## Stap 3

Protest
De situatie in de fabrieken was vreselijk voor de arbeiders. Het was zwaar voor het lichaam, zwaar voor de geest, je kreeg weinig loon en er gebeurden veel ongelukken.

De ontevredenheid onder de werknemers was dus groot, maar bijna allemaal waren ze te bang om er wat van te zeggen. Wie dat deed raakte misschien wel zijn baan kwijt. Dan was je nog verder van huis!

Op de bovenste afbeelding zie je een weefmachine in een fabriek waar een ongeluk gebeurt. Op de onderste afbeelding zie je een weefmachine in een fabriek in Engeland. Er staan mannen met grote hamers bij.
Waar denk je dat deze mannen mee bezig zijn?
Omcirkel het juiste antwoord in je werkblad.

1. Ze zijn bezorgd over de situatie in fabrieken, en bewerken de machines om ze veiliger te maken
2. Ze zijn boos op de situatie in fabrieken, en proberen de machine kapot te krijgen

Een voorbeeld van iemand die wél durfde te protesteren was de Engelsman Ned Ludd. Voordat de industriële revolutie in Nederland op gang kwam, was deze in het Verenigd Koningrijk al een tijd bezig. Ned Ludd was erg populair in de tijd dat hij protesteerde tegen de arbeidsomstandigheden in de fabrieken. Wanneer machines kapot gingen, werd de roddel verspreid dat Ned Ludd langs was geweest. Hij had veel aanhangers, die luddieten werden genoemd. Al deze arbeiders vernielden machines. Soms werd zelfs het Engelse leger ingezet om de wacht te houden en luddieten te bestrijden. Vernieling en sabotage werden zwaar gestraft. Ned Ludd, die door veel arbeiders als held werd beschouwd, werd uiteindelijk in 1830 aan de galg opgehangen.

Ludd protesteerde in zijn land tegen de technologische vooruitgang, want hij vond machines een bedreiging.
Op welke manieren kunnen machines volgens jou bedreigend zijn?
Beantwoord de vragen in je werkblad.

1. Voor het milieu, omdat ...
2. Voor de mensen, omdat...
3. Het economische systeem, omdat...