## 8.1 Wat zijn de bijnieren en wat is de functie

Op elke nier ligt een bijnier (glandula suprarenalis), omgeven door perirenaal vet.

De bijnierschors (cortex) produceert drie soorten schorshormonen (corticosteroïden): mineralocorticoïden, glucocorticoïden en geslachtshormonen. De bijnierschors wordt aangestuurd door ACTH uit de adenohypofyse en angiotensine uit het RAAS.

Mineralocorticoïden (waarvan 95% aldosteron) reguleren natrium- en kaliumgehalte van het bloed door:

- terugresorptie van natrium in de nier te bevorderen (natriumretentie);
- excretie van kalium in de nier te bevorderen (kaliumdepletie).

Glucocorticoïden (waarvan 95% cortisol ofwel hydrocortison) beïnvloeden de glucosehuishouding en spelen een rol bij de afweer van het lichaam door:

- glucosevorming in de lever te stimuleren;
- opname van glucose door de cellen te remmen, waardoor meer glucose in het bloed blijft (antagonist van insuline);
- eiwitafbraak te stimuleren, waardoor grondstoffen voor glucosevorming vrijkomen;
- ontstekingsreacties en allergische reacties van het lichaam te remmen;
- vorming van antistoffen te remmen.

De bijnierschors produceert mannelijke en vrouwelijke geslachtshormonen, maar in relatief kleine hoeveelheden, vergeleken met de productie hiervan door de geslachtsklieren.

Het bijniermerg (medulla) bestaat uit zenuwweefsel en vormt door neurosecretie de hormonen adrenaline en noradrenaline, in de verhouding van 3:1. De productie wordt aangestuurd door het sympathische zenuwstelsel.

De hormonen zijn nauw aan elkaar verwant en worden in stresssituaties aan het bloed afgegeven (vecht-of-vlucht-hormonen). Ze hebben vrijwel dezelfde werking:

- ze bevorderen in de lever en in de spieren de vorming van glucose uit glycogeen (antagonist van insuline);
- ze stimuleren de hartactiviteit;
- ze doen de bloeddruk stijgen;
- ze doen de ademhaling versnellen;
- ze veroorzaken bloedvatverwijding in skeletspieren;
- ze veroorzaken bloedvatvernauwing in spijsverteringskanaal en huid.