# PTA havo 4 en 5

Examendossier havo 2020-2021 Revius Lyceum Wijk bij Duurstede

Biologie leerjaar 4 schooljaar ‘20-’21

Toets code | Soort toets (TT–PO–HD) | Leerstofomschrijving | Domeinen | Tijdsduur | Weging | Herkansbaar ja/nee | In SET-week
H 4.1.1 | TT | BVJ deel 4 Thema 1 – Inleiding in de biologie Thema 2 – Voortplanting – basisstof 1 t/m 4. PO maakt deel uit van het cijfer. | A, B2.1, B2.2, B3.1, B4.2, C1, C2, C3, D3.1-6, E1.2, E2.1-4 & 7 & 8, E3.1-6 | 100 min | 2 | ja | 1
H 4.2.1 | TT | BVJ deel 4 Thema 3 – Genetica Thema 4 – Evolutie PO maakt mogelijk deel uit van het cijfer. | A, B1.1, B2.1, B3.1, B3.2, C2.1, C2.4, D1.1, E4.1, F1.1-4. F2.1-4, F3.2 | 100 min | 2 | ja | 2
H 4.3.1 | TT | BVJ deel 4 Thema 5 – Regeling Thema 6 – Waarneming en gedrag PO maakt mogelijk deel uit van het cijfer. | A, B2.1,B3.2, B4.1-3, B6.1, B6.2, B7.1-3, D2.1—8 | 100 min | 2 | ja | 3
H 4.4.1 | TT | BVJ deel 4 Thema 7 – Ecologie en milieu PO maakt deel uit van het cijfer. | A, B3.2, B8.1-3, C3.1-5, D4.1, D4.2, F3.1-4 | 100 min | 2 | ja | 4

Het PTA is aansluitend aan de lesdoelen in het SLO. In de onderbouw zijn alle doelen van het SLO gehaald, door middel van de methode biologie voor jou MAX.

Onderbouwing havo 4:

Algemeen: In de komende 2 jaar wordt de stof die in de onderbouw gegeven is, herhaald en verdiept. Er moet elke keer goed worden gekeken naar het niveau van de leerlingen en waar nog eventuele hiaten zijn. Er is veel verschil tussen de leerlingen qua niveau, opvattingen en manier van denken. De leerling moet vergeleken met de onderbouw, veel meer de samenhang in gaan zien. De leerling zal dus vaak de oorzaak – gevolg redenatie moeten toepassen.

Verantwoording PTA volgorde:

- Er wordt gestart met het thema inleiding in de biologie. Dit eerste thema gaat over de basis van biologie en is voor een groot deel herhaling vanuit de onderbouw. De benamingen van onderdelen, zijn nu anders (voorbeeld: celkern zal vanaf nu nucleus worden genoemd). Voortplanting is de tweede toets van het eerste SE. Voortplanting speelt een grote rol, elk organisme wil zijn eigen DNA doorgeven. Wanneer de leerlingen dit thema goed beheersen gaan we naar het thema genetica. Daarom is dit het volgende onderdeel dat behandeld gaat worden. De twee thema's (inleiding in de biologie en voortplanting) vormen samen de eerste SE-toets voor de leerlingen.

- Genetica samen met evolutie is de tweede SE-toets. Deze twee thema's passen goed bij elkaar, omdat evolutie te maken heeft met het doorgeven van DNA. Wanneer er hiaten zitten in de kennis van genetica, kunnen deze ook meegenomen worden naar de kennis van evolutie. Hier kunnen fouten in slijten, die wellicht niet meer herstelbaar zijn en maken leerlingen fouten die niet nodig zijn. Door deze twee te koppelen wordt er bij deze SE-toets gekeken naar oorzaak-gevolg.

- SE-toets drie bestaat uit regeling, waarneming & gedrag. Bij deze twee thema's wordt vooral in gegaan hoe het werkt in de hersenen en hoe dit uiteindelijk tot uiting komt in de verschillende organismes. De werking van hersenen is van belang om te begrijpen hoe de waarneming soms gedrag veroorzaakt. Er is hier dus ook weer veel overlapping in de stof.

- De laatste SE-toets in havo 4 bestaat uit ecologie en milieu. Deze twee thema's gaan vooral over de samenhang op aarde tussen de verschillende organismes en welke invloed organisme weer kan hebben op het milieu. Er wordt gekeken naar welke invloed wij hebben op de aarde en welk effect dat uiteindelijk heeft op de ecologie op aarde. Er wordt ook hier gezocht naar de samenhang van deze twee thema's.

