## Casus Japan en natuurrampen

Japan ligt op meerdere convergente plaatgrenzen. Oftewel, naar elkaar toe bewegende platen. Het land ligt op de Euraziatische, Filipijnse en de Pacifische plaat. De zeeën die boven deze platen liggen zijn de Noordelijke Stille oceaan en de Filipijnenzee.

In dit hoofdstuk ga je actief met Japan bezig. Je leert je kennis over aardbevingen, tsunami's en vulkanen toepassen op Japan.

Je begint met leren over grote aardbevingen, ook degene die de tsunami had als gevolg en eindigt met vulkaan Fujisan (富士山) en zijn gevaar op uitbarsten.

Aardbevingen in Japan

Tegenwoordig is Japan goed voorbereid op aardbevingen. Dit is echter niet altijd het geval geweest. In de geschiedenis kunnen we lezen dat Japanse steden meerdere malen is getroffen door aarbevingen. Pas sinds de technologische ontwikkeling, van de 20e eeuw, kan Japan zich steeds beter bewapenen. Na elke zware aardbeving worden er nieuwe innovaties en uitvindingen gedaan die de mensen in het land beter moeten beschermen tegen aardbevingen.

We gaan drie aardbevingen die in Japan in de afgelopen 100 jaar hebben plaatsgevonden bekijken. Onthoudt: Dit zijn niet de enige (zware) aardbevingen geweest, maar deze zijn het meest bekend door de documentatie (vastlegging) van de aardbeving door beeldmateriaal.

Kanto aardbeving 1923

In 1923 is er in Tokio een hele grote aardbeving geweest die de stad compleet verwoest heeft. Japan was volop in ontwikkeling en maakte zich klaar voor de oorlog met Rusland en China. De stad is niet de moderne stad zoals we die nu kennen, of zoals wij onze oude binnensteden kennen. Nee, de stad had een typisch Japans karakter. In dit gedeelte ga je leren over de stad Tokio voor 1923, de mensen die er toen woonden en wat de aardbeving aan verwoesting heeft gebracht.

Overigens ligt Tokio waar de rode pijl naar toe wijst.

KOBE 1995

In 1995 kreeg Japan te maken met een tweede alomverwoestende aardbeving. Deze keer iets zuidelijker. Het epicentrum lag onder het kleine eiland Awajishima voor de kust van Kobe. Deze aardbeving bracht veel schade met zich mee en zorgde ervoor dat Japan een nieuw beleid ging voeren om aardbeving bestendiger te worden.

De website van de NOS is in dit veld gekopiëerd scroll in dit deelvenster naar beneden en bekijk de video over de aardbeving.

Tohoku aardbeving 2011

De laatste aardbeving die veel slachtoffers heeft geëist is de aardbeving in 2011 geweest. Deze bevond zich ten noorden van Tokio, voor de kust van Sendai. De reden dat deze aardbeving zoveel slachtoffers heeft gemaakt kwam door de tsunami die de beving opvolgde.

In figuur 6 kun je zien waar het episch centrum van deze beving lag.

Japan doet veel om hun aardbevingen in de gaten te houden. Tegenwoordig worden de seismografische gegevens omgezet in een digitale kaart, waarop het aantal aardbevingen, de zwaarte, het hypocentrum en het epischcentrum aan afgelezen kan worden.

De video die bij de vraag hoort is een video van deze digitale kaart. Deze video begint in januari 2011 en loopt door tot en met december. De eerste vier minuten geven je een duidelijk beeld over aardbevingen en de Tohoku aardbeving specifiek.

Bekijk in ieder geval de eerste 4 minuten van de video en beantwoord de vraag.

De video hieronder laat zien wat de aardbeving in 2011 met 8.9 op de schaal van Richter heeft aangericht in de stad Tokio. Hier is geen tsunami geweest, maar was de beving ook heel heftig.

Als je goed kijkt zie je dat de grond langs elkaar heen beweegt en dat er water uit de grond omhoog wordt geduwd. Dit is een moeilijk proces, maar wat er eigenlijk gebeurt is dat de trillingen ervoor zorgen dat zand en water vermengen en omhoog worden geduwd. Het water dat je omhoog ziet komen is vloeibaar en kan door de stenen omhoog komen, terwijl het zand onder de stenen blijft.

