## De boekingen bij de variabele kostencalculatie (DC)

Bij de variabele kostencalculatie breng je de constante kosten rechtstreeks ten laste van de winst-en-verliesrekening van een periode. Boekhoudkundig betekent dit dat je deze kosten vanuit rubriek 4 rechtstreeks ten laste van de rekening 9.. Constante kosten brengt. In rubriek 5 komen nu alleen de variabele indirecte kosten. In rubriek 6 komen zoals gebruikelijk de (variabele) directe grondstofkosten en lonen. Voor de toeslag indirecte fabricagekosten belast je alleen het variabele gedeelte door uit rubriek 5. De voorraad gereed product houd je uitsluitend tegen de variabele fabricagekosten bij, evenals de rekening 800 Kostprijs verkopen. Op de rekening 820 Toeslag indirecte verkoopkosten komt ook alleen de variabele toeslag indirecte verkoopkosten. Dit houdt in dat het verkoopresultaat in rubriek 8 bestaat uit de dekkingsbijdrage. De dekkingsbijdrage dient voor de dekking van de constante kosten. Wat daarna nog overblijft, is de nettowinst.
Voorbeeldopdracht:
Industriële onderneming Van Beuningen nv vervaardigt onder andere product SB. Van Beuningen past de variabele kostencalculatie toe.
De dekkingsbijdrage voor product SB is als volgt samengesteld:
Verkoopprijs (exclusief 21% OB) € 120
(Variabele) directe grondstofkosten 2 kg à € 8 € 16
(Variabele) directe lonen 1 arbeidsuur à € 24 € 24
Variabele indirecte fabricagekosten à € 10 € 10
Variabele fabricagekosten € 50
Variabele indirecte verkoopkosten € 5
Totale variabele kosten € 55

Dekkingsbijdrage per eenheid per product € 65

Met betrekking tot de productie en afzet van product SB over april 2020 is het volgende gegeven:

- directe grondstofkosten (13.020 kg à € 8) € 104.160
- betaalde directe lonen € 157.800
- constante indirecte fabricagekosten € 137.100
- variabele indirecte fabricagekosten € 65.550
- constante indirecte verkoopkosten € 66.690
- variabele indirecte verkoopkosten € 29.850
- werkelijk aantal arbeidsuren 6.525
- werkelijk aantal machine-uren 6.450
- normale productie en afzet 6.750 eenheden
- werkelijke productie 6.450 eenheden
- werkelijke afzet 6.000 eenheden

De volgende rekeningen komen bij toepassing van de DC-methode in het grootboek voor:
499 Overboekingsrekening 630 Betaalde directe lonen
550 Variabele kosten afdeling Fabricage 631 Verrekende directe lonen
553 Dekking variabele kosten afd. Fabricage. 699 Overboekingsrekening
560 Variabele kosten afdeling Verkoop 700 Voorraad gereed product
563 Dekking variabele kosten afd. Verkoop 800 Kostprijs verkopen
599 Overboekingsrekening 820 Toeslag variabele indirecte verkoopkosten
600 Directe grondstofkosten. 899 Overboekingsrekening
601 Directe lonen 910 Efficiencyresultaten
602 Toeslag variabele ind. fabricagekosten 920 Prijsverschillen
610 Standaard directe grondstofkosten 930 Afdelingsresultaten
611 Standaard directe lonen 945 Dekkingsbijdrage
612 Standaardtoeslag var. ind. fabricagekosten 990 Constante kosten
a. Geef de journaalposten die op basis van de gegevens over de maand april 2020 worden gemaakt bij toepassing van de variabele kostencalculatie.
b. Stel over de maand april 2020 met behulp van rubriek 9 de winst-en-verliesrekening samen.

Uitwerking met formules:

a.

- De overboeking van de directe fabricagekosten naar rubriek 6:

600 Directe grondstofkosten € 104.160
630 Betaalde directe lonen € 157.800
Aan 499 Overboekingsrekening € 261.960

- De overboeking van de indirecte kosten naar rubriek 5:

De constante fabricage- en verkoopkosten worden rechtstreeks ten laste van de rekening 990 Constante kosten gebracht. Alleen de variabele indirecte kosten worden naar rubriek 5 overgeboekt. De journaalpost wordt nu:
550 Variabele kosten afdeling Fabricage € 65.550
560 Variabele kosten afdeling Verkoop € 29.850
990 Constante kosten € 203.790
Aan 499 Overboekingsrekening € 299.190

- De dekking van de afdelingen Fabricage en Verkoop:

602 Toeslag variabele indirecte fabricagekosten € 64.500
(6.450 x € 10)
Aan 553 Dekking afdeling Fabricage € 64.500
+
820 Toeslag variabele indirecte verkoopkosten € 30.000
(6.000 x € 5)
Aan 563 Dekking afdeling Verkoop € 30.000

- Het aantal gewerkte arbeidsuren:

601 Directe lonen €156.600
(6.525 x € 24)
Aan 631 Verrekende directe lonen € 156.600

- De productie van 6.450 eenheden SB:

700 Voorraad gereed product € 322.500
(6.450 x € 50)
Aan 610 Standaard directe grondstofkosten € 103.200
Aan 611 Standaard directe lonen € 154.800
Aan 612 Standaardtoeslag indirecte fabricagekosten € 64.500

- De verkoop van 6.000 eenheden SB:

130 Debiteuren € 871.200
Aan 181 Te betalen OB € 151.200
Aan 840 Opbrengst verkopen € 720.000
+
800 Kostprijs verkopen € 300.000
(6.000 x € 50)
Aan 700 Voorraad gereed product € 300.000

- Van rubriek kun je het volgende overzicht maken:

- Het resultaat van rubriek 5 boek je als volgt over naar rubriek 9
  930 Afdelingsresultaten € 900
  Aan 599 Overboekingsrekening € 900
- Van rubriek 6 kun je het volgende overzicht maken:

- Dit leidt tot de volgende journaalpost:

910 Efficiencyresultaten € 2.760
920 Prijsverschillen € 1.200
Aan 699 overboekingsrekening € 3.960

- Het verkoopresultaat in rubriek 8 bestaat uit de totale dekkingsbijdrage over het eerste kwartaal: 6.000 eenheden à € 65 = € 390.000

- Met de volgende journaalpost boek je de dekkingsbijdrage van rubriek 8 naar rubriek 9:

899 Overboekingsrekening € 390.000
Aan 945 Dekkingsbijdrage € 390.000
b. Met behulp van de rekeningen in rubriek 9 kun je nu de winst-en-verliesrekening over april 2020 vaststellen:

Bedrijfsresultaat DC april 2020 € 181.350