Examendossier havo 2020-2021 Revius Lyceum Wijk bij Duurstede

Biologie leerjaar 5 schooljaar ’20-‘21

Toets code | Soort toets (TT–PO–HD) | Leerstofomschrijving | Domeinen | Tijdsduur | Weging | Herkansbaar ja/nee | In SET-week
H.5.1.1 | TT | BVJ deel 5 Thema 1 – Stofwisseling in de cel Thema 2 – DNA PO maakt mogelijk deel uit van het cijfer. | A, B1.1-3, B1.2 & 3 B2.3, B3.2, C1.1 & 2 D1.1-5, E1.1-3, E2.4-8, E3.6, E4.1, F1.1-4, F2.3 | 100 min | 3 | ja | 1
H.5.2.1 | TT | BVJ deel 5 Thema 3 – Vertering Thema 4 – Transport PO maakt mogelijk deel uit van het cijfer. | A, B3.1, B 3.4, B 3.6 | 100 min | 3 | ja | 2
H.5.3.1 | TT | BVJ deel 5 Thema 5 – Gaswisseling en uitscheiding Thema 6 – Afweer PO maakt mogelijk deel uit van het cijfer. | A, B3.1, B3.3, B3.5, B4.1, B5.1 | 100 min | 3 | ja | nee
H.5.3.2 | TT | BVJ deel 4 Thema 1 – Inleiding in de biologie Thema 3 – Genetica Thema 4 – Evolutie Thema 5 – Regeling Thema 6 – Waarneming en gedrag (gedeeltelijk) Thema 7 – Ecologie en milieu | Zie havo 4 | 100 min | 3 | nee | 3

Verantwoording havo 5:

- In havo 5 zijn de voortgangstoetsen vervallen en zijn alle toetsen SE-toetsen. We starten met het thema stofwisseling in de cel en met het thema DNA. Dit zijn de eerste twee thema's voor de eerste SE-toets in havo 5. Beide thema's gaan over de basis van een cel en sluiten daarom ook goed op elkaar aan. Bijvoorbeeld in thema 1 wordt de werking van enzymen besproken, enzymen hebben natuurlijk weer effect op de replicatie van DNA.

- SE-toets twee in havo 5 gaat over vertering en transport. De koppeling tussen deze twee is dat alles wat verteerd wordt, ook moet worden getransporteerd. Deze twee thema's passen dus ook goed bij elkaar.

- De derde SE-toets bestaat uit gaswisseling, uitscheiding en afweer. Deze hebben te maken met de homeostase van het lichaam.

- De laatste SE-toets bevat alle thema's en is bedoelt om alle thema's te herhalen. Vooral om de samenhang tussen deze thema's te laten zien en de leerling daarmee voor te bereiden op het centraal examen.

Algemeen:

- In het PTA is zichtbaar dat in havo 4 het een combinatie is tussen voortgangstoetsen (per thema) en grotere schoolexamentoets. Deze schoolexamentoetsen zijn toetsen die bestaan uit twee of meer hoofdstukken. Bij bijna alle PTA toetsen staat het volgende: 'PO maakt (mogelijk) deel uit van het cijfer '. Deze twee manieren gebruiken we omdat dit ruimte geeft aan ons als docenten om eventueel een PO niet te hoeven doen, er is maar een PO verplicht. Vaak is de verhouding bij een SET dat het PO voor ongeveer tien of vijftien procent mee weegt. Deze PO's worden gebruikt om de praktische vaardigheden te oefenen. Bijvoorbeeld het opstellen van een onderzoeksvraag, het opstellen van een hypothese, het na denken over een methode, het kunnen verwerken van de resultaten, de resultaten eventueel weer kunnen omzetten in een conclusie en als laatste om te reflecteren. Hier mee leren de leerlingen de waarde kennen van onderzoek doen. Er is wel een practicum leerlijn, maar er is niet altijd tijd voor.

- De weging van de toetsen zijn staan in het PTA. We hebben gekozen voor een weging van 2 voor alle schoolexamen toetsen in havo 4 en een weging 3 voor alle schoolexamen toetsen in havo 5. Daarnaast maken de leerlingen in havo 4 ook voortgangstoetsen. Beide onderdelen (de voortgangstoetsen en de schoolexamentoetsen) tellen voor vijftig procent mee voor de overgang van havo 4 naar havo 5. Door deze voortgangstoetsen hebben de leerlingen herhaling. Omdat de schoolexamentoetsen in havo 4 een weging van 2 hebben, geeft dit de leerlingen de mogelijkheid om zich in havo 4 verder te kunnen ontwikkelen om zo de vruchten uiteindelijk in havo 5 te kunnen plukken. Het percentage van havo 4 telt voor veertig procent mee op het schoolexamen. Alle schoolexamentoetsen uit havo 4 en havo 5 tellen voor vijftig procent mee voor het centraal examen.

- Per toets zie je ook welke domeinen er behandeld worden en welke niet. De domeinen kun je terug vinden in de Syllabus voor biologie [1]

- Hier is ook zichtbaar voor welke toetsen de leerlingen een herkansing kunnen doen en voor welke toetsen dit niet kan. De laatste toets van havo 5 is de enige schoolexamen toets die niet herkanst kan worden. Op deze manier moeten de leerlingen zich goed voorbereiden op dit schoolexamen. Daarnaast bevat dit schoolexamen, veel oud examenvragen. Waardoor dit een goede voorbereiding op het centraal examen is.

Bronnen:

- [1] Syllabus centraal examen biologie (2021), www.examenblad.nl)

- handreiking schoolexamens.