# Casus: Oortjes

Grote zorgen oorartsen: jongeren vaker met gehoorproblemen door koptelefoons en oortjes

Het langdurig dragen van een koptelefoon of oortjes kan voor onherstelbare gehoorschade zorgen. Oók als je de muziek niet hard zet. Kno-artsen maken zich er grote zorgen over; ze zien de problemen met gehoorschade bij jongeren toenemen.

Kno-arts Jan van der Borden van het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam vreest dat er over een jaar of twintig een hele generatie met gehoorschade komt. ''Mensen lopen de hele dag met oortjes in of een koptelefoon op. Op dit moment krijgen veel mensen een gehoorapparaat bij een jaar of 70, maar over twintig jaar zal die leeftijd verlaagd zijn naar ongeveer 50.''

Uit een Rotterdams onderzoek bleek vorig jaar al dat één op de zeven kinderen tussen de 9 en 11 nu al kampt met gehoorschade. De Vereniging van Kno-artsen laat weten zich ernstig zorgen te maken over het langdurige gebruik van koptelefoons en oortjes. "Er moet meer bewustwording komen onder mensen", vindt de vereniging.

Voor altijd een piep in je oren? Veel jongeren lijken er niet van onder de indruk

We vroegen aan jongeren met koptelefoons en oortjes in of ze zich bewust zijn van de gevaren. De meesten lijken zich nu niet druk te maken over gehoorschade. "Dat zien we dan wel weer."

Lang luisteren is gevaarlijk

Het grote misverstand volgens Van der Borden en andere kno-artsen is dat mensen denken dat je alleen gehoorschade krijgt van té harde muziek. "Het langdurig luisteren op een lager volume is net zo schadelijk als kort luisteren op hoog volume'', benadrukt hij. Er zit op koptelefoons, oortjes en telefoons een begrenzer. Fabrikanten zijn wettelijk verplicht om bij 85 decibel een waarschuwing voor gehoorschade te geven en mogen hun apparaat niet luider dan 100 decibel laten gaan.

Toch is deze grens van 85 decibel niet voor iedereen veilig. Hoe lang je kunt luisteren zonder schade op te lopen, verschilt per persoon en is afhankelijk van leeftijd, of je al gehoorschade hebt en hoe gevoelig jouw oren zijn. Het is dus niet te zeggen hoe lang je 'veilig' naar een x aantal decibel kunt luisteren zonder gehoorschade op te lopen. Wel kun je online een aantal checks doen om te kijken of je al schade hebt.

Het dragen van koptelefoons en oortjes zoals de draadloze Airpods van Apple wordt alleen maar populairder. ''Ze zijn zo licht dat je ze amper voelt zitten. Je kunt ze uren dragen zonder er last van te krijgen'', zegt techdeskundige Erwin van der Zande van Bright. ''Bovendien draag je de Airpods ook omdat het een statussymbool is. Ze zijn cool om te hebben."

## Gehoorschade is niet te genezen

Als je eenmaal gehoorschade hebt, is dat niet meer terug te draaien. ''Gehoorschade stapelt, dus er komt telkens iets bij'', legt oorarts Van der Borden uit. Je merkt het vaak ook niet meteen als je schade hebt. Je kunt natuurlijk een piep of suis in je oren hebben na een avondje feesten, maar gelukkig is deze vaak na een dag weer weg. Toch is het kwaad volgens Van der Borden dan al geschied.

"De echte gevolgen van je schade merk je pas als je ouder wordt. Dan treden ouderdomsverschijnselen op en dat komt dan bovenop de gehoorschade die je al had. Het gevolg kan dan oorsuizen zijn, een piep in je oren, mensen niet meer kunnen verstaan of zelf slecht bepaalde geluiden kunnen verdragen.''

## 'Het boeit me niet'

Juist omdat de echte gevolgen van gehoorschade zich vaak pas na twintig jaar openbaren, komt een waarschuwing meestal niet over bij jongeren. "Who cares, denken ze. De problemen komen pas later en dan maak ik me er dan wel druk om", zegt Van der Borden. "De jongeren van nu komen als ze 50 zijn bij ons op spreekuur en dan moet ik ze vertellen dat de problemen twintig jaar geleden voorkomen hadden moeten worden."

Audioloog Jan de Laat ziet regelmatig jongeren op zijn spreekuur met gehoorschade. Hij schrikt ervan hoe laks sommigen daarmee omgaan. ''De piep hoort er een beetje bij, denken ze. Ze kunnen het opzij zetten en ze vinden het niet zo erg", zegt hij. "Jongeren onderschatten het enorm. Iedereen weet wel dat het niet goed is om zo lang muziek te luisteren, maar er iets aan doen is wat anders.''

## Gehoorapparaat helpt niet

Een veelgehoorde opmerking onder jongeren is: 'dan neem ik later wel een gehoorapparaat'. Maar zo simpel is het niet. ''Een gehoorapparaat versterkt geluid, maar oorsuizen of een piep in je oren blijven. Bovendien hoor je met een gehoorapparaat misschien wel meer, je verstaat er niet meer door", zegt Van der Borden.

De enige oplossing om onherstelbare gehoorschade te voorkomen is volgens hem niet té hard of té lang naar muziek te luisteren. ''Vergelijk het met tegen de zon in kijken. Je ogen vinden het ook niet prettig als je dat langdurig doet, dus dan kijk je weg. Zo moet je ook met je oren omgaan."

## Apple komt met voorlichting

Apple, de maker van de populaire Airpods, komt in de nieuwste update van hun softwaresysteem met een nieuwe functie. Op de telefoons zit nu al een standaard gezondheidsapp. Deze wordt vanaf IOS 13 uitgebreid met informatie over hoe luid en hoe lang je als gebruiker naar muziek luistert. Je kunt dan zien of jouw volume 'te luid' of 'oké' is. Apple hanteert hiervoor als richting 80 decibel. Alles daaronder zou veilig moeten zijn. Kno-arts Van der Borden benadrukt dat dat dus niet per se zo is. Ook bij langdurig luisteren op laag volume, kan gehoorschade optreden.

De Vereniging van Kno-artsen is evengoed blij met de update van Apple. Tot nu toe hebben andere fabrikanten van telefoons nog niet iets soortgelijks ingebouwd in hun software. Huawei heeft laten weten dit voorlopig ook niet van plan te zijn. Samsung laat weten: "De gebruiker krijgt een waarschuwing zodra hij of zij het volume hoger probeert in te stellen dan een bepaalde waarde en moet bewust akkoord gaan om het volume hoger dan deze waarde in te kunnen stellen. Dit geldt voor al onze smartphones, oordopjes en hoofdtelefoons en is lijn met de algemene wetgeving."

## 'Let op je kind'

Volgens zowel Van der Borden als De Laat is het belangrijk om meer bewustwording rondom 'veilig luisteren' te creëren. ''Jongeren krijgen mee dat ze niet moeten roken, niet te veel drinken, geen onveilige seks moeten hebben. We zouden ze ook moeten uitleggen dat te lang muziek luisteren op je koptelefoon schadelijk is", zegt Van der Borden.

Hij raadt ouders aan om jonge kinderen niet te lang met een koptelefoon op spelletjes te laten doen of filmpjes te laten kijken. "Pak wat vaker een boek of een spelletje.''