## Stap 2

Immigratie in Nederland en Duitsland
Kijk naar de films “Immigratie vroeger en nu” en “Immigranten in Nederland” van SchoolTV

De groep die in de film als Molukkers wordt aangeduid, bestaat uit voormalige soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en hun familieleden. Het KNIL was een door Nederland opgerichte legermacht die in Nederlands-Indië de orde moest handhaven. Nadat Nederlands-Indië in 1949 onafhankelijk werd en als Indonesië verder ging, werd het KNIL opgeheven. De Molukse KNIL-soldaten, afkomstig van een eilandengroep in Indonesië, maar in Nederlandse dienst, kwamen in de knel. Nederland kon niet anders dan ze onderdak geven in Nederland. In 1951 werden ze samen met hun familieleden naar Nederland overgebracht. Ze zouden na verloop van tijd terugkeren naar hun land van herkomst, maar dat is nooit gebeurd.

Naast de Molukkers kwamen er ook veel Indische Nederlanders vanuit het nieuwe Indonesië naar Nederland. Indische Nederlanders zijn mensen van (gemengd) Nederlandse afkomst.
In 1962 ging Nederlands Nieuw Guinea over in Indonesische handen. Voor veel bewoners van dat gebied, Irian Jaya, was het een reden om te vertrekken naar Nederland.
Ook de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 was een moment waarop een flinke migratiestroom in gang werd gezet. Veel Surinamers besloten te kiezen voor een Nederlands paspoort en naar Nederland af te reizen omdat ze onvoldoende vertrouwen hadden in de toekomst van Suriname. Het land had een hoge werkloosheid en was veel minder welvarend dan Nederland.
Duitsland heeft in die periode niet met dergelijke grote immigratiegolven te maken gehad eenvoudigweg omdat het toen al lang geen koloniën meer had, die zelfstandig werden.

De grote immigrantenstromen in die jaren kwamen op gang op uitnodiging van Duitsland zelf: het heeft, net als Nederland, vanaf de jaren ’50 tot in de ‘70er jaren, veel gastarbeiders uit het buitenland laten komen. Vooral uit Turkije maar ook uit Italië, Spanje, Griekenland en Joegoslavië. Landen in West-Europa hadden een grote behoefte aan laag opgeleide werknemers. Net als in Nederland waren veel van deze gastarbeiders van plan na een paar jaar terug te gaan. Uiteindelijk bleef een groot deel van hen hier wonen, vooral vanwege de economische situatie in het land van herkomst. Door gezinshereniging kwamen veel vrouwen en kinderen over.
Verder heeft Duitsland altijd vluchtelingen opgenomen, die in eigen land gevaar liepen door oorlog of onderdrukking.
Begin jaren ’90 ten slotte kwamen er na de val van het ijzeren gordijn, de ineenstorting van de communistische regeringen in Oost-Europa, veel mensen uit die regio naar Duitsland.

Vragen:

1. Geef voor de groepen die in de film en de tekst worden genoemd de redenen aan waarom ze naar Nederland kwamen.
2. Sommige immigranten in Duitsland zijn van Duitse komaf. Waarin verschillen ze van immigranten van (gemengd) Nederlandse afkomst in Nederland gelet op hun land van herkomst?
3. In het lied “Over de Muur” van Het Klein Orkest uit 1983 zit de volgende tekstregel:
   “Zoveel Turken in Kreuzberg die amper kunnen bestaan.” (Kreuzberg is een wijk in West-Berlijn).
   Hoe zijn die Turken daar terecht gekomen?
4. Je hebt verschillende redenen gezien waarom mensen naar Nederland of naar Duitsland zijn gekomen. Welke van die redenen zijn aantrekkingsfactoren en welke afstotingsfactoren?