## 7.2 Stappenplan opvangen sputum

Stappenplan voor het opvangen van sputum

Voor het afnemen van een sputumkweek moet je de volgende materialen klaarzetten:

- niet-steriele handschoenen;
- een steriel opvangpotje;
- een sticker met de gegevens van de zorgvrager;
- papieren zakdoekjes of een washandje;
- een beker met kraanwater;
- een bekkentje;
- een laboratoriumformulier.

1. Maak je handen goed schoon. Bij zichtbaar vuil met zeep en water, anders met handalcohol.
2. Zet alle materialen klaar, zodat je er makkelijk bij kunt.
3. Trek de niet-steriele handschoenen aan.
4. Laat de zorgvrager rechtop zitten op een bed of stoel.
5. Laat de zorgvrager een keer de keel schrapen en het sputum uitspugen in een bekkentje.
6. Laat de zorgvrager de mond spoelen met water en dat uitspugen in het bekkentje. Hiermee wordt de verontreiniging van het sputum met etensresten en bacteriën uit de mond zo veel mogelijk tegengegaan.
7. Laat de zorgvrager goed hoesten en laat hem het sputum in het steriele potje uitspuwen. Er is minimaal 15 ml sputum nodig.
8. Geef de zorgvrager een washandje of papieren zakdoekje om de mond mee af te vegen. Assisteer de zorgvrager hier zo nodig bij.
9. Sluit het potje en maak eventueel de buitenkant van het potje schoon.
10. Inspecteer het sputum op kleur, samenstelling en geur.
11. Doe de handschoenen uit.
12. Was of desinfecteer je handen.
13. Plak de sticker met gegevens van de zorgvrager op het potje.
14. Ruim alles op.
15. Breng het sputummonster en het formulier naar het laboratorium. Als de zorgvrager antibiotica gebruikt, vul dit dan in op het labformulier.
16. Noteer de handeling, datum en tijd en de eventuele bijzonderheden.

Soms kan het voor de zorgvrager lastig zijn om sputum op te hoesten. Je kunt de zorgvrager hierin ondersteunen door achter de zorgvrager te gaan staan en je handen onder de oksels van de zorgvrager om de borstkas heen te slaan. Tijdens de uitademing van de zorgvrager duw je je armen stevig tegen de borstkas. Na de uitademing laat je los. Hierna laat je de zorgvrager nogmaals proberen sputum op te hoesten.