# TIME-IN. Positief gedrag promoten in het onderwijs / Henk Weymeis /

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TIME-IN. Positief gedrag promoten in het onderwijs / Henk Weymeis /"

Fout:

Download Document

- Mathijs van den Broek
- 8 jaren geleden
- Aantal bezoeken:

Transcriptie

1

2 VAKGROEP ONTWIKKELINGS, PERSOONLIJKHEIDS EN SOCIALE PSYCHOLOGIE ONDERZOEKSGROEP KLINISCHE ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE TIME-IN Positief gedrag promoten in het onderwijs / Henk Weymeis /

3 OVERZICHT 3

4 OVERZICHT Probleemstelling: externaliserende problemen op school Traditionele aanpak Doelstellingen Time-In Zorgbeleid Time-In 4

5 PROBLEEMSTELLING 5

6 EXTERNALISERENDE PROBLEMEN 6

7 CONCEPTEN IN DE LITERATUUR Externaliserende problemen Probleemgedrag Gedragsproblemen Storend gedrag 7

8 DEFINITIE Externaliserende problemen 8

9 DEFINITIE Definitie CD ODD Gevolgen 9

10 DEFINITIE Openlijk, naar de omgeving gericht Verbaal/Non-verbaal Fysiek Storend Bemoeilijkt het lesgeven Grensoverschrijdend (regels, normen, waarden) Schade / Destructief à anderen, materiaal 10

11 STOORNISVISIE (BESCHRIJVENDE DIAGNOSTIEK) DSM V: symptomen CD (Antisociale Gedragsstoornis) Rechten schenden van anderen / sociale normen Uitingsvormen: agressie, vernieling, diefstal ODD (Oppositioneel Opstandige Gedragsstoornis) Negatief, storend, ongehoorzaam, vijandig tov autoriteitsfiguren Driftbuien, discussiëren over regels, anderen beschuldigen, wraakzuchtig ingesteld zijn 11

12 PREVALENTIE IN HET VLAAMSE ONDERWIJS 12

13 COMORBIDITEIT Zie boek Wij Zijn Gedrag Niet de focus van vandaag, hoewel erg belangrijk om rekening mee te houden! Doctoraatsproject Nog: ADHD, leerstoornissen, autisme, 13

14 GEVOLGEN Leerlingen Verminderd academisch presteren Drop-Out (11.7 % in Vlaanderen, > in de steden) Leerkrachten Bemoeilijkt lesgeven Emotionele stress Burn-Out 14

15 TRADITIONELE AANPAK 15

16 TRADITIONELE AANPAK Disciplinerende maatregelen Medische maatregelen Gedragsgerichte maatregelen Cognitieve maatregelen 16

17 DISCIPLINERENDE MAATREGELEN 17

18 DISCIPLINERENDE MAATREGELEN Curatief: als de problemen zich voordoen Mogelijke verklaringsmodellen Top-Down (autoritaire) benadering: confronteren en heropvoeden Gebrek aan discipline, motivatie, normen en waarden Black box Gedragstherapeutische benadering (+S-; operante conditionering) Schoolbreed/Proactief: schoolreglement à regelovertreding à sanctie 18

19 DISCIPLINERENDE MAATREGELEN Echter zelden effectief Relatie leerkracht-leerling: Veel conflict, weinig nabijheid Bonding school-leerling Gebrek aan vaardigheden Aanwezigheid emotionele problemen Problemen thuis/context 19

20 TIME-OUT 20

21 TIME-OUT Preventief/Curatief: gedragsproblemen voorkomen / als de problemen zich voordoen Verklaringsmodellen: gedragstherapeutische benadering: Zelfcontrole opbouwen Functieanalyse: gedrag in functie van bekrachtiger Wegnemen van bekrachtigers (-S+; operante conditionering) 21

22 TIME-OUT Effectief, behalve bij overmatig/foutief gebruik Paradox: beloningsstrategie Rol van relatie/emoties/bredere context? 22