Veel geologen, seismologen en andere mensen die de aarde interessant vinden hebben met verbazing naar deze beelden gekeken. Ze wisten wel over verschijnselen, maar de meesten hadden ze nog nooit op beeld gezien. Wat vind jij ervan? Bekijk de video en vorm een mening.

De tsunami in Japan in 2011

Nu je weet hoe vernietigend een aardbeving kan zijn en je hebt gezien hoe de grote Tohoku aardbeving ook andere gevolgen heeft gehad dan de tsunami, kan je verder met de tsunami die landval maakte op 11 maart 2011.

Feitje: wetenschappers waren er in het begin niet overeens hoe sterk de aardbeving was, dit kwam door de grote verwoesting, pas dagen later werd vastgesteld dat deze 8.9 op de schaal van Richter was.

In figuur 7 kun je zien hoe de tsunami zich heeft ontwikkeld in uren en golfhoogte in centimeters.

Vlak bij Japan is de golf het hoogst, wel 10 meter. Dat de golf zo hoog is geworden, komt niet alleen door het naderen van de kust, maar ook omdat de bodem bij de kust daalde. Japan was goed voorbereid op een tsunami in deze regio, maar had geen rekening gehouden met bodemdaling in het bouwen van hun zeemuren. Op sommige plekken was de zeemuur 6 meter hoog maar daalte met een meter, waardoor de muur 1 meter water niet kon tegenhouden.

Omdat tsunami's niet altijd een lokaal gevolg hebben, is er een continentale organisatie die alle trillingen binnen het gebied van de Ring van Vuur in de gaten houd. Zij schrijven direct op wanneer er een aardbeving of zeebeving heeft plaatsgevonden en schatten in wat de kans op een tsunami is.

Wanneer er een kans op een tsunami is, dan licht deze organisatie, PacificTWC, de crisisteams van de landen in. Zo kan ieder land zichzelf beter voorbereiden wanneer de tsunami aan land komt.

Deze organisatie maakt ook mooie animaties waarop je goed de golfbeweging en hoogte van een tsunami kan zien. Ze hebben er ook een gemaakt van de Tohoku beving.

Japan in het nieuws

Ook in Nederland werd de tsunami in Japan 2011 nieuws. Verschillende Japan experts, veelal lesgevend aan universiteiten en hogescholen in Nederland en België werden gevraagd. In eerste instantie werd er de focus gelegd op de omvang van de ramp en vooral hoe Japanners omgaan met rampen. Daarna werd de focus gelegd of er studenten en/of docenten aanwezig waren in Japan en het getroffen gebied.

Ervaring van een student Japans

"Toen ik het nieuws over Japan en de tsunami hoorde, was ik erg geschrokken. Ik zou namelijk 23 maart naar Tokio vliegen om van daaruit de Shinkansen naar Sendai te pakken voor een uitwisseling van 5 maanden, het episch centrum van aardbeving. Daarnaast had ik twee klasgenoten die op dat moment, gelukkig in een ander gedeelte van Japan, op uitwisseling waren. Zelf heb ik urenlang achter de computer gezeten op zoek naar informatie in het Engels en in het Japans, om zo op de hoogte te blijven. Ook had ik veel contact met klasgenoten via livechats.

Hoewel ik de tsunami en de verwoesting heel erg vond, maakte ik mij grote zorgen over de kernramp die zich plaatsvond. Informatie over de schade en omvang van deze kernramp was amper beschikbaar. Tepco, het energiebedrijf, en de Japanse overheid brachten weinig informatie naar buiten en accepteerden geen hulp van het buitenland. Het zeewater was vergiftigt met radioactief materiaal en de wind stond richting de hoofdstad Tokio. Daar maakte ik mij veel meer zorgen over. Hoe groot zou de uiteindelijke omvang zijn van deze ramp? Zou het erger zijn dan Chernobyl? Dagenlang lekte radioactief materiaal in de lucht in en de metingen die door de inwoners van Tokio werden gedaan, zaten ver boven de toegestane levels.

