## Uitleg & opgaven

# Inleiding.

De eerste paragraaf van dit hoofdstuk gaat over het aflezen van informatie uit allerlei diagrammen.

Bij informatie verwerking is het de kunst precies de informatie af te lezen die je nodig hebt.
Informatie kan 'verstopt' zitten in de context (het verhaaltje) of in een diagram.
Denk bij een diagram aan een tabel, een grafiek of een diagram...
Wanneer je informatie verwerkt tot een plaatje noemen we dat een diagram. Een cirkeldiagram of een staafdiagram heb je vast al eens gezien.

## Uitleg Informatie aflezen uit een diagram. Lijndiagram: In het assenstelsel hiernaast is het verloop van de temperatuur weergegeven met een lijn. We noemen dit een grafiek. We lezen de temperatuur af om 9uur in de ochtend. Zoek op de horizontale as 9 uur op. Ga van 9 uur recht omhoog tot je bij de grafiek bent. Ga naar de verticale as en lees daar de temperatuur af. Je ziet dat het om 9 uur 13 °C was. Belangrijk is dat je ook de hulplijntjes in je grafiek tekent die je gebruikt bij het aflezen (de gestippelde lijnen) dit is je 'berekening' .

..1. |  | Lijndiagram aflezen

Op een winterse dag is tussen 7 uur ’s morgens en 5 uur ’s middags ieder uur de temperatuur gemeten. De resultaten zie je in de grafiek.

1. In de grafiek is aangegeven hoe je de temperatuur om 9 uur ’s morgens kunt aflezen.
   Wat was de temperatuur om 9 uur ’s morgens? Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een blauw kleurpotlood
2. Wat was de temperatuur om 12 uur? Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een groen kleurpotlood
3. Die dag is twee keer een temperatuur van 5°C is gemeten.
   Op welke twee tijdstippen was dat? Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een rood kleurpotlood
4. Hoe laat was de temperatuur 4°C?

..2. |  | Een kaars branden

Een kaars van 16 cm lang wordt aangestoken. Na ieder uur wordt de lengte van de kaars gemeten. Na 8 uur is de kaars helemaal opgebrand.

Bekijk de grafiek.

1. Hoelang is de kaars na 2 branduren? Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een rood kleurpotlood.
2. Hoelang is de kaars na 5 branduren?
3. Hoelang is de kaars na 1½ branduur?
4. Na hoeveel branduren is de kaars nog 8 cm? Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een blauw kleurpotlood
5. Na hoeveel branduren is de kaars nog 2 cm?

..3. |  | Ooievaars tellen (lijndiagram / grafiek aflezen)

In een ooievaarsdorp is een aantal jaar het aantal ooievaars geteld.

1. Hoeveel ooievaars zijn er geteld in 1997?
2. In welk jaar zijn er het minste ooievaars geteld?
3. Wat is het hoogste aantal ooievaars dat is geteld?
4. In welk jaar was dat?

..4. |  | Grafiek aflezen.

Meneer Klaasens heeft een nieuwe auto gekocht.
Hij bekijkt de grafiek hieronder over het optrekken van de auto.

1. Wat is de snelheid na 1 seconde? Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een rood kleurpotlood.
2. Na hoeveel seconden is de snelheid 60 km/uur?
3. Waarom begint de grafiek in de oorsprong?
4. Schat de snelheid na 6 seconden.Teken dit ook in je grafiek op het werkblad met een blauw kleurpotlood
5. Na hoeveel seconden ongeveer is de snelheid 75 km/uur?

## Uitleg cirkeldiagram Een cirkeldiagram is een diagram in de vorm van een cirkel. Een diagram is een soort plaatje waarin informatie wordt gegeven. Een cirkeldiagram ziet er door de gekleurde vlakken (dit noemen we sectoren) vaak heel overzichtelijk uit. Je kunt meteen zien wat de verdeling is van bepaalde informatie. In de titel kun je aflezen waar het cirkeldiagram over gaat. In de legenda kun je zien waar de verschillende vlakken (sectoren) over gaan.

..5. |  | Huisdieren (cirkeldiagram aflezen

Het cirkeldiagram hieronder laat zien welke dieren er worden opgevangen in de dierenopvang.

1. Welk soort huisdier worden het meest opgevangen in de dierenopvang?
2. Welk soort huisdier wordt het minst opgevangen in de dierenopvang?
3. Kun je ook aflezen hoeveel huisdieren er in totaal in de dierenopvang zitten?

..6. |  | De bevolking van Amersfoort

Het diagram laat de leeftijdsverdeling zien van de bevolking van Amersfoort in 2018

1. Welke leeftijdsgroep is bij de inwoners het sterkst vertegenwoordigd (komt het meest voor)?
2. Hoeveel procent van de inwoners is jonger dan 35 jaar ?
3. Hoeveel procent van de inwoners is ouder dan 50 jaar?
4. Welke leeftijdsgroep komt bij de inwoners het minste voor?