23 COGNITIEVE MAATREGELEN 23

24 COGNITIEVE MAATREGELEN Preventief/Curatief: gedragsproblemen voorkomen / als de problemen zich voordoen Verklaringsmodellen: cognitieve benadering binnen een academische context: Compenseren voor bijvoorbeeld een leerstoornis (STICORDI) Gedragsproblemen voorkomen door in te zetten op werkhouding 24

25 COGNITIEVE MAATREGELEN Echter: probleemgedrag in de klas wordt niet enkel verklaard door cognitieve en academische aspecten Opnieuw: rol van relatie/emoties/bredere context? 25

26 MEDISCHE MAATREGELEN 26

27 MEDISCHE MAATREGELEN (+ ADHD) Curatief: als de problemen zich voordoen Medicatie: rilatine maar ook neuroleptica Biologische benadering: symptoom/stoornis/deficitdenken (zie: ODD CD) Verklaringsmodel: genen, hersenen, temperament, 27

28 MEDISCHE MAATREGELEN Echter: slechts een puzzelstuk (systeem??) 1971! 28

29 CONCLUSIE Overwegend curatief denken dreigt problemen in stand te houden of te verergeren Korte termijn / ad hoc denken: probleem in het hier en nu oplossen à consumeren Verklaringsmodellen vooral vanuit kindkenmerken Valkuil: child-blaming Sterk biologisch, cognitief-gedragstherapeutisch en academisch geïnspireerd Minder oog voor emotionele, relationele en systemische/contextuele aspecten Minder oog voor duurzame oplossingen én implementatie 29

30 DOELSTELLINGEN 30

31 DOELSTELLINGEN Opbouw van een duurzaam schoolbreed zorgbeleid, gericht op: 1. Positief gedrag promoten (universeel - proactief) 2. Probleemgedrag voorkomen (secundair - preventief) 3. Omgaan met probleemgedrag (tertiair curatief) 4. Academische productiviteit/prestaties verhogen 5. Integratief onderwijs aanmoedigen! (Time-In) 31

32 ZORGBELEID TIME-IN 32

33 PREVENTIEDRIEHOEK (SWPBS) Ready teachers, children & parents à Sterke preventieve/curatieve werking Relatie Gedrag Cognitie Emotie Context Ready Schools à Sterk proactief zorgbeleid Context 33

34 SWPBS TIME-IN SWPBS: sterk cognitief-gedragstherapeutisch Time-In: emotioneel veilig schoolklimaat, leerkrachtleerling relatie en emotionele gereedheid 34

35 AANPAK EXTERNALISERENDE PROBLEMEN OP SCHOOL Situeert zich dus op meerdere niveaus of levels Bvb: volwassenen zijn baas, scholen zijn er om een vak te leren, etc. Bvb: scholengroep, onderwijsbeleid School in interactie met leerlingen en ouders: Pedagogisch beleid Leerling Klas (Klasmanagement) Leerling ouders (Thuisklimaat) Individuele psychologische eigenschappen van leerlingen 35

36 STAP 1: PROACTIEF OP MESONIVEAU Emotioneel veilig schoolklimaat = voorspelbare en betrouwbare basis van waaruit leerlingen kunnen exploreren => verbondenheid met de school Drie stappen zijn cruciaal: Awareness, Beliefs en self-efficacy inzake zorg Visie-ontwikkeling Kwaliteitszorg meso en microniveau 36

37 AWARENESS, SELF-EFFICACY EN BELIEFS Awareness: in hoeverre zijn scholen en leerkrachten op de hoogte van mogelijke interventies? Beliefs: in hoeverre matchen dergelijke interventies met het schoolklimaat => bestaande opvattingen rond zorg ifv gedragsproblemen? Self-efficacy: in hoeverre voelt men zich competent om hieromtrent aan de slag te gaan? Op voorhand ter sprake brengen à pre-implementatie 37

