tijdaanduiding van voor de middag en loopt van 12 uur ‘s nachts tot 12 uur ‘s middags. Met het volgende ezelsbruggetje kan je het gemakkelijk onthouden; AM staat voor “At morning” of “After midnight“.

####

Het woord PM vaak ook P.M. staat voor Post Meridiem en is Latijn dat je letterlijk kan vertalen naar “na de middag“. PM staat daarom voor de tijdsaanduiding van na de middag en loopt van 12 uur ‘s middags tot 12 uur ‘s nachts. Een handig ezelsbruggetje om dit te onthouden is door van het woord PM “Post morning” of “Passeert middag” te maken.