# P Populatie- en ecosysteemniveau

Als je alle examenstof hebt geleerd kun je: met behulp van de concepten energiestroom, kringloop, dynamiek en evenwicht uitleggen hoe ecosystemen zichzelf reguleren, in de context van duurzaamheid, en beargumenteren hoe maatregelen van de mens de zelfregulatie van ecosystemen en het systeem Aarde kunnen beïnvloeden; met behulp van de concepten voedselrelatie en interactie met (a)biotische factoren uitleggen welke relaties tussen populaties in ecosystemen bestaan, in de context van duurzaamheid en voedselproductie, en beargumenteren hoe vraagstukken hierover kunnen worden benaderd; met behulp van de concepten populatie, variatie, selectie en soortvorming uitleggen hoe nieuwe soorten kunnen ontstaan, in de context van gezondheid en wereldbeeld.

De onderwerpen en begrippen die je bij dit domein in ieder geval moet kennen luiden als volgt:

Onderwerpen en begrippen | Dit weet ik
P1 Regulatie van ecosystemen (subdomein B8) |
P1.1 Energiestroom |
energiestroom, ecosysteem, producent, consument, reducent |
autotroof, heterotroof, organische stof, anorganische stof |
fossiele brandstof, biobrandstof, biomassa, energiebesparing |
P1.2 Kringloop |
kringloop, fotosynthese, dissimilatie, koolstofkringloop, stikstofkringloop, organische stof, anorganische stof, aeroob, anaeroob, koolstof, ammoniak, ammonium, nitraat, nitriet, methaan, stikstofgas |
uitspoeling, eutrofiering |
hergebruik, recyclen, broeikaseffect, gevolgen voor de biodiversiteit |
P1.3 Dynamiek en evenwicht |
ecosysteem, habitat, levensgemeenschap, soortensamenstelling |
biotische factor, abiotische factor, dynamiek, geboorte, sterfte, migratie, beperkende factor, tolerantie, optimum |
concurrentie, populatie |
exoot, natuurbeheer |
P3 Interactie in ecosystemen (subdomein D4) |
P3.1 Voedselrelatie |
voedselrelatie, trofisch niveau, predatie, vraat |
voedselketen, producent, consument, reducent, symbiose, parasitisme, mutualisme, commensalisme |
voedselweb |
P3.2 Duurzame ontwikkeling |
duurzaamheid, duurzame ontwikkeling, biologisch afbreekbaar |
energieproductie, hernieuwbare energiebron, energiebesparing |
voedselproductie, bestrijdingsmiddel, biologische landbouw |
accumulatie, persistent, resistent |
P4 Soortvorming (subdomein F2) |
P4.1 Populatie |
soort, populatie |
genotype, fenotype |
P4.2 Variatie |
genetische variatie, mutatie, allelfrequentie, genenpool |
P4.3 Selectie |
adaptatie, natuurlijke selectie, fitness, selectiedruk, homologie, analogie |
kunstmatige selectie, veredeling |
P4.4 Soortvorming |
soort, geslacht (genus), reproductieve isolatie |
verwantschap, afstamming, evolutionaire stamboom |