38 STAP 2: VISIE-ONTWIKKELING EN KWALITEITSZORG OP MESO-NIVEAU Vanuit gedeeld engagement à gedeelde visie op zorg Bevraging + workshop Participatie: stakeholders Schoolfoto: Kwaliteiten Valkuilen Uitdagingen Opstellen van een schoolbreed cyclisch actie/verbeterplan Kwaliteiten: blinde vlekken à publieke ruimte Innoveren op basis van uitdagingen Prioriteiten 38

39 39

40 40

41 41

42 42

43 43

44 KWALITEITSZORG OP MICRONIVEAU 44

45 KWALITEITSZORG OP MICRONIVEAU Groepswerkplannen Individuele handelingsplannen Differentiëren Proactief Preventief Curatief 45

46 OPGELET BIJ KLASMANAGEMENT Het binnenkomen in de klas

47 PROACTIEF OP MICRONIVEAU Emotioneel veilig klasklimaat creëren SWPBS Positief formuleren Beperken in aantal Coachen/voorzien van duidelijke instructies (UDL) Visualiseren indien noodzakelijk Chronologisch, in alle contexten, ook overgangsmomenten! Psycho-pedagogisch verantwoorden Participatief Nog: klasschikking (flexibel), veilige/onveilige cues (bvb kleur, licht, ) 47

48 UDL (RICHTLIJNEN) 48

49 PROACTIEF OP MICRONIVEAU Emotioneel veilig klasklimaat creëren Combineren met Stop Denk Doe, thermometer & Time-Timer Zelfcontrole Check: worden proactieve basisafspraken nageleefd? De les wordt onderbroken bij een te grote onrust/onveiligheid (groepsdynamiek) Gebeurtenissen, emoties, beleving leerlingen betrekken (relatie) Instructies en lesverloop Timing De les kan veilig starten/doorgaan 49

50 PROACTIEF OP MICRONIVEAU Sociaal-emotionele competenties (leerplannen) Posters en psycho-educatie Sociaal-emotionele gezelschapsspelen Rots & Water oefeningen (psycho-fysiek) Coöperatieve leervormen à sociale vaardigheden trainen (samenwerken) 50

51 51

52 OPGELET BIJ KLASMANAGEMENT Het binnenkomen in de klas 52

53 PREVENTIEF OP MICRONIVEAU Onderwijs en ondersteuningsbehoeften: leerkrachten, leerlingen en hun ouders (transactioneel) Oog voor interesses/positieve kenmerken! Dossierkennis Screening Observeren: ABC / GGGGG Integratief beeld opmaken Ontwikkelingsniveau en doelstellingen bepalen: ERT Diagnostiek Uitwerken van STICORDI / REDICODI voor individuele leerlingen of subgroepen (Doel en Oplossingsgericht) Zie HGW 53

54 SCREENING GEDRAGSPROBLEMEN (RUIMER WELZIJN) CLB: schoolondersteunend? 54

55 OBSERVEREN: ABC / GGGGG Betekenisanalyse (A à B) Functieanalyse (B à C) Opgelet: context, emotie en cognitie! 55

56 INTEGRATIEF BEELD Voorgeschiedenis Kindkenmerken (bvb temperament, intelligentie, executieve functies, ) Omgevingskenmerken (bvb thuisklimaat, schoolloopbaan, vaardigheden ouders, relatiekwaliteit ouders, hechtingsrelatie tov ouders, persoonlijke eigenschappen ouders, invloed van broers en zussen, relatie leerkracht-leerling, etc. Centraal thema Wat verklaart het gedrag in essentie? Persoonlijkheidskenmerken? (LSCI) ABC/GGGG Concrete symptomen Instandhoudende factoren 56

57 ONTWIKKELINGSNIVEAU EN DOELSTELLINGEN BEPALEN 57

58 VOORBEELD STICORDI Wijzigen/veranderen à zelfcontrole/emotieregulatie Individuele Stop Denk Doe kaart + Reminder (Transfer) 58

59 CURATIEF OP MICRONIVEAU Time-In hoek klas, gang, Crisisontwikkelingsmodel (COM): opbouw van een crisis en wat zijn gepaste strategieën? Life Space Crisis Intervention (LSCI): crisisinterventie Herstelgericht Werken (bvb conflict tussen twee leerlingen) Sanctiebeleid à onderdeel van het zorgbeleid, geen zorgbeleid op zich! 59

