## Stap 5 - Natuur en mens

#### Tussen natuurramp en milieuramp

Bijna twee weken na de ramp met de
Bento Rodrigues-dam bereikte het
ijzerafval de wateren van de
Atlantische Oceaan en vormde het de
ergste milieuramp in de geschiedenis
van Brazilië.

Natuurrampen zoals vulkaanuitbarstingen en aardbevingen worden door de natuur veroorzaakt.
Milieurampen zijn rampen die ontstaan door menselijk handelen. Op 25 januari 2019 brak in de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais een dam door van een reservoir dat gevuld was met water en afval uit een ijzermijn. Hierdoor liep het reservoir leeg en raakten huizen en akkers bij het reservoir bedolven onder het afval. Bij deze ramp vielen meer dan honderd doden. Maar zijn alle rampen die we gewoonlijk ‘natuurrampen’ noemen, ook werkelijk natuurrampen?

Lees het volgende artikel.

Erosie draagt bij aan overstromingen De klimaatverandering is niet de enige schuldige voor het toegenomen aantal overstromingen. Ook erosie, door mensen veroorzaakt door houtkap, leidt tot meer sediment in waterwegen en draagt zo bij aan meer frequente en ernstige overstromingen. Sinds de jaren vijftig is het aantal overstromingen verveelvoudigd tot meer dan 180 per jaar. Die stijging is zo snel dat ze niet enkel aan de klimaatverandering toegeschreven kan worden. Er is ook een duidelijke link met het bruto binnenlands product van de landen waar de overstromingen voorkomen, zeggen de onderzoekers. Uit studies in 2010 en 2012 in Spanje en Colombia blijkt dat, naarmate de economie van een land groeit, er meer bossen geveld worden om plaats te maken voor steden en landbouwareaal. Als de wortels die de aarde vasthouden verdwijnen, dreigt erosie. Bij neerslag worden dan stenen en aarde meegevoerd naar waterlopen, waar ze sedimenteren en het de rivieren moeilijker maken om stormen te verwerken. De invloed van de mens op erosie over de hele wereld is zo groot geworden dat de wetenschappers spreken van een "globale geomorfische verandering", die zelfs bij een gelijke hoeveelheid neerslag tot meer overstromingen en landverschuivingen leidt. Dat is slecht nieuws, want de klimaatverandering zal net tot meer extreme weerfenomenen zoals stormen leiden. Colombia De rivier Magdalena in Colombia illustreert de veranderingen treffend. Meer dan 80 procent van de Colombianen leeft in het Magdalenabekken, dat goed is voor zo'n 85 procent voor het bruto binnenlands product. Het was ooit ook de snelste route tussen de steden in het binnenland en de oceaan, maar nu is de scheepvaart er moeilijk, mede door de sedimentatie. In 2010 en 2011 trad de rivier buiten zijn oevers en trof meer dan vier miljoen Colombianen. Meer dan twee miljoen mensen moesten hun huizen verlaten, een miljoen hectare landbouwgrond overstroomde en achthonderd wegen werden vernield. Het land moest 3 miljard euro in noodhulp ophoesten. Uit onderzoek van de EAFIT-universiteit in Medellín en de Amerikaanse Universiteit van Colorado blijkt dat de sedimentatie in de Magdalena groter is dan in welke andere Zuid-Amerikaanse rivier ook. Ontbossing Colombia is verantwoordelijk voor 5 procent van het wereldwijde verlies aan woudoppervlakte, en staat zevende op de lijst van landen met de hoogste ontbossingsgraad. Het Magdalenabekken is het zwaarste getroffen: amper 10 procent van de originele begroeiing is er overgebleven. "Dit is een land van boerderijen en veehouderijen geworden", zegt geoloog Juan Darío van de EAFIT-universiteit. "We hebben bossen gekapt om vee te kweken." Restrepo en zijn team berekenden dat de ontbossing verantwoordelijk is voor een derde van de sedimentproductie in de regio. De mijn- en bouwsector voegen daar nog eens 20 procent aan toe. De meeste sedimenten komen terecht in de vele lagunes en draslanden in het gebied, die langzaam dichtslibben en hun cruciale rol als overstromingsbuffer verliezen. Na de overstromingen kondigde de Colombiaanse regering grootschalige plannen aan om het bekken veerkrachtiger te maken tegen de klimaatverandering. Er komen nieuwe dammen en woningen, gemeenschappen worden verhuisd, de informatiesystemen worden verbeterd en draslanden worden gerestaureerd. Maar geen enkele van de projecten voorziet in middelen voor erosievermindering stroomopwaarts. Restrepo noemt de infrastructuurprojecten dan ook symptoombestrijding, eerder dan de oorzaak van het probleem aan te pakken. Naast "harde" infrastructuurprojecten moet er ook aandacht voor "zachte projecten en beheer van ecosystemen" komen, zegt hij. Bron: HLN Nieuws 30-09-2015, bron IPS

Lees het artikel ‘Zijn Europese bosbranden het gevolg van klimaatverandering?’ tot aan de paragraaf ‘De eerste bosbrand’.

Aardverschuivingen, bodem die van een helling schuift, treden op bijvoorbeeld als begroeiing van die helling is weggekapt en de bodem oververzadigd raakt met water. Het is een extreem snelle vorm van bodemerosie.

Lees het volgende artikel.

Dodental na aardverschuiving in Colombia loopt op tot 33 De aardverschuiving in het zuiden van Colombia, heeft uiteindelijk aan 33 mensen het leven gekost. Dat hebben de autoriteiten donderdag laten weten. Na vijf dagen van puinruimen en zoeken naar verdere slachtoffers hebben de reddingswerkers ,,het lichaam van de laatste nog vermiste persoon’’ kunnen bergen, zo werd bekendgemaakt. Uiteindelijk lieten 28 volwassenen en 5 kinderen het leven bij de aardverschuiving die zondag de gemeente Rosas, in het departement Cauca trof. Acht huizen werden door de aardmassa bedolven terwijl de regio werd geteisterd door hevige regenbuien. Ook een deel van de Pan-American Highway stortte in, waardoor die afgesloten moest worden. De Colombiaanse president Ivan Duque bracht vorige week k een bezoek aan het gebied om zijn solidariteit te betuigen met de nabestaanden van de slachtoffers. Aardverschuivingen komen in het bergachtige Colombia vaker voor tijdens het regenseizoen. Tussen 1 en 21 april vielen al 27 doden bij aardverschuivingen of blikseminslagen. Bron: AD 26-04-2019