## Aanpassingen om gevaar te vermijden

In dit deel van de WikiWijs gaan we kijken naar de aanpassingen van prooidieren (ook roofdieren) om gevaar te vermijden. Vooral prooidieren moeten goed toegerust zijn om een roofdier te vermijden. De manieren waarop dieren gevaar vermijden, zijn vaak vergelijkbaar met de strategieën van mensen. Je kunt een heel repetoire aan gedragingen gebruiken om gevaar af te wenden, hier een aantal voorbeelden:

- Onopvallend uitzien.
- Laten zien hoe gevaarlijk je zelf bent.
- Hard wegrennen.
- Met een groep zijn.
- Etc.

Waarneming

Om dreigend gevaar op te merken hebben veel prooidieren als het ware 'ogen in hun achterhoofd'. In werkelijkheid zitten hun ogen meer zijwaarts geplaatst in vergelijking met een roofdier. Door de plaatsing van hun ogen hebben ze een groot gezichtsveld, wat in hun voordeel werkt. Hierdoor kunnen ze wel minder goed diepte zien, waardoor afstanden moeilijker in te schatten zijn.

Lichaamskenmerken

Veel prooidieren (ook roofdieren) hebben aanpassingen waardoor ze niet snel gezien en herkend worden. Dit heet camouflage. We noemen camouflage ook wel een schutkleur, waardoor ze niet opvallen tegen de achtergrond van hun omgeving. Een andere manier om niet herkend te worden, is door op iets anders te lijken. Wandelende takken kunnen zich goed verbergen in het struikgewas.

Bij wespen is het tegenovergesteld, zij vallen juist erg op met hun geel en zwart streeppatroon. Dit werkt alleen wel voor hun in het voordeel, want wanneer een belager een negatieve ervaring opdoet met dit herkenbare insect zullen ze hem daarna makkelijk kunnen vermijden. Kleuren met deze functie heten waarschuwingskleuren.

Een ander insect die lijkt op de wesp is de zweefvlieg, deze vlieg doet alsof hij gevaarlijk is omdat hij dezelfde kleuren heeft. Eigenlijk profiteert de zweefvlieg van het succes van de waarschuwingskleuren van de wespen. Het fenomeen dat twee of meer organismen een gelijksnis hebben maar niet nauw verwant aan elkaar zijn, noem je mimicry.

Gedrag

Ook bepaald (aangeboren)gedrag speelt een belangrijke rol bij het vermijden van de vijand. Hieronder een beknopt overzicht van (aangeboren)gedrag dat handig is bij het vermijden van de vijand:

- De jongen van een prooidier kunnen vaak al snel na de geboorte lopen.
  - Veel wiedevogels kunnen eenmaal uit het ei gekomen al snel lopen, we noemen ze nestvlieders.
  - Bij vogels die in bomen broeden gaat dit anders, zij blijven nog in het nest en worden verzorgd. Zij heten nestblijvers. Het stategische nest bied dan bescherming.
- De dieren zijn snel en wendbaar.
- De dieren nestelen in kolonies bij elkaar, door hun grote aantal worden ze minder snel aangevallen. Daarnaast kunnen ze elkaar ook waarschuwen voor gevaar.