60 TEN SLOTTE Sociaal-emotionele competenties trainen van leerkrachten (veilige en positieve leerkracht leerling relatie opbouwen) Emotionele intelligentie kan je trainen Bewuster worden van je eigen kwaliteiten/valkuilen; normen/waarden ten opzichte van leerlingen/collega s (Ofman) Teamontwikkeling 60

61 61

62 CONCLUSIE Omgaan met externaliserende problemen vergt een schoolbrede kijk en aanpak en dit op meerdere niveaus Systemische en circulaire kijk: alles heeft onlosmakelijk invloed op elkaar en iedereen draagt bij tot positief gedrag: Wij Zijn Gedrag Los van de psycho-pedagogische inhoud veel aandacht voor onderwijsmanagement in functie van duurzame implementatie 62

63 Henk Weymeis PhD KLINISCHE ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE E [email protected] M Ghent Ghent University

Vergelijkbare documenten

### STUDIEDAG SAMENWERKINGSVERBAND ZUID-KENNEMERLAND

STUDIEDAG SAMENWERKINGSVERBAND ZUID-KENNEMERLAND VANDAAG: WAAR VOEDEN WE VOOR OP? PREVENTIE ONTWIKKELING VAN HET BREIN SOCIAAL EMOTIONEEL LEREN METACOGNITIEVE VAARDIGHEDEN ESSENTIE VAN OVERDRACHT PROBLEEM

Nadere informatie

### Preventie daar moet je wat mee?! Doel. Leven en leren in een positief, veilig schoolklimaat Columbine High School

Preventie daar moet je wat mee?! Doel Leven en leren in een positief, veilig schoolklimaat Dr. Kees van Overveld www.keesvanoverveld.nl Columbine High School 20-4-1999 1 Nieuwe competenties Teamtraining

Nadere informatie

### Samen sterker Terug Op Pad. Vroegtijdige ecologische aanpak van gedragsproblemen bij jonge kinderen

Samen sterker Terug Op Pad Vroegtijdige ecologische aanpak van gedragsproblemen bij jonge kinderen STOP project van VBJK Steunpunt en Trainingscentrum Opvoeding Gesubsidieerd door het Ministerie van de

Nadere informatie

### De ene klap is de andere niet Ontwikkeling en aanpak van agressief gedrag

De ene klap is de andere niet Ontwikkeling en aanpak van agressief gedrag Prof.dr. Bram Orobio de Castro Ontwikkelingspsychopathologie Universiteit Utrecht Diagnostiek Aanpak - overzicht - Misverstanden

Nadere informatie

### Brutaal, boos en agressief gedrag bij kinderen met ADHD: Psycho-educatie en opvoedingsadviezen. Walter Matthys

Brutaal, boos en agressief gedrag bij kinderen met ADHD: Psycho-educatie en opvoedingsadviezen Walter Matthys Gedragsproblemen Opstandig gedrag Anderen ergeren Prikkelbaarheid, boosheid, woede, driftbui

Nadere informatie

### De oplossingsgerichte benadering

Inhoud Inleiding 19 Leeswijzer 21 Deel I De oplossingsgerichte benadering 1 Principes van oplossingsgericht begeleiden 27 Inleiding 27 1.1 De oplossingsgerichte benadering in het onderwijs 28 1.2 De basisprincipes

Nadere informatie

### Gedragsexpert verkort

Gedragsexpert verkort De verkorte opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

### Conflictmanagement : Life Space Crisis Intervention.

Conflictmanagement : Life Space Crisis Intervention. Dr. Franky D Oosterlinck Directeur OOBC Nieuwe Vaart Gent Academisch consulent U Gent, vakgroep orthopedagogiek Master trainer LSCI [email protected]

Nadere informatie

### Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom?

Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom? Prof.dr. Bram Orobio de Castro Ontwikkelingspsychologie, Universiteit Utrecht Wie? - overzicht - Agressie & Disruptieve Gedragsstoornissen

Nadere informatie

### Of ik in iets minder dan 3 uur iets kan vertellen over de aanpak van:

Of ik in iets minder dan 3 uur iets kan vertellen over de aanpak van: 1. Oppositionele jongeren 2. Jongeren met aandacht problemen 3. Jongeren met angst problemen 4. Jongeren met hechting problemen 5.

Nadere informatie

### Onderwijsinspectie. Opbrengstgericht werken! Socialiseringsfunctie scholen Sociale cohesie en burgerschap

Staat van het Nederlandse onderwijs WERKEN MET GROEPSPLAN GEDRAG Dr. Kees van Overveld @kvoverveld Beleid OCW Terug naar de kern: taal en rekenen Opbrengstgericht werken Excellentie Passend onderwijs (Pesten)

Nadere informatie

### Bijscholing: Mogelijkheden eerste lijn

Bijscholing: Mogelijkheden eerste lijn T R A U M A C E N T R U M B E L G I Ë 3 0 A P R I L 2 0 1 3 C O P Y R I G H T D O R I S D H O O G H E Welke hulp hebben mensen nodig? Studie van Dyregrov & Nordanger,

Nadere informatie

### 1 e BAG conferentie. Wim Claasen Pedagogisch handelen: voorkomen en ondervangen

1 e BAG conferentie Wim Claasen Pedagogisch handelen: voorkomen en ondervangen Voorkomen is beter dan genezen Een eenvoudige waarheid, maar in de praktijk niet vanzelfsprekend. Hebt u wel eens geprobeerd

Nadere informatie

### Begeleiden is kunnen bewegen in spanningsvelden. Spanningsvelden? Dilemma s of paradoxen. Zijn er in jouw school spanningsvelden?

Begeleiden is kunnen bewegen in spanningsvelden Jan Coupé, P&O Taborgroep voor studiedag Gedreven mensen, bevlogen scholen Spanningsvelden? Dilemma s of paradoxen Zijn er in jouw school spanningsvelden?

Nadere informatie

### Train-the-Trainer: agressiebeheersing. D-na voor ICOBA

Train-the-Trainer: agressiebeheersing D-na voor ICOBA Vandaag INHOUD? Verschillende lagen Het CLIA-competence-model (prof. Decorte) Men dient te beschikken over domeinspecifieke kennis en vaardigheden

Nadere informatie

### KLINISCHE SIMULATIES

DEPARTMENT EDUCATIONAL STUDIES KAREN DE CONINCK 13/02/2017 KLINISCHE SIMULATIES PIJLER 3 - INTRODUCTIE Karen De Coninck Karen De Coninck PhD VAKGROEP ONDERWIJSKUNDE E [email protected] T +32 (0)

Nadere informatie

### De pedagogische kwaliteit van SWPBS. Monique Nelen, PBS coach

De pedagogische kwaliteit van SWPBS. Monique Nelen, PBS coach Programma Even voorstellen SWPBS als methodiek Het pedagogische doel van onderwijs Pedagogische Kwaliteit SWPBS met pedagogische kwaliteit

Nadere informatie

### Samen maken we BUITENGEWOON onderwijs!

Samen maken we BUITENGEWOON onderwijs! OF DECREET Typologie: vroeger nu Type voor kinderen Type voor kinderen 1 met een licht mentale beperking 2 met een matig of ernstig mentale beperking 3 met ernstige

Nadere informatie

### Adolescenten met een Middelenmisbruikstoornis Een onderzoek naar kwetsbaarheden

Adolescenten met een Middelenmisbruikstoornis Een onderzoek naar kwetsbaarheden Brenda Volkaert Doctoraatsbursaal Vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie Overzicht Deel 2 Onderzoek

Nadere informatie

### Draaiboek bij Prodia-protocol : gedrag, emotie en vermoeden van een ontwikkelingsstoornis FASE 2 : uitbreiding van zorg. ONTHAAL

