# Verdieping 2: een tweede stem toevoegen

Tot nu toe heb je slechts met één stem gewerkt.

Als extra opdracht voeg je nu een tweede stem toe aan het liedje Lang zal ze leven.

Je weet al dat:

- alle noten vóór sleep tegelijk klinken
- je nummers in plaats van letters kan gebruiken

De code in deze twee afbeeldingen klinkt precies hetzelfde, noot D4 en F4 tegelijk.

Vaak voeg je een stem aan een melodie toe door 2 noten lager te zingen. Zoals in dit voorbeeld de D4.

Omdat noten ook nummers zijn, kan je dat laten berekenen:

Je schrijft :F4 min teken 3

Sonic Pi speelt F4, en tegelijk 65-3

In deze afbeelding zijn alle noten aangegeven met hun nummers.

Zo voeg je een nieuwe stem aan Lang zal ze leven:

1. Open het tekstbestand met het liedje:

- Lang zal ze leven

2. Voeg een tweede stem toe door elke noot vóór de sleep te dupliceren en -3 te gebruiken.

3. Vind je dat het mooi klinkt?

- Vind je dat het te vol klinkt? Maak dan niet elke noot dubbel maar slechts de lange noten.
- Vind je dat het te licht klinkt? Voeg dan af en toe een derde noot met -6
- Zijn er stukjes waar het niet mooi klinkt, probeer dan andere doubele noot met -4 bijvoorbeeld.

Tip! Gebruik sustain: om de noten langer te laten klinken.

Je schrijft de noot, comma sustain: en de waarde

Sonic Pi begrijpt dat de noot moet 1 seconde lang klinken, in dit geval net zo lang als de wachttijd van sleep.

4. Aftekenen

Laat je nieuwe versie van Lang zal ze leven aan je docent horen om deze opdracht af te sluiten.

5. Bewaar je code in een bestand

- Hier zie je hoe je je code als bestand kan bewaren. Zo kan je het volgende keer weer gebruiken en kan je het bovendien aan iemand laten zien.

6. Neem je code op

- Hier zie je hoe je je code kan opnemen. Wil je iemand feliciteren, stuur dan de opname van je eigen verjaardagsliedje!