## Uitleg ### Turftabel en frequentie. Een begrip dat we veel gebruiken wanneer we een diagram tekenen is het begrip frequentie. Frequentie wil zeggen hoe vaak komt iets voor. Je kunt de frequentie bij houden door middel van turfen. Turfen wil zeggen dat je streepjes zet voor iedere keer dat iets gebeurt of voorkomt. Hiernaast zie je een voorbeeld van een turftabel. Bij turfen maken we altijd groepjes van 5. Dit is handig als je snel wilt aflezen hoe vaak iets is geturft (de frequentie)

..7. |  | Turftabel over ijsverkoop

We zien hierboven een turftabel. De ijsverkoper heeft met streepjes bijgehouden hoeveel ijsjes hij op een dag verkocht.

1. Hoeveel streepjes zitten er in een groepje.
2. Waarom is het handig om groepjes te maken als je iets turft?
3. Hoeveel ijsjes zijn er op zondag meer verkocht dan op vrijdag?
4. Hoeveel ijsjes zijn er in totaal verkocht?

..8. |  | Turftabel maken bij schoenmaten

In de afbeelding hieronder zie je de schoenmaten van klas 1mC. Ernaast is een voorbeeld gemaakt van een turftabel. Neem het voorbeeld over in je schrift (gebruik potlood en geodriehoek) en zet de maten van de klas in de turftabel. Noteer uiteindelijk ook de frequentie per schoenmaat.

## Uitleg ### Staafdiagram ### Het staafdiagram Een staafdiagram is een grafiek met allemaal staven. De staven staan los van elkaar. De staven zijn gemakkelijk met elkaar te vergelijken. De hoogte van de staven geeft de frequentie weer. De frequentie wil zeggen hoe vaak iets voorkomt of is waargenomen. De frequentie wordt vaak uitgedrukt in aantallen of percentages. Bij de staven staat vermeld wat wat is. Bijvoorbeeld (zie hieronder) wat de meest populaire soorten huisdieren zijn, te weten: honden, katten, knaagdieren, vogels, vissen. De hoogte van de staven geeft de populariteit van de huisdieren in procenten per soort weer. De titel geeft het onderwerp aan.

..9. |  | Bezoekers van een museum (staafdiagram)

Het staafdiagram hieronder gaat over de bezoekersaantallen van een museum over de oude culturen.
De hoogte van de staaf laat het aantal bezoekers zien.

1. Op welke dag waren er de minste bezoekers?
2. Hoeveel bezoekers waren er op donderdag?
3. Hoeveel bezoekers waren er op zaterdag meer dan op vrijdag?

..10. |  | Grafiek aflezen. (histogram)

In het histogram zie je hoe het aantal bezoekers van een bioscoop de afgelopen drie jaar is verdeeld over verschillende leeftijdsgroepen. De hoogte van de staaf geeft het aantal bezoekers aan.

1. In welke jaren heeft de bioscoop vooral veel bezoekers onder 18 jaar gehad?
2. Wat is het totaal aantal bezoekers van het jaar 2017?
3. Welke leeftijdsgroep is in het jaar 2018 de meeste mensen naar de bioscoop?

..11. |  | Grafiek aflezen.

Bekijk het staafdiagram hiernaast.

1. Waar gaat dit staafdiagram over?
2. Voor hoeveel euro aan MTB fietsen werden er verkocht?
3. Welke soort fiets heeft de hoogste omzet gehad?
4. Wat is verschil in euro tussen de omzet van de hoogste soort fiets en de laagste soort fiets? Schrijf de berekening in je schrift.

Extra.

.12. |  | Aflezen van een tabel.

In de tabel hierboven zie je de aantallen leerlingen van de klassen van een lagere school uit 1970. In 1970 heette de basisschool nog lagere school en hadden we in plaats van groep 8, klas 6 of in plaats van groep 4, klas 2. Je ziet in de tabel dat er een aantal getallen ontbreken. Natuurlijk is er een manier om aan die getallen te komen.

1. Hoeveel meisjes zitten er in de tweede kleuterklas? Schrijf je berekening in je schrift.
2. Hoeveel kinderen zitten er in totaal in de kleuterklas? Schrijf je berekening in je schrift.
3. Hoeveel meisjes zitten er in klas 2? Schrijf je berekening in je schrift
4. Hoeveel jongens zitten er in de derde graad? (klas 5 en klas 6 samen) Schrijf de berekening weer netjes in je schrift.
5. Hoeveel meisjes zitten er in totaal op deze school. Schrijf je berekening in je schrift.