## Theorie - Veiligheid in de werkplaats

Veiligheid in de werkplaats begint bij jezelf. Doordat er verschillende werkzaamheden plaatsvinden in de werkplaats is het van belang dat je als docent de risico's kent. Het is zeer belangrijk om de veiligheidsvoorschriften op te volgen.

We kennen in de werkplaats verschillende vormen van risico en gevaar, namelijk:

1. Blootstelling aan schadelijk geluid
2. Gassen, dampen en straling
3. Slecht licht
4. Niet juist onderhouden machines
5. Niet opgeruimde werkplek

Hierboven worden een aantal risico's en gevaren benoemd. Per branche zijn er eigen risico's en gevaren zoals bijvoorbeeld in de metaalindustrie. Denk hierbij aan lassen en grote guilotinescharen. In de automotive industrie kun je bijvoorbeeld denken aan de autolift.

Het is van belang om jezelf en de leerlingen bewust te maken van de risico's in de werkplaats. Standaard wordt in de meeste branches een aantal PBM's (persoonlijke beschermingsmiddelen) gehanteerd, namelijk:

- Gehoorbescherming
- Veiligheidsbril
- Veiligheidsschoenen (schoenen met een stalen neus)

Dit zijn extra middelen om je lichaam te beschermen van eventuele risico's en gevaren. Echter is het ook belangrijk om te kijken wat je zelf en de leerlingen aan hebben in de werkplaats. Losse mouwen, hangende touwtjes en losse haren zijn absoluut niet toegestaan in een werkplaats. Het risico van loshangende dingen is dat deze heel makkelijk in een machine getrokken kan worden.

Regels in de werkplaats https://www.youtube.com/watch?v=n9JqSdVyDcw

Machines en gereedschap

Machines en gereedschappen dienen altijd preventief onderhouden te worden. Onderhoud heeft een aantal voordelen zoals:

- het gereedschap en de machine gaan langer mee,
- betrouwbaardere productie en werk,
- veiliger om te werken met goed onderhouden gereedschap,
- het scheelt in kosten doordat er tijdig onderhoud is.

Daarnaast zijn er bij elke machine eigen veiligheidsvoorschriften. Zo dient elk apparaat geaard te zijn en geïsoleerd. Tegenwoordig is vrijwel elk elektrisch gereedschap gecertificeerd en daarmee voldoet het meestal aan de voorwaarden voor veiligheid.

Haal nooit iets weg wat de veiligheid van een machine kan beïnvloeden!

Machinebeveiliging

Eerder werd gesproken over onderhoud. Voor de grotere apparaten, 3d printer, kolomboormachine, tafelzaag en dergelijke, is het van belang dat deze naast het standaard onderhoud ook gekeurd worden. Door een jaarlijkse keuring in te lassen kan er ook bijgehouden worden wat de staat is van verschillende machines.

Zorg dat bij elke machine en/of groot gereedschap, zoals een zetbank, dat er een overzicht is met aanwijzingen: 'veilig werken met veelgebruikte machines'.

Beoordeel of aanpassingen aan machines invloed kunnen hebben op de veiligheid aan en rondom de machine. In principe mag niemand meer last ervan ondervinden door aanpassingen. Let daarom ook op waar in de ruimte of buiten de ruimte de machines staan die schadelijk geluid maken.

Kolomboormachine

De kolomboormachine is een veelgebruikt apparaat binnen de meeste werkplaatsen. Belangrijk aan de kolomboormachine voor de veiligheid zijn:

- Nulspanningsschakelaar
- Afslagbeveiliging
- Beschermkap
- een noodstop

Leerlingen zijn vaak creatief met oplossingen wat soms zorgt voor gevaren. Let als docent daarom altijd op wat er gebeurt en laat de leerlingen eventueel eerst vragen of ze mogen starten. Dit geeft een extra check om te controleren of de instellingen goed zijn.

Ettiquetteregels zijn:

- er mag geen hand bij de boor komen,
- werkstukken dienen vastgeklemd te worden,
- maximaal één persoon aan een machine,
- veiligheidsbril en andere PBM's,
- geen loszittende kleding of haren,
- geen oordopjes met muziek.

Veiligheidsvoorschriften

Bij elk apparaat en groot gereedschap dient er een overzicht te zijn met welke PBM's verplicht zijn. Eventuele korte instructies kunnen en mogen hier ook op staan. Vaak wordt er door middel van een sticker aangegeven dat een 'veiligheidsbril' dragen verplicht is. Dit kan een sticker zijn die op de machine in het zicht geplakt is.

Checklist

Om elke les structuur te houden is het handig om de leerlingen aan de slag te laten gaan met een checklist. De checklist zou als volgt kunnen zijn:

- Draag veiligheidsschoenen in de werkplaats.
- Gebruik gehoorbescherming en 'schone' veiligheidsbril wanneer noodzakelijk.
- Zorg dat de vloer te allen tijde vrij is van obstakels.
- Ruim zo veel mogelijk op.
- Controleer voor de werkzaamheden de aanwezigheid en deugdelijkheid van gereedschap en machines.
- Vluchtwegen te allenn tijde vrijhouden!
- Til zware voorwerpen met hulpmiddelen of met twee personen.
- Zet de stroom eraf als er geen toezicht aanwezig is.
- Voor de eigen werkplaats kan deze checklist nog verder aangevuld worden.