# M Molecuul- en celniveau

Als je alle examenstof hebt geleerd kun je: met behulp van de concepten homeostase, transport, assimilatie en dissimilatie verklaren hoe de stofwisseling van cellen van prokaryoten en eukaryoten verloopt, in de context van gezondheid en voeding; met behulp van de concepten genexpressie en celdifferentiatie benoemen hoe de ontwikkeling van cellen verloopt, in de context van energie en gezondheid; met behulp van het concept erfelijke eigenschap verklaren hoe eigenschappen worden overgedragen bij eukaryoten en prokaryoten, in de context van veiligheid en voedselproductie; met behulp van de concepten DNA, mutatie, recombinatie en variatie verklaren hoe variatie in populaties tot stand komt, in de context van gezondheid en voedselproductie.

De onderwerpen en begrippen die je bij dit domein in ieder geval moet kennen luiden als volgt:

Onderwerpen en begrippen | Dit weet ik
M2 Stofwisseling van de cel (subdomein B2) |
M2.1 Homeostase |
prokaryoot, bacterie, plasmide, celwand, cirkelvormig chromosoom |
virus, eiwitmantel, DNA-virus, RNA-virus |
eukaryoot, celkern, chromosoom, celwand, celmembraan, vacuole, cytoplasma, mitochondrie, (ruw) endoplasmatisch reticulum, golgi-systeem, plastiden, ribosoom, lysosoom, bladgroenkorrel, bladgroen, trilharen |
homeostase |
M2.2 Transport |
diffusie, osmose, semi-permeabel membraan, selectief permeabel, receptoreiwit, ionentransport, actief transport, passief transport, endocytose, exocytose, glucose, zuurstof, koolstofdioxide (CO2), natriumchloride (NaCl) |
isotonisch, hypotonisch, hypertonisch, osmotische waarde |
plasmolyse, turgor |
M2.3 Assimilatie en dissimilatie |
atoom, molecuul, ion, energie, autotroof, heterotroof, assimilatie, dissimilatie |
chemische energie, lichtenergie, kinetische energie, warmte, ADP, ATP, fosfaat |
fotosynthese, bladgroenkorrel, glucose, zuurstof, koolstofdioxide |
voortgezette assimilatie, bouwstof, brandstof, reservestof, koolhydraat, monosacharide, disacharide, polysacharide, zetmeel, glycogeen, cellulose, vet, vetzuur, glycerol, eiwit, aminozuur, essentieel aminozuur, niet-essentieel aminozuur, DNA, enzym, fosfolipide, tussencelstof, katalysator, wateroplosbaar, vetoplosbaar |
energievoorziening, verbranding, aeroob, anaeroob, gisting, alcohol, melkzuur, glucose, zuurstof, koolstofdioxide |
reactievergelijking, molecuulformule, structuurformule, calcium (Ca), chloor (Cl), fosfor (P), ijzer (Fe), kalium (K), koolstof (C), stikstof (N), natrium (Na), waterstof (H), zuurstof (O), ammoniak (NH3), koolstofdioxide (CO2), fosfaat (PO43-), glucose (C6H12O6), methaan (CH4), nitraat (NO32-), nitriet (NO2-), stikstofgas (N2), water (H2O), zuurstofgas (O2) |
enzymwerking, katalyseren, substraat, enzym-substraatcomplex |
pH, optimumkromme, indicator |
biotechnologie, metabolisme, recombinant-DNA, micro-organisme |
M3 Zelforganisatie van cellen (subdomein C1) |
M3.1 Genexpressie |
DNA, RNA, eiwit, genetische code, nucleotidenvolgorde, gen, startcodon, stopcodon, niet-coderend DNA |
genexpressie |
enzym, receptor, membraaneiwit, transporteiwit, eiwithormoon, structuureiwit, antistof |
fenotype |
M3.2 Celdifferentiatie |
genoom |
celdifferentiatie |
genexpressie, celtype |
stamcel |
stamcelonderzoek, stamceltransplantatie |
M7 Erfelijke eigenschap (subdomein E4) |
M7.1 Erfelijke eigenschap |
gen, allel, genoom, genotype, fenotype, milieufactor |
chromosoom, autosoom, geslachtschromosoom, X-chromosoom, Y-chromosoom |
monohybride kruising, dominant, onvolledig dominant, recessief, intermediair, stamboom, kruisingsschema, homozygoot, heterozygoot, X-chromosomaal, multipele allelen, letale factor |
ethisch argument, biologisch argument |
M8 Selectie (subdomein F1) |
M8.1 DNA |
DNA, genetische informatie, genetische code |
DNA-analyse, verwantschap |
M8.2 Mutatie |
chromosoom, gen, allel, mutagene stof, mutagene straling, puntmutatie, genoommutatie genotype, fenotype |
overlevingskans |
M8.3 Recombinatie |
geslachtelijke voortplanting, meiose, homologe chromosomen, autosoom, geslachtschromosoom, genoom, gekoppelde genen |
M8.4 Variatie |
genetische variatie, mutatie, recombinatie, fenotype, genotype, genenpool |
genetische modificatie, transgeen |