## Stap 4

Afweer op twee manieren
De afweer tegen bacteriën en virussen en andere indringers wordt in ons lichaam op verschillende manieren geregeld. In alle gevallen is het wel de bedoeling dat de indringer wordt herkent. Vervolgens moet ‘de indringer’ gepresenteerd worden aan andere cellen in het lichaam. Pas daarna kan het organisme zich bezig gaan houden met de vernietiging van de ziekteverwekker.
Bestudeer de kennisbank:
KB: Ontwikkeling van specifieke immuniteit
Opdracht 1 Verdedigingslinie
In tweetallen.
Stel je een ziekteverwekker voor die de eerste verdedigingslinie (huid en slijmvliezen) is gepasseerd. Dat kan een bacterie (tetanus) of een virus (griep) zijn. Leg uit op welke manier die ziekteverwekker (of een gedeelte ervan) in je lichaam wordt gepresenteerd in de vorm van een APC! Maak een overzicht van de stapjes die leiden tot de Antigeenpresentatie.
Vergelijk je antwoord met dat van een paar klasgenoten.
Opdracht 2 T-cellen
Om de antigenen die door APC zijn gepresenteerd ook te vernietigen kan je lichaam voor twee routes kiezen.
In beide gevallen spelen T-lymfocyten een grote rol.
Wat is de rol van elke groep T-cellen?

- Pre-Tc-cel
- Pre T-helper cel
- T-helper cel
- Tc-cel
- Tc-geheugen cel
- T-suppressor cel

Opdracht 3 Humorale afweer
Plasmacellen in ons bloed zorgen voor de humorale afweer.
Ze maken daarvoor speciale antistoffen.

1. In moedermelk komen zowel IgA als IgG voor.
   Welke van deze twee immunoglobulines kan ook op een andere manier in het lichaam voorkomen?
   Met bepaalde technieken kun je de hoeveelheid immunoglobulines in iemands bloed meten.
2. Welk immunogobuline zul je meer aantreffen in een patiënt met hooikoorts?

Opdracht 4 Antistoffen
Het is mogelijk om antistoffen te laten maken door middel van weefselkweek. In dat geval maak je gebruik van hybride cellen.
Omdat er maar een soort antistoffen ontstaat spreken we van monoklonale antistoffen.

1. Gebruik internet om uit te zoeken op welke manier monoklonale antistoffen worden gemaakt en wat hun therapeutisch nut is.
2. Op welke manier wordt door je lichaam gebruik gemaakt van monoklonale antistoffen?

Opdracht 5 Specifieke antistof
Zoals je weet maken B-lymfocyten elk een specifieke antistof. Sommige van die antistoffen worden aan de membraan van de B-cel gehecht. Op die manier kan er herkenning met een antigeen tot stand komen.
De gencomplexen die coderen voor de verschillende onderdelen van de antistof, de lichte en de zware keten, liggen in de celkern van de B-cel.
Deze gencomplexen bevatten verschillende domeinen die elk uit een aantal segmenten bestaan. In afbeelding hieronder zijn van een nog pre-B-cel vier domeinen (VH, DH, JH en Cμ) en een klein aantal van de daarbij behorende segmenten van een genencomplex voor een zware keten weergegeven.

Tijdens de differentiatie van een pre-B-cel tot B-lymfocyt worden de segmenten van de genencomplexen in het DNA zodanig gerecombineerd dat elke cel een eigen combinatie van segmenten krijgt. Bij deze herschikking worden de tussenliggende fragmenten met behulp van enzymen in een aantal stappen verwijderd.

1. Leg uit op welke manier het bovenstaande een verklaring zou kunnen zijn voor de enorme differentiatie in B-cellen die elk hun eigen specifieke antistof maken.

De gendomeinen van het complex voor de zware keten zijn in de afbeelding hieronder vereenvoudigd opgenomen. Uit een deel van het genencomplex wordt na herschikking een m-RNA gevormd met de segmenten V4-D3-J4-Cμ.

2. Teken de drie stappen van de herschikking en geef het resultaat:
   - na herschikking van de D- en J-segmenten.
   - na de daaropvolgende herschikking van de V- en D-segmenten.
   - na het verwijderen van de V1 t/m de V3, de herschikking van de J- en C-segmenten.
   Bij het bepalen van je bloedgroep wordt een beetje bloed gemengd met een antistof.
3. Welke antistoffen heb je nodig om de bloedgroep van iemand (in het ABO-systeem) te typeren?
4. Bestudeer de afbeelding. Leg, door gebruik te maken van de begrippen antigeen, antistof en celkloon, uit op welke manier je antistoffen zou kunnen maken.
5. Wat betekent de term monoklonale antistoffen?
6. Aan welk celorganel zitten de antigenen van het ABO-systeem bevestigd?
7. De antigenen voor het ABO-systeem horen bij een groep van moleculen die we glycoproteïnen noemen.
   Welke organische stoffen verwacht je in een glycoproteïne?

Bestudeer de afbeelding.
Je ziet de opbouw van de drie glycoproteïnen die de antigenen bepalen.

8. Wat is het verschil in bouw tussen de twee antigene moleculen A en B enerzijds en O anderzijds?
9. Leg met eigen woorden uit op welke manier dat verschil in antigenen zou kunnen ontstaan.