## 2. Veranderingen in je lijf

Eerst was je een kind, maar toen je 11/12 werd begon je puberteit. Misschien heb je daar nog niet zo veel van gemerkt. Anderen kunnen er juist heel erg veel last van hebben. Hoe dan ook gaat elk mens door deze fase heen. Je puberteit duurt gemiddeld gezien van je 12e tot en met je 18e, maar dit verschilt per persoon.

Een belangrijke reden voor alle veranderingen in de puberteit zijn hormonen. Hormonen zijn stofjes in je lichaam die werken als regelaars. Gebeurt er iets gevaarlijks? Dan helpen je hormonen met daar op te reageren. Heb je al een tijdje niet gegeten? Dan zorgen hormonen er voor dat je honger krijgt. Je hormonen worden op allemaal verschillende plekken gemaakt, in hormoonklieren. Die kun je zien op het plaatje hiernaast. In je puberteit worden er super veel hormonen losgelaten in je lichaam. Daarom reageer je zo sterk op dingen (zelfs als je eigenlijk weet dat het allemaal zo erg niet is).

In je puberteit gebeurt er dus een heleboel met je lichaam. Een van die dingen speelt misschien al:

De groeispurt
Een groeispurt is een periode waar in het lichaam opeens heel erg snel groeit. Zo'n groeispurt vindt plaats in de puberteit! Dat is de reden dat sommige jongetjes in de 1e klas kleiner waren dan de rest, maar diezelfde jongens in de 3e klas opeens de langste van de klas zijn!

Na de groeispurt beweeg je vaak wat slungelig. Dat komt doordat je spieren later gaan groeien dan je botten. Direct na de groeispurt zijn je spieren nog niet sterk genoeg voor je langere armen en benen.
Tot aan de puberteit groeien jongens en meisjes even hard. In de puberteit beginnen meisjes eerder aan hun groeispurt dan jongens. De groeispurt bij jongens is sterker dan bij meisjes en duurt vaak wat langer. Jongens worden dan ook gemiddeld langer dan meisjes.