## Stap 2

Bouw van de Muur
We beginnen met een filmfragment:

Histoclips: Berlijn en de Koude Oorlog (bekijk van 06:41 tot 07:32)

Op 13 augustus 1961 werden de Berlijners wakker met een muur dwars door hun straat.

Aanvankelijk kende de Muur veel zwakke plekken. Je kon nog via openstaande ramen van huizen naast de muur naar West-Berlijn ontkomen. Je kon soms door of over het prikkeldraad ontsnappen. Maar de Muur werd een steeds moeilijker te nemen horde. Het werd een ingewikkeld systeem van 100 meter breed met honden, prikkeldraad, een greppel, wachttorens en veertienduizend wachters.

De West-Berlijners noemden het gewoon ‘die Mauer’, de Muur.
In Oost-Berlijn werd het de Antifascistische Beschermingsmuur genoemd. Die beschermingsmuur moest Berlijn beschermen tegen ‘wegtrekken, infiltratie, spionage, sabotage, smokkel, uitverkoop en agressie uit het westen’.

De eerste twee jaar zat de Muur potdicht. Daarna mochten enkele West-Berlijners op bezoek in Oost-Berlijn (maar nooit andersom).

Tweemaal is er een Amerikaanse president op bezoek geweest bij de Muur.
In 1963 hield president John F. Kennedy een toespraak voor een publiek van 150.000 mensen. Hij stal de harten van de West-Berlijners met zijn beroemd geworden speech:
"Tweeduizend jaar geleden waren de meest trotse woorden 'civis Romanus sum' (= Ik ben een Romeins staatsburger). Vandaag, in de wereld van vrijheid, is de meest trotse leuze: 'Ich bin ein Berliner' ... Alle vrije mensen, waar ze ook leven, zijn burgers van Berlijn, en dus ben ik, als vrij man, er trots op te kunnen zeggen 'Ich bin ein Berliner'!"

In 1987 hield president Reagan een speech bij de Brandenburger Poort voor 45.000 mensen. Ook deze toespraak bevat beroemd geworden woorden. Reagan daagde de Russische president en partijleider Gorbatsjov uit met de woorden:
“Secretaris-Generaal Gorbatsjov, als je vrede zoekt, als je welvaart zoekt voor de Sovjet-Unie en Oost-Europa, als je versoepeling nastreeft, kom hier naar deze poort. Meneer Gorbatsjov, open deze poort. Meneer Gorbatsjov, breek deze muur af!” (‘Mister Gorbachev, tear down this wall.’)

De Muur werd een beroemde plek die elke toerist in West-Berlijn gezien moest hebben.
Vragen:

1. Kijk naar het filmpje. Noem twee gevolgen van de bouw van de Muur voor de Berlijners.
2. Kijk en luister naar ‘Over de Muur’ van het Klein Orkest uit 1984. Noem een positief aspect van Oost- en van West-Berlijn en noem een negatief aspect van Oost- en van West-Berlijn.