Twee dagen later had ik contact met mijn hogeschool. Zij vroegen of ik nog op uitwisseling wilde. Ik heb toen ja gezegd, maar niet naar het gebied en het liefst ook niet naar Tokio. Deze laatste was voor twee klasgenoten ook geen optie, de internationale dorm van hun uitwisselings universiteit was gesloten. Uiteindelijk zijn wij met zijn drieën in Kansai terecht gekomen; in de stad Kobe waar in 1995 een allesverwoestende aardbeving is geweest. Twee weken na de ramp was het in deze regio weer als vanouds, de leeg gekochte supermarkten, waren na een week weer aangevuld en het dagelijks leven had zich weer hervat."

In de video hieronder wordt een terugblik gegeven naar deze tijd, de beelden die op tv waren en de gevolgen van de ramp. De video geeft je een juiste indruk over de verwoestende kracht van een tsunami.

Fukushima

De kernramp was dus een belangrijk gevolg van de tsunami. Het verhaal van de student die aangeeft dat er weinig informatie vrij kwam over de ramp vanuit de regering en wat Tepco deed is herkenbaar voor velen, zelfs voor de Japanners zelf. Het ongeloof over de omvang en hoe de overheid en Tepco hebben gereageerd over de ramp, zorgde ervoor dat de premier van het land is opgestapt.

Ïn de video terugblik kernramp Fukushima 2011 wordt je terug genomen naar die 11 maart 2011, de dag dat Fukishima verloor.

Vulkanen in Japan

Na de grote ramp van Tohoku leek het gevaar geweken. Japan heeft geleerd van de fouten van de tsunami en de aardbeving. Momenteel is het land vollop in ontwikkeling om veiligere kerncentrales te bouwen.

In de media heeft nooit het geluid geklonken van het vergroten van het gevaar van uitbarsting van de stratovulkaan Fuji na de aardbeving 8.9 op de schaal van Richter. Pas twee jaar later werd er geluisterd naar de vulkanogen in het land. De kans op uitbarsting van Fujisan is gestegen, maar niet voldoende om een directe bedreiging te vormen. Er zijn echter andere vulkanen die veel schadelijker zijn dan Fujisan.

vulkanen

Actieve en slapende vulkanen

Actieve vulkanen zijn vulkanen die een opbouwende druk hebben in hun magma kamer. slapende vulkanen zijn vulkanen die geen activiteit hebben en daardoor geen bedreiging vormen voor de omgeving rondom de vulkaan. Let wel op, een slapende vulkaan kan wel 'wakker' worden gemaakt door trillingen van aardbevingen bijvoorbeeld.

In figuur 3 zie je een kaart van Japan met actieve en slapende vulkanen. De vulkaan boog komt mij Kyushu het land land op en trekt verder rond de ring van vuur via Honshu richting Hokkaido door naar de Russische Kuril eilanden.

De trog is het aangegeven gebied waar de Pacifische Plaat onder de Euraziatische Plaat duikt. Valt jou ook op dat de vulkanen niet rechtstreeks onder de trog ontstaan.

Hoe zou dat komen?

Sukarajima Kyushu

Op het eiland Kyushu in de stad Kagoshima ligt de vulkaan Sakurajima, deze vulkaan is zeer actief. De vulkaan ligt bij de stad Kagoshima. In de afbeelding kun je zien waar Kagoshima ligt. Deze plek is waar de vulkaan staat. Als het goed is zie je dat dit zuidelijker ligt dan de stad Kobe, waar de aardbeving uit 1995 heeft plaatsgevonden.

Kagoshima heeft een heel andere cultuur dan dat er in Tokio is. Het land ligt op een lagere breedte en heeft een vochtig subtropisch klimaat. Als je inzoomt op de regio zelf, dan zie je direct aan de hoogte waar Sakuraji ligt. Kijk maar in de afbeelding. Daar waar de vulkaan ligt is het hoger. Denk je dat deze vulkaan een stratovulkaan is?

Als je denk van wel, dan klopt dit. Je kan deze herkennen aan de steile krater bij de vulkaan.

Je bent nu klaar om te beginnen met de eindopdracht.

Voordat je aan deze praktische opdracht begint moet je eerst een toetsje maken om te kijken of jij voldoende kennis hebt over het ontstaan van aardbevingen en vulkanen. Deze kan je ophalen bij de docent.

Als je voldoende kennis hebt, mag je deelnemen aan de opdracht. Deze kan je nadat de toets voldoende is ophalen bij de docent.

praktische opdracht plaattektoniek en Japan