## Levensfasen

Inleiding:

Krijg je kriebels in je buik als je kijkt naar je klasgenoot?
Heb je om alles ruzie met je ouders?
Vind je dat je van alles de schuld krijgt?
Schieten je benen soms zomaar even de lucht in?
Groei je alle kanten uit?
Ben je het ene moment heel erg vrolijk en het andere moment juist heel erg chagrijnig?
Wat is er toch met je aan de hand?
Grote kans dat je dan in de puberteit terecht gekomen bent!
Je lichaam wordt volwassen, dus jij wordt het dat ook! De puberteit is een levensfase.

In dit onderdeel van de quest ga je onderzoeken wat er allemaal verandert op jouw leeftijd (de pubertijd, dus)

In de quest: "Zonder leven geen biologie of zonder biologie geen leven?!?" heb je geleerd, dat er verschillende levensfasen zijn. Vond je dit lastig of ben je het een klein beetje vergeten, bekijk dan onderstaande video nog even.

Van baby tot puber

De theorie:

- Lees de tekst op blz 44 van Examenoverzicht: E1: Seksualiteit en voortplanting bij mensen: Mensen...t/m...kennen
- Tijdens je leven maakt jouw lichaam een lichamelijke, geestelijke en sociale ontwikkeling door.

  - De lichamelijke ontwikkeling is de verandering en groei van het lichaam.
    Doordat je lichaam verandert kun je in andere levensfasen ook nieuwe dingen leren zoals lopen of fietsen, je wordt beter in sport, kunt nauwkeuriger werken.

  - Geestelijke ontwikkeling is de groei en verandering in wat je met je verstand kunt en doet, zoals leren praten en lezen, studeren, oordelen en redeneren.

  - Sociale ontwikkeling is hoe de mens groeit en verandert in zijn benadering en contacten met anderen.

Opdracht 1:

- Bekijk onderstaande twee filmpjes goed. Zij laten precies zien welke Lichamelijke veranderingen jongens en meisjes doormaken tijdens de pubertijd.
- Beschrijf in jouw Pages document de verschillen van de lichamelijke veranderingen tussen jongens en meisjes.

Jongens in de pubertijd

Meisjes in de pubertijd

Opdracht 2:

- Lees de onderstaande tekst goed door

Groeispurt
Een bevruchte eicel weegt 0,1 gram. Bij de geboorte weegt een baby gemiddeld 3 kilogram (3000 gram). Dat is dus 30.000 keer zoveel!
Een baby groeit het eerste jaar het sterkst. Het geboortegewicht verdubbelt binnen 6 maanden.
Na het eerste jaar groeit de mens langzamer. Perioden van snelle groei heten groeispurts.
In de puberteit maakt je lichaam ook een groeispurt. Na de groeispurt beweeg je vaak wat slungelig. Dat komt doordat je spieren later gaan groeien dan je botten.
Direct na de groeispurt zijn je spieren nog niet sterk genoeg voor je langere armen en benen.
Tot aan de puberteit groeien jongens en meisjes even hard.
In de puberteit beginnen meisjes eerder aan hun groeispurt dan jongens.
De groeispurt bij jongens is sterker dan bij meisjes en duurt vaak wat langer.
Jongens worden dan ook gemiddeld langer dan meisjes.

- Beantwoord de volgende vragen en zet de antwoorden in jouw pages document:

1. Bekijk de grafiek.
   Drie leerlingen zeggen iets naar aanleiding van de grafiek.
   Wie heeft gelijk?
   1. De groeispurt is bij jongens eerder dan bij meisjes.
   2. De groeispurt is bij jongens later dan bij meisjes.
   3. De groeispurt is bij jongens en meisjes op dezelfde leeftijd.
2. Is de bewering waar of niet waar.
   Uit de grafiek blijkt dat meisjes met 15 jaar uitgegroeid zijn.
   1. waar
   2. niet waar
3. Bekijk de grafiek. Is de bewering waar of niet waar.
   Tussen 0-1 jaar is geen groei getekend.
   Als dat wel was gebeurd, was die piek hoger uitgekomen dan die bij de puberteit.
   1. waar
   2. niet waar
4. Bekijk de grafiek. Is de bewering waar of niet waar.
   Een groeispurt is een periode van snelle groei.
   1. waar
   2. niet waar

Hoelang word jij?
Je kunt jouw toekomstige eindlengte uitrekenen met deze formule.
Je moet daarvoor weten hoe lang je (biologische) ouders zijn.
Neem de formule hiernaast over en bereken je eindlengte.
5. Beantwoord dan de volgende vragen:

1. Waarom zul je nooit precies die lengte krijgen?
2. Welke factoren bepalen de groei allemaal?
3. Welke voordelen en welke nadelen ondervinden lange mensen?
4. En welke voor- en nadelen korte mensen?

Opdracht 3:

- Lees de onderstaande tekst

Jongen of meisje?
Al bij de geboorte kun je zien of de baby een jongen of een meisje is.
Bij meisjes zie je de vagina en de schaamlippen. Bij jongens de penis en de balzak.

Geslachtskenmerken zijn de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke dieren.
Ofwel alle kenmerken waarin jongens en meisjes verschillen.
We onderscheiden:

1. De primaire geslachtskenmerken zijn de lichamelijke verschillen tussen jongens en meisjes, die vanaf de geboorte zichtbaar zijn.
2. De lichamelijke verschillen tussen jongens en meisjes die tijdens de puberteit ontstaan, heten secundaire geslachtskenmerken.

- Bekijk het volgende filmpje:

Video: Jongen of meisje

- Maak een overzichtelijke tabel van onderstaande geslachtskenmerken.
  - Geef aan of deze primair of secondair zijn
  - Geef aan of het mannelijke of vrouwelijke kenmerken zijn
- schaamlippen
- penis
- schaamhaar
- zaadlozing
- eierstok
- lagere stem.
- brede schouders
- borsthaar
- balzak

Opdracht 4:

- Maak een begrippenlijst van onderstaande woorden:
  - Lichamelijke ontwikkelingen
  - Geestelijke ontwikkeling
  - Sociale ontwikkeling
  - Groeispurt
  - Levensfasen
  - Primaire geslachtskenmerken
  - Secondaire geslachtskenmerken
- Lever alle oprachten (=1 tm 4) in via Seesaw