Burgers ondernemen steeds vaker actie in hun omgeving. Ze bedenken een oplossing voor het onderhoud van speeltuinen of de groenvoorziening. Hierdoor veranderen de verhoudingen tussen overheid en burgers.
Burgerparticipatie
Veel burgers voelen zich betrokken bij hun wijk of omgeving en zetten zich daar vrijwillig voor in. Ze doen vrijwilligerswerk. Of organiseren schoonmaakacties in de straat om de leefbaarheid te verbeteren. Ze kopen collectief zonnepanelen in. Ze richten een lokale zorgcoöperatie op. Of ze praten mee over de gemeentebegroting. Dit heet burgerparticipatie.
Meer voorbeelden van burgerparticipatie zijn te vinden bij:
Als mensen zelf meer ideeën hebben, vraagt dat om een andere rol van de overheid. De ondersteuning van al die ideeën en plannen door de overheid heet overheidsparticipatie. De gemeente kan bijvoorbeeld voorzieningen aanbieden of beschikbaar stellen. Met wijkbudgetten bijvoorbeeld kunnen bewoners eigen plannen laten uitvoeren in hun buurt.
Actieve burgers willen niet dat de overheid alles voor hen oplost met een standaardoplossing. Ze willen maatwerk en een overheid die met hen meedenkt. Zo ontstaat een nieuwe samenwerking tussen burgers en overheid. Met nieuwe verhoudingen en werkwijzen tussen burgers en overheid. Dit heet ook wel een doe-democratie. De Rijksoverheid wil de ontwikkeling van de doe-democratie stimuleren en ondersteunen.
De overheid ondersteunt actieve burgers op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door knellende regels weg te nemen waar dat mogelijk is. Zo hebben vrijwilligers soms te maken met omslachtige aanvragen voor subsidies.
De overheid ondersteunt burgers via verschillende platforms en organisaties, zoals:
Er zijn drie vormen van participatie te onderscheiden
1. Fysieke participatie
Dit houdt in dat de burger zich inzet door mee te werken. Vaak zie je dat het onderhoud in wijken door de inwoners wordt uitgevoerd. Ook kan het zijn dat ze in verenigingsverband taken van de gemeente gaan uitvoeren in ruil voor een bijdrage van de gemeente aan de vereniging.
Door deze vorm van participatie bespaart de gemeente geld omdat bewoners zelf werk uitvoeren wat niet meer door eigen dienst of aannemers hoeft te worden gedaan.
2. Financiële participatie
In plaats van meehelpen zijn er ook burgers die bereid zijn mee te betalen aan iets extra's in hun buurt. Denk bijvoorbeeld aan een speelplek, zitgelegenheid of hondenuitlaatterreinen. De gemeente heeft geen plannen voor dat deel van de wijk, maar de bewoners willen het wel graag. Dan kunnen ze doneren of sponsoracties houden.
3. Intellectuele participatie
Een moeilijk woord voor meedenken. Bewoners willen graag weten wat er in hun buurt gebeurd en denken daar graag in mee. Dit is voor veel bewoners vaak de meest gewenste vorm van participeren.
Het recht om mee te denken en mee te doen is een wettelijk recht. Dit wordt Right to Callenge genoemd.
Right to Challenge (R2C)
Bij Right to Challenge (R2C) kunnen bewoners en anderen taken van overheden overnemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. R2C heet in het Nederlands "Uitdaagrecht". Hoe je met R2C aan de slag kunt, staat op deze website. www.righttochallenge.nl
Nieuwe manier van samenwerken
Deurne doet ’t is een nieuwe manier van samenwerken. De gemeentelijke buitendienst, werkbedrijf Senzer en Donker Groen hebben bepaalde werkzaamheden, mensen en budgetten samengevoegd en werken samen als één organisatie. Hierdoor kunnen we slim gebruik maken van elkaars expertise en materialen. We kunnen werkzaamheden in de openbare ruimte van Deurne beter op elkaar afstemmen en slimmer organiseren. Hierbij gaan we uit van de wensen, ideeën en initiatieven van inwoners. En creëren we kansen voor mensen die minder makkelijk aan een baan komen.
In dit project zijn het niet de bewoners, maar is het de gemeente zelf die het initiatief is begonnen.
Het volgende filmpje geeft een mooi inzicht
https://www.youtube.com/watch?v=gq84-SRncj8
1. Op de website van Righttochallenge vind je enkele voorbeelden van projecten. Zoek er één uit en geef aan wat het doel van dat project is. Wat vind jij ervan dat bewoners dit project uitvoeren in plaats van de gemeente en waarom vind jij dat.
2. Wat voor project zou jijzelf bij jou in de buurt graag als burgerinitiatief willen voorstellen bij de gemeente. Laat op een kaart zien waar het project ligt en vertel waarom jij juist dat project hebt gekozen en wat je wilt bereiken
Presentatie Burgerparticipatie