## Risico's & kansen

Leestijd
10 minuten

Wat leer je?
Je leert enkele bekende risico's rondom privacy en security te herkennen en weet hoe je daarbij kunt handelen.

Samenvatting
Informatie is waardevol, vooral persoonsgegevens. Steeds meer organisaties verdienen hun geld aan het (legaal en illegaal) ophalen, analyseren of verkopen van informatie. De snelheid waarmee we informatie kunnen produceren, interpreteren en delen biedt fantastische kansen, maar kent ook risico's. Als je weet wat de risico's zijn ben je beter in staat om juist de kansen te benutten.

## Mag ik je wachtwoord?

Tuurlijk niet! Je wachtwoord geef je aan niemand weg, dat is geheim, privé en zeker niet voor vreemde ogen bedoeld. Toch...?

In deze video is het volledig duidelijk dat iemand probeert om het wachtwoord van de ander te ontfutselen. En zelfs als het zo overduidelijk is geven meerdere personen toch zomaar hun wachtwoord prijs. Helaas zijn er nog veel geavanceerdere manieren waarop personen en bedrijven proberen om jouw persoonlijke informatie, je persoonsgegevens, te achterhalen.

Op deze pagina vind je hier enkele voorbeelden van. Niet alleen tijdens je studie, maar op ieder moment in je leven kun je hier plots mee geconfronteerd worden. Goed dus om kennis te hebben van de meest voorkomende trucs, zodat je jezelf en jouw persoonlijke informatie zoveel als mogelijk kunt beschermen!

## Manier 1: Phishing

### Wat is het?

Stel, je krijgt een officiële e-mail van je bank, waarin ze je keurig vragen even op een link te klikken en ter controle je rekeningnummer en je wachtwoord in te vullen.

Tuurlijk doe je dat, waarom niet? Maar even later blijkt dat criminelen je volledige pas en rekening hebben overgenomen. Ai... Het overkwam een ondernemer uit Doetichem, zoals je hieronder kunt zien.

'Phishing' komt van 'fishing', hengelen. Criminelen vragen je via nep e-mails of nep sms-berichten om gegevens af te geven over je bank, paspoort of rijbewijs. Die gegevens gebruiken zij om bijvoorbeeld geld te stelen of je identiteit over te nemen.

### Hoe kun je het herkennen?

Gebruik je gezonde verstand. Vraagt je bank werkelijk via sms of je jouw wachtwoord of BSN-nummer even ergens wilt invullen? Onderstaand de meest voorkomende kenmerken van phishing-berichten, daarmee kun je ze herkennen:

- Het bericht is niet aan jou persoonlijk gericht, maar begint bijvoorbeeld met "geachte klant";
- Het bericht bevat taal- en stijlfouten;
- Vaak wordt gevraagd om het 'verifiëren van een account': een bank of onderwijsinstelling zal dat nooit doen;
- Er wordt gedreigd met gevolgen als niet onmiddellijk gehoor gegeven wordt aan het bericht;
- De link in het bericht bevat subtiele verschillen met de juiste link, zoals een andere extensie.

### Waarom is dit nu belangrijk?

Tijdens de eerste periode in je studie ben je nog niet goed bekend hoe de officiële communicatie vanuit je onderwijsinstelling er uit ziet. Juist dan ben je 'kwetsbaar' om op bijvoorbeeld een nep-bericht te klikken.

### Hoe kun je het beste handelen?

Klik nooit zomaar op een linkje of een bijlage!
Denk altijd eerst kritisch na; is het logisch dat de afzender mij op deze wijze benadert? Zou mijn bank/onderwijsinstelling/verzekeraar etc. om mijn wachtwoord vragen?

Weet je het niet zeker? Neem dan contact op met de ICT-afdeling via [contactgegevens invoegen]. Zij kunnen je zeggen of een bericht nep of echt is.

## Manier 2: Locken!

Eigenlijk kunnen we hier kort en krachtig over zijn. Lock altijd je computer of laptop als je wegloopt, al is het alleen maar voor een kort toiletbezoekje. Kwaadwillenden hebben maar een paar tellen nodig om je computer te infecteren en zo bijvoorbeeld je wachtwoorden, creditcardgegevens en andere persoonlijke informatie te stelen.

### Wat kun je doen?

- Stel altijd een wachtwoord in voordat je jouw computer of laptop weer kunt gebruiken nadat je het scherm weer geactiveerd hebt.
- Gebruik zoveel mogelijk lange en unieke wachtwoorden voor verschillende toepassingen. Een wachtwoord-manager waarin je veilig al jouw wachtwoorden bewaart kan ook erg handig zijn.

## Manier 3: Weet wat je deelt

Volgende week dinsdag heb je weer werkgroep, maar één van je team-leden ligt ziek thuis met een ernstige allergie. Om je medestudenten op de hoogte te stellen dat jullie hierdoor vertraging oplopen stuur je hierover een mail naar de hele werkgroep. Plots weten alle 80 studenten welke allergie je medestudent heeft...

Of dat Excel-bestand voor de excursie met persoonsgegevens van medestudenten dat je nog naar het hotel moest sturen. Heel attent had je alle 'gevoelige' kolommen in Excel verborgen, maar daarmee waren ze niet daadwerkelijk verwijderd. Met twee muisklikken kon het hotel toch al die gegevens nog inzien...

### Wat kun je doen?

Zomaar even twee voorbeelden uit de praktijk. Zonder dat studenten er slechte bedoelingen bij hebben komt het vaak voor dat men teveel (persoonlijke) informatie met teveel andere personen deelt, zoals ook hier rechts gebeurt... Door altijd kort bij twee vragen stil te staan kun je veel narigheid voorkomen.

Stel jezelf iedere keer als je op welke manier dan ook informatie deelt deze twee vragen:

1. kan ik mijn doel bereiken door nog minder informatie te delen dan ik nu van plan ben?
2. kan ik mijn doel bereiken door de informatie naar nog minder mensen te sturen dan ik nu van plan ben?

Door zo min mogelijk gevoelige informatie met zo min mogelijk mensen te delen verklein je het risico op het onbedoeld lekken van gevoelige informatie. En dat is een belangrijke stap in de goede richting!

Wil je meer weten over de privacy-wetgeving? Ga je gang!

Alles over de privacy-wetgeving