# 4. Menselijke invloeden

## Onderzoek

Lees de onderstaande tekst rustig door:

De balans in een ecosysteem kan door natuurlijke verschijnselen verstoord worden, maar ook menselijk handelen is een gevaar voor de balans. Voorbeelden van menselijk handelen die de balans in een ecosysteem verstoren, zijn:

- vervuiling (bijvoorbeeld olie in de zee) en gif

- het gebruik van pesticiden in de landbouw

- de introductie van soorten die oorspronkelijk niet in een land voorkomen, bijvoorbeeld de koningskrab of Engelse klimop. Lees eens wat de Universiteit van Wagingen schrijft over exoten (organismen die oorspronkelijk niet in Nederland voorkomen) door hier te klikken.

- het kappen van bossen

- het gebruiken van natuurlijke hulpbronnen. We halen bijvoorbeeld klei uit de grond om er bakstenen van te bakken.

- bodemerosie is het loskomen van de bovenste laag van de bodem door stromend water of de wind. De oorzaak van bodemerosie is bijvoorbeeld de kap van bomen en planten, waardoor de bodem zijn stevigheid verliest.

Opdracht 5
➜ Kies een van de bovenstaande verschijnselen en beantwoord in een Pagesbestand de volgende vragen:
- Wat was het menselijk handelen?
- Wat is het probleem hiervan?
- Was dit een korte- of langetermijnproces?
- Wat zijn de gevolgen op de balans in het ecosysteem?
- Wat zijn de langetermijneffecten op de balans in het ecosysteem als er niets verandert?
- Wat doen mensen - als ze al iets doen - om de balans te herstellen?
➜ Je Pagesverslag is nu compleet. Kijk je verslag nog eens goed door. Is het voor iemand anders ook te volgen wat je hebt bedacht en opgeschreven? Zo ja: post je verslag dan in Seesaw en koppel de link aan je eindresultaten in Egodact.

Opdracht 6
Voer de volgende stappen uit.
➜ Kijk de documentaire "A life on our planet" van David Attenborough op Netflix (dit kan alleen als je zelf een Netflix-account hebt) OF lees/luister het boek "Het water komt" van de Correspondent via deze link.
➜ Schrijf in een logboekpost (3) welke drie dingen je wilt onthouden van de documentaire of het (luister)boek.
➜ Maak een poster waarin je met tekstjes en afbeeldingen antwoord geeft op de volgende vragen:
- welk probleem wordt in de documentaire of het (luister)boek gepresenteerd?
- wat hebben mensen (allemaal) gedaan om dit probleem te veroorzaken?
- wat gebeurt er op de lange termijn als de mensen blijven handelen zoals ze nu ook doen?
- wat kunnen mensen doen om de balans te herstellen?
Het is belangrijk dat jouw poster impact heeft op de mensen die de poster gaan zien. Gebruik grote afbeeldingen en titels om de aandacht te trekken, zodat mensen de teksten op je poster kunnen lezen als ze dichterbij komen.
Je mag de poster op papier of digitaal maken.
➜ Plaats (een afbeelding van) jullie poster in Seesaw en koppel deze aan je tegel in Egodact.
➜ Presenteer je poster in een check in en zorg dat er na je presentatie een debat op gang komt. Bedenk een stelling die je aan je klasgenoten in de coachgroep voorlegt.
➜ Beschrijf in een logboekpost (4) hoe het debat is verlopen door de volgende vragen te beantwoorden:
- welke stelling heb je aan je klasgenoten in de coachgroep voorgelegd?
- wat was de verdeling van mensen die het eens waren met je stelling en mensen die het oneens waren met je stelling?
- waarom waren sommigen het eens met je stelling?
- waarom waren sommigen het oneens met je stelling?
- ben je het zelf eens of oneens? En waarom?