## Les 1

Beste leerlingen,
Vandaag mogen jullie aan de slag met interpunctie. Lees de uitleg zorgvuldig door, maak de opdrachten en kijk opdracht 1 na.

Succes!

Lesdoelen:
Aan het eind van deze les ...:

- kan je vertellen wat interpunctie inhoudt;
- plaats je leestekens op de juiste wijze in een zin.

Theorie interpunctie

I nterpunctie is het gebruik van leestekens in een tekst. Hierbij kan je denken aan: komma's, punten, vraagtekens, uitroeptekens, aanhalingstekens enzovoorts.

Sommige leestekens geven een pauzemoment aan (. , : ; -) en andere bijvoorbeeld de i ntonatie (? !)

Hieronder wordt per leesteken verteld wanneer je het gebruikt:

De punt (.)
Aan het eind van een zin waarin iets wordt medegedeeld zet je een punt. Er komt géén spatie voor een punt. Als je na de punt op dezelfde regel verdergaat, komt er wel een spatie na de punt. Na een afkorting die op een punt eindigt, komt geen tweede punt! Voorbeeld: Die afspraak staat voor donderdag a.s.
Het vraagteken (?)
Na een vraag schrijf je een vraagteken. Er komt géén spatie voor het vraagteken te staan. Als je na het vraagteken op dezelfde regel verdergaat, komt er wel een spatie na de het vraagteken.
Het uitroepteken (!)
Als je een uitroep/ waarschuwing wil geven in je tekst maak je gebruik van een uitroepteken. Er komt géén spatie voor het vraagteken te staan. Als je na het uitroepteken op dezelfde regel verdergaat, komt er wel een spatie na de het uitroepteken.
De komma (,)
Je gebruikt een komma:

- als je te maken hebt met een opsomming: Ik ga naar de supermarkt en ik haal sla, komkommer, tomaten, eieren, spaghetti, melk en suiker;
- wanneer er twee bijvoeglijke naamwoorden staan die bij hetzelfde zelfstandige naamwoord horen: Daar staat een mooie, groene auto;
- als er twee persoonsvormen in een samengestelde zin naast elkaar staan: Als je hier rechtdoor loopt, kom je vanzelf in het centrum terecht;
- wanneer je te maken hebt met een briefaanhef. Je zet altijd een komma achter een briefaanhef: Geachte heer Bos, ;
- wanneer je te maken hebt met een aanspreking, dus wanneer je iemand specifiek aanspreekt in je tekst: Maarten, waar zit je?;
- vóór de volgende voegwoorden: omdat, want, terwijl, hoewel, mits etc;
- meestal niet voor de voegwoorden dat en en: Ik zie dat je naar de kapper bent geweest;

Er komt géén spatie voor een komma te staan. Na een komma komt altijd een spatie, mits je met een komma in een getal te maken hebt (€12,50).
*De dubbele punt (:)
Na een dubbele punt komt meestal een opsomming, een uitleg of een citaat.

- De dag begint altijd met een heel ritueel: opstaan, douchen, aankleden, ontbijten en naar school.
- Er zijn twee mogelijkheden: het gaat door of het gaat niet door.
- De minister heeft gezegd: "Hier is geen geld meer voor."

*Aanhalingstekens (''...'' / '...')
Aanhalingstekens zet je ergens omheen, bijvoorbeeld om een citaat of een zelfbedacht woord.
Ná de beginaanhalingstekens komt nooit een spatie. Vóór de eindaanhalingstekens komt ook nooit een spatie. Daarmee voorkom je dat de aanhalingstekens gescheiden worden van het citaat als de zin wordt afgebroken aan het eind van een regel. Het moet namelijk één geheel zijn.

Guus vroeg: ''Wanneer hebben we eigenlijk vakantie?''

Vraagtekens en uitroeptekens die bij het citaat horen, moeten ook vóór de eindaanhalingstekens komen te staan. Ook als het citaat de zin de zin afsluit, komt er geen punt achter de aanhalingstekens. Zie bovenstaand voorbeeld.

Ook als een komma in het citaat hoort, moet het binnen de aanhalingstekens komen te staan:

"Ik doe mee," zei Henk, "maar dan wil ik wel winnen."​

Er komt een komma buiten de aanhalingstekens wanneer er in het citaat eigenlijk een punt moet komen te staan, terwijl de zin nog niet klaar is.

'Ik ga vanavond naar dat feest' , zei Lisa.

Als de zin eindigt met een citaat, hoef je geen extra punt achter het citaat te zetten:
Maarten antwoordde: 'Ja, dat lijkt mij ook een goed idee.'
Een citaat begint met een hoofdletter: Maarten zei: 'Doe mij maar een cola.'
​

Je hebt dubbele aanhalingstekens (''...'') en enkele aanhalingstekens ('...'). Vaak worden dubbele aanhalingstekens gebruikt voor letterlijke citaten, al mag je wel enkele aanhalingstekens gebruiken.

Enkele aanhalingstekens worden voornamelijk gebruikt om woord te benadrukken, zoals: 'weetwoorden'.

Je bent vrij in het kiezen van welke aanhalingstekens je gebruikt, al moet je je wel aan de volgende regels houden:

- Zorg dat de beginaanhalingstekens en de eindaanhalingstekens van hetzelfde type zijn, dus of allebei dubbel of allebei enkel.
- Zet geen spatie na aanhalingstekens openen, zet geen spatie voor aanhalingstekens sluiten. Met andere woorden: plak de aanhalingstekens vast aan hetgeen waar ze omheen staan:
  Er staat" verboden toegang "op het hek.
  Er staat "verboden toegang" op het hek.
- Als je citaten binnen citaten hebt, wissel dan de aanhalingstekens logisch af. Bijvoorbeeld:
  De directeur vroeg: "Wie heeft er 'protest' op de voordeur gekalkt?"

Opdracht 1
In onderstaande zinnen staan geen leestekens. Schrijf de zinnen over en plaats leestekens waar dat nodig is. Kies uit: ? - ! - . - ,
1. Marijke wil jij de was even uit de droger halen

2. In de supermarkt haal ik eieren brood sla en vlees

3. Pas op

4. Als jij alvast de aardappels schilt snijd ik de wortels

5. Wij hebben gisteren een grote glanzende auto gehuurd

6. Ik ga niet naar school omdat ik mij niet zo lekker voel

7. Waar zullen we gaan eten

Opdracht 2
Klik op onderstaande link en lees eerst de uitleg! Maak vervolgens de oefening.
https://leestrainer.nl/Spelling/lees/tekens.htm

Opdracht 3
Klik op onderstaande link en maak de oefeningen waarvan jij denkt dat die goed zijn om voor jou te oefenen. Kies dus de leestekens die je een beetje lastig vindt. Je hoeft dus niet alle opdrachten te maken, maar tot het einde van de les kan je er best een aantal maken.

http://members.home.nl/hj.roks/leestekens.html

antwoorden opdracht 1