## Koorts

Verschijnselen bij koorts

Het meest objectieve observatiepunt bij koorts is vanzelfsprekend de thermometer, die een temperatuur van 38°C of hoger aangeeft. Daarnaast kunnen enkele andere verschijnselen optreden. Bedenk dat iedereen koorts op zijn eigen manier ervaart. Het ene verschijnsel kan duidelijker naar voren komen dan het andere. De volgende verschijnselen kunnen optreden:

- Als de lichaamstemperatuur oploopt: kou, rillerigheid en bleke gelaatskleur
- Tijdens de koorts: warm, de zorgvrager kan droog en heet aanvoelen, blozen, onrust en transpiratie
- Een toestand van algehele malaise, met hoofdpijn en spierpijn
- Rusteloosheid en soms slapeloosheid
- Geen eetlust en soms misselijkheid en braakneigingen
- Soms erge dorst, of juist geen dorstgevoel
- Toename polsfrequentie, gemiddeld 10 tot 15 slagen per minuut bij 1°C temperstuurstijging
- Toename ademfrequentie
- Minder urineproductie
- Branderige ogen, koortsblaasjes op de lippen

De verpleging bij koorts

Vooral bij aanhoudende en/of hoge koorts is er speciale zorg nodig. Als verpleegkundige stem je die zorg af op de individuele zorgvrager. Hierna volgt de bespreking van de algemene verzorging bij koorts.

- Bedrust
- Omgevingstemperatuur
- Licht
- Voeding
- Vocht
- Hygiëne
- Koortswerende medicijnen
- Preventieve maatregelen
- Psychische aspecten

Koortsstuipen

Koortsstuipen komen bij kinderen betrekkelijk vaak voor: van alle kinderen heeft 3 tot 5 % voor het vijfde levensjaar een of meer koortsstuipen doorgemaakt. De stuipen kunnen bij snelle temperatuutstijgingen optreden. Stuipen zijn korte, schokkende bewegingen van het gezicht, de armen en de benen. In het begin van de stuip is het bewustzijn meestal nog niet gestoord, maar al gauw is er bewusteloosheid. Stuipen duren meestal enkele minuten tot maximaal een kwartier. Hierna keert het bewustzijn weer snel terug. De eerste koortsstuipen komen meestal in het tweede levensjaar voor; na het vijfde of zesde jaar komen ze niet meer voor. Als een kind koortsstuipen heeft, is de volgende zorg gewenst:

- Voorkom dat het kind zich bezeert als het met de armen en benen slaat
- Probeer de zogenaamde tongbeet te voorkomen, maar steek nooit je vingers tussen de tanden. Neem bijvoorbeeld het handvat van een lepel met een doekje erom. Helaas is het vaak toch te laat
- Observeer het begin, de duur en de verschijnselen die optreden bij stuipen
- Waarschuw zo snel mogelijk een arts als er stuipen optreden

Ondertemperatuur

Er is sprake van ondertemperatuur als de lichaamstemperatuur lager dan 36°C is. In de praktijk gaat het meestal om ondertemperatuur bij pasgeborenen. Daarnaast komt het wel voor bij oudere verwarde mensen die gaan dwalen, vervolgens verdwalen en ergens verkleumd gevonden worden. Om de ondertemperatuur te bestrijden wordt gedoseerd warmte toegediend.