# Omgaan met heilige teksten

Mensen gaan op heel verschillende manieren om met heilige teksten. In de eucharistieviering wordt er voorgelezen uit de bijbel en dat gebeurt op een plechtige manier. Zo wordt er vaak wierook gebruikt in de richting van de lezenaar, waarmee de bijzondere status van het boek dat daar op ligt, wordt bevestigd. De celebrant eindigt het voorlezen van een stuk evangelie met "Woord van de Heer". In de eucharistieviering hebben bijbelteksten dus een verheven, heilig karakter.

In deze les gaan we ook respectvol om met heilige teksten, die voor veel mensen een bijzondere betekenis hebben als bron van troost en hoop, of het geloof waarvan die teksten spreken.

Maar onze interesse is hier meer historische en wetenschappelijk. Wij bestuderen de wordingsgeschiedenis van de tekst. Daarbij gaan we er van uit, dat het gaat om teksten die door mensen zijn opgeschreven. En dat dit gebeurde in een concrete historische setting.

In het boek De bijbel geeft te denken (Acco, Leuven, 1991, p. 16-22) past Roger Burggraeve het begrip "Transhistory" toe op drie niveaus van bijbellezen:

1. Story is de bijbel als verhaal: je kan je laten meeslepen door het verhaal. Dat verhaal kan bijvoorbeeld spannend zijn, of gewoon leuk.
2. History is de wetenschappelijke bijbelstudie: een historisch-kritische benadering om bijvoorbeled de feiten van de fabels te onderscheiden. De exegese bestudeert de ontstaansgeschiedenis van de bijbel. De exegeet onderzoekt bijvoorbeeld welke invloeden een rol gespeeld hebben bij het schrijven van een tekst.
3. Transhistory of de bijbel als levensboek: hier leest men bijbelteksten als inspiratie voor het eigen leven: wat de tekst mij persoonlijk vertelt

### 1. STORY - Het verhaal

Onderscheid:

- Leefwereld van de ACTEURS
- Leefwereld van de AUTEURS

Maria Magdalena

Joh 12,3: "Maria nam een kruikje kostbare, zuivere nardusolie, zalfde de voeten van Jezus en droogde ze af met haar haar. De Geur van de olie trok door het hele huis".

Geloofsvragen waartoe de tekst gericht is

### 2. History

...

### 3. TRANS-HISTORY- Het existentiële niveau

De bijbel is een veelheid aan neergeschreven ervaringen die mensen met God hebben opgedaan.

MAAR niet alleen de mensen die het meemaakten hebben de verhalen opgeschreven.

Niet je eigen ideeën gaan projecteren in de tekst

Het verhaal wordt een spiegel waarin je je eigen bestaan herkent. Een verhaal dat ons bestaan raakt.

Misvattingen door verkeerde lezing

Tot op de dag van vandaag kan je nog altijd iets hebben aan de boodschap.

Nood aan wetenschappelijk graafwerk i.v.m. toenmalige cultuur in ruime zin

Lc 7; 37-38: "Een vrouw die in de stad bekend stond als zondares had gehoord dat hij bij de farizeeër thuis zou eten, en ze ging naar het huis met een albasten flesje met geurige olie. Ze ging achter Jezus staan, aan het voeteinde van het aanligbed; ze huilde en zijn voeten werden nat door haar tranen. Ze droogde ze met haar haar, kuste ze en wreef ze in met olie".

- Maria Magdalena, de zondige vrouw en Maria van Bethanië worden tot één vrouw herleid, nl. Maria Magdalena.
- 'Zonde' werd als seksuele zonde begrepen. (cf. Gregorius De Grote)

De Babylonische Ballingschap (587-537 vr Christus)

Ze hadden alles verloren

1. Land (zullen ze pas in 1948 als onafhankelijke staat terugkrijgen)
2. Koningschap (sedertdien zijn er geen joodse koningen meer geweest)
3. Jeruzalem met de tempel ( = verwoest)

De geloofsvragen van mensen aan wie de tekst gericht was:

- Einde van ons geloof?
- Is God nog met ons?
- Bestaat hij? Wie is Hij dan?

Hervertellen van de bestaande verhalen

- Waarin geloofden onze voorvaderen?
- Waarom geloofden onze voorvaderen?
- Wat betekenen die verhalen nu voor ons?

Verder Vertellen

- Wat moeten we geloven?
- Wat moeten we doen?
- Moeten we ons aanpassen aan de nieuwe cultuur?

Boodschap van de tekst voor de Joden van die tijd

Opdracht

Het polytheïsme wordt ontkracht en het geloof in de en God die schepper van alles is wordt sterk beklemtoont.

De mens staat centraal in de schepping want hij wordt door God verantwoordelijk gesteld voor de schepping. Dit staat in schril contrast tot het (nood)lot-denken van de Babylonische godsdiensten.

- "Existentie" = Bestaan, zijn, leven,...
- "Existentieel" = Wat je raakt ('t diepste van) je bestaan.

Ze hadden twee keuze in Babylonië:

ASSIMILATIE OF ISOLATIE

HISTORY - De historische wetenschappelijke achtergrond
Begrijpend lezen

Trans-historisch = Voorbij objectieve kennis, eerder een subjectieve wijsheid

Sabbat wordt sterk in de verf gezet. De zevende dag!

Lc 8,2: "En ook enkele vrouwen die van boze geesten en ziekten genezen waren: Maria uit Magdala, bij wie zeven demonen waren uitgedreven"

De os en de ezel

Interpretatie - Waarom?

1. Duid aan waar je het werkwoord (of vervoegingen van het werkwoord) ‘

scheppen’ terugvindt in de tekst van het scheppingsgedicht. Op hoeveel plaatsen & waar?

2. Duid aan waar je vindt: ‘God zei’ ‘zei God’ of ‘God sprak’ (niet: Hij zei of zei Hij) Hoeveel keer? Op welke dag niet?

3. Onderstreep overal waar je ziet staan: ‘En God zag dat het …goed was’

Hoeveel keer in totaal? En op welke dag zegt hij het niet? En op welke dag meerdere keren?

+ het werd avond en het werd ochtend, dat was de ….dag

Wat zegt de structuur over de auteurs

Historische context ontstaan van de tekst

Historische context van de tekst zelf

Gedicht is eigenlijk één groot pleidooi tegen de Babylonische godsdienst(en) en hun cultuur.

Wat is de algemene structuur van de tekst & wat zegt dat over de auteurs.