## De rechtstaat

In een rechtsstaat moet iedereen zich aan de wet houden. Dat moet de overheid en dat moeten de burgers. In de grondwet zijn de belangrijkste spelregels vastgelegd, waaraan iedereen zich moet houden: de grondrechten. In de wetten zijn onze verdere rechten (wat mag) en plichten (wat moet) opgeschreven. Dat is belangrijk in een rechtsstaat. Veranderen van rechten en plichten doen we samen in een democratie.

Door de nieuwe grondwet werd Nederland een rechtstaat. Er kwam een grondwet. Er kwam een volksvertegenwoordiging die wetten maakt en er kwam een onafhankelijke rechtspraak.
Is er een conflict tussen burgers en overheid? Dan beslist een rechter wie er gelijk heeft. De rechter doet dat door te kijken wie zich aan de wet heeft gehouden en wie deze heeft overtreden. Iemand die de wet heeft overtreden wordt schuldig verklaard. Daarbij hoort het uitspreken van een straf.
De rechter die zo’n uitspraak doet is onafhankelijk. De uitspraken van een rechter kunnen alleen door een uitspraak van een hogere rechter worden veranderd of ongeldig worden verklaard.
Iedere burger hoort de wet te kennen. Je kunt niet bij de rechter aankomen en je verdedigen door te zeggen dat je niet van de wet op de hoogte was. Het is dus belangrijk dat je de actualiteit volgt. Nieuwe wetten komen in het nieuws. Deze kennis is ook op een andere manier handig. Als je meer weet van wetten en rechten, kun je conflicten voorkomen. Het recht zorgt ervoor dat we vreedzaam met elkaar kunnen leven.
In Verdieping 3 leer je hoe een rechtstaat werkt en hoe het je beschermt tegen de overheid en tegen problemen die andere burgers voor je kunnen opleveren.
Opdracht 1 Een onafhankelijke rechter
Beantwoord in je groep de vraag:
Waarom is het belangrijk dat in een rechtstaat een rechter onafhankelijk is van iedereen?
Noteer jullie antwoord en bespreek deze in de klas.
Opdracht 2 Een rechtszaak

Opdracht 3 Wetten in de maak
In je groepje.
Zoek op of er de laatste tijd nog wetten zijn veranderd of nieuw zijn gemaakt.
Je kunt bijvoorbeeld de volgde website gebruiken: www.officielebekendmakingen.nl
Noteer de naam van de wet enw at de wet inhoudt.
Opdracht 4 Werken aan een rechtszaak
In je groepje.
Dit zijn acht beroepen die een rol kunnen spelen bij een rechtszaak:

1. advocaat
2. politieagent
3. officier van justitie
4. rechter
5. rechercheur
6. parketwachter
7. griffier
8. bode

- Neem elk twee beroepen voor je rekening
- Zoek uit welke opleiding je nodig hebt om deze beroepen te kunnen uitoefenen.
- Noteer je antwoorden in een overzichtelijk schema of maak gebruik van het werkblad.

Opdracht 5
Bespreek met je docent of je een bezoek aan de rechtbank mag plannen.
Als dat mag, ga dan naar deze website: prodemos.nl

- Maak (met behulp van je docent een afspraak.
- Bereid in je groepje de afspraak voor.
- Welke (gedrags)regels gelden er tijdens zo’n bezoek?
- Bespreek en noteer wat jullie willen vragen.
- Veel plezier tijdens het bezoek!

Opdracht 6
Met het Rechtsexamen op de website van Prodemos test je jouw algemene kennis van de rechtsstaat.

- Ga naar www.prodemos.nl en doe het Rechtsexamen.
- Download het certificaat van de website en lever deze in bij je docent.

Opdracht 7
Schrijf samen met een andere groep een kort toneelstuk over een rechtszaak. Laat hierin zo veel mogelijk beroepen die bij een rechtszaak betrokken zijn, een rol spelen.

- Spreek met je docent af wanneer de voorstelling plaatsvindt en hoe lang deze mag duren.
- Verzin samen een kort script (verhaal).
  - Welke overtreding komt er voor de rechtbank?
  - Is de verdachte schuldig of onschuldig?
  - Wat zijn de feiten?
  - Eindigt de zaak in een vrijspraak of in een veroordeling?
- Verdeel de rollen.
- Schrijf de teksten en bedenk wat je gaat doen in de rechtszaal tijdens de zitting.
- Bespreek de teksten met elkaar, neem het samen een keer door.
- Veel plezier met de voorstelling!