# Recente ontwikkelingen

Waterstof is dus een energiedrager en geen bron. Om waterstof te maken, electrolyse, is veel energie nodig. Maar deze energie komt ook weer vrij wanneer het proces wordt omgedraaid. Bij het omkeren van dit proces in een brandstofcel gaat er uiteindelijk energie verloren. Omdat er naast stroom niet alleen electriciteit maar ook warmte vrijkomt. En deze warmte kunnen we niet altijd gebruiken en zien we dus als verlies.
Wanneer we het waterstofgas koelen en onder druk zetten wordt het vloeibaar. Dit is een grote druk, 700 bar. Technisch gezien zijn we hier prima technieken voor, maar zoals al eerder gezegd er is hier veel energie voor nodig.
Maar wat nu wanneer er voor de productie gebruik wordt gemaakt van die energiebronnen waarvan we 'eindeloos' veel hebben?

Laten we even inzoomen op de ontwikkelingen rondom waterstof:

Waterstofcentrale Eemshaven
De gasgestookte Magnumcentrale in Eemshaven wordt omgebouwd tot waterstofcentrale. De H2, vanaf 2030 gemaakt met zon- en windenergie, wordt vanaf 2023 eerst nog geproduceerd met aardgas. De CO2 die daarbij vrijkomt, wordt ondergronds opgeslagen. Dit is een initiatief van eigenaar Nuon ism Gasunie en Statoil.

Power to Waterstofgas in HyStock
13.000 zonnepanelen zorgen voor de energie die nodig is voor de productie van ‘groene’ waterstof in HyStock in het Groningse Zuidwending. Opgeslagen in cilinders kan dat waterstof gebruikt worden voor mobiliteit (auto's en vrachtwagens) en de industrie. Daarnaast onderzoekt EnergyStock of het waterstofgas kosten efficiënt kan opslaan in koepels (holtes) in de zoutberg onder Zuidwending.

Power to Hydrogen to Gas
Sinds 2014 maakt Stedin duurzame stroom waterstof in het Rozenburg. Dat wordt door methanisering een kunstmatig gas met aardgaskwaliteit van Groningen. Op Ameland deed Stedin een proef waarbij groene stroom werd omgezet naar H2 om vervolgens te vermengen met aardgas. Maximaal 20% van het aardgas kon door H2 worden vervangen.

Waterstof windturbine
Vanaf dit jaar gaan in Noord Holland vrachtwagens rijden op H2 afkomstig van windturbines op zee. Het project H2Share werkt aan de ontwikkeling van een heavy duty waterstofvrachtwagen en een mobiel waterstoftankstation. Elektriciteit wordt in de turbines omgezet in H2 en aan land gebracht met speciale leidingen.

Bij het vervangen van ‘fossiele’ brandstoffen kan windenergie op zee een belangrijke rol vervullen als energiebron voor ‘groene moleculen’. Door elektriciteit om te zetten naar waterstof.

Energie eilanden
Gasunie, Tennet en het Deense Energinet onderzoeken hoe ze waterstof en andere gassen kunnen inzetten voor opslag en transport van elektriciteit van windparken op zee. Gekoppeld aan het project North Sea Wind Power Hub willen de partijen o.a. eilanden in de Noordzee aanleggen waar overtollige elektriciteit grootschalig wordt omgezet in waterstofgas en via de bestaande gasinfrastructuur naar het vasteland wordt getransporteerd.

Mobiliteit
Opmerkelijke resultaten en conclusies uit KPMG’s Global Automotive Executive Survey 2017, een onderzoek onder bijna 1.000 bollebozen uit de auto industrie wereldwijd, geeft aan dat 78% van hen waterstofauto’s als toekomst voor mobiliteit zien.

Waterstofpoeder H2Fuel
Het is nog maar de vraag of een speciale infrastructuur voor waterstof nodig is. H2Fuel is een ingenieuze Nederlandse vinding waarbij waterstof via een chemische verbinding omgezet wordt in poeder of een zogenoemde ‘slurry’. Dat kan onder normale druk vervoerd en opgeslagen worden. Dan zijn er dus geen speciale pompstations nodig. Als H2Fuel vermengd wordt met ultra puur water, komt de H2 direct weer vrij. Het is dus zeer geschikt voor transport of voor de industriële opslag van elektriciteit.

En er is nog veel meer te vinden. De ‘Routekaart voor H2‘ geeft een overzicht van initiatieven, plannen en toepassingen die als groeikernen voor waterstof in Nederland kunnen dienen.