Draaiboek bij Prodia-protocol : gedrag, emotie en vermoeden van een ontwikkelingsstoornis FASE 2 : uitbreiding van zorg. 1. Wat is de hulpvraag? Wie stelt de hulpvraag? ONTHAAL Centrale vraag : IS DIT

Nadere informatie

### 16/10/2015. Het Triple P Systeem. Triple P versterkt elke ouder! Hilde Weekers, Oktober 2015

Het Triple P Systeem. Triple P versterkt elke ouder! Hilde Weekers, Oktober 2015 Design: Triple P Communications 2011 1 Waarom hebben we programma s voor opvoedingsondersteuning nodig? Een verontrustend

Nadere informatie

### Onderzoek naar de beleving en implementatie van de methode LSCI binnen een gemeenschapsinstelling

Bijlage 4: Vragenlijst Onderzoek naar de beleving en implementatie van de methode LSCI binnen een gemeenschapsinstelling Beste collega Ik ben een derdejaars studente maatschappelijk werk aan de PXL Hogeschool

Nadere informatie

### Samen schooluitval voorkomen Jeugd & School - Deinze De Tijdstap MFC Wagenschot. 19 november 2016

Samen schooluitval voorkomen Jeugd & School - Deinze De Tijdstap MFC Wagenschot 19 november 2016 Samen schooluitval voorkomen Boek: werkbare elementen van De Tijdstap Academische zitting 29 oktober 2015

Nadere informatie

### Samenvatting. (Summary in Dutch)

(Summary in Dutch) 142 In dit proefschrift is de rol van de gezinscontext bij probleemgedrag in de adolescentie onderzocht. We hebben hierbij expliciet gefocust op het samenspel met andere factoren uit

Nadere informatie

### Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen De leerling heeft zicht op wat hij/zij kan. (1) De leerling gaat op een gepaste manier om met dingen die hij/zij niet

Nadere informatie

### Inhoud Inleiding Gedragsproblemen Psychosociale vaardigheden Emotionele vaardigheden Leervaardigheden De rol van het gezin Literatuur

Inhoud 1 Inleiding.... 1 1.1 Gedragsproblemen... 3 1.2 Psychosociale vaardigheden.... 4 1.3 Emotionele vaardigheden.... 5 1.4 Leervaardigheden.... 5 1.5 De rol van het gezin.... 6 Literatuur.... 6 2 Gedragsproblemen....

Nadere informatie

### Inge Glazemakers. Overzicht. Hoop en verwachting. Ouderschap en opvoeding

Overzicht Inge Glazemakers Onze hoop en verwachtingen Opvoeden bij kinderen met metabole aandoening: een extra uitdaging Gedrag van kinderen: wat opvoeden soms moeilijk maakt Wat is positief opvoeden?

Nadere informatie

### 03/07/15' ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Programma. Begripsbepaling: Agressie. Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD

ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Woensdag 29 oktober P. Deschamps Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD Begripsbepaling: Agressie Disruptive Behavior Disorders (DBD), Disruptieve Gedragsstoornissen

Nadere informatie

### Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

### Miniconferentie SLSZ. Wie is wie in het project? En wie zijn wij? Programma

Miniconferentie SLSZ Wie is wie in het project? Financiers: Scholen en ouders: Gemeenten: Jeugdhulp: voor het creëren van een (onderwijs-)omgeving waarbinnen plaats is voor álle kinderen en een ieder zich

Nadere informatie

### Doe mij maar een gewoon leven

Triple C model Doe mij maar een gewoon leven Het Relationeel Competentiemodel Triple C is binnen ASVZ niet meer weg te denken in de omgang met cliënten die intensieve begeleiding vragen. Daarnaast wordt

Nadere informatie

### Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien 7 oktober 2015 14.45 17.00 uur Madeleine Vreeburg Onderwijscentrum VU Amsterdam Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de klas

Nadere informatie

### Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel

FACTSHEET Cursus Bijlagen Professionaliseringsplan KOLOM Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel Algemeen

Nadere informatie

### Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

### Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom?

Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom? Prof.dr. Bram Orobio de Castro Ontwikkelingspsychologie, Universiteit Utrecht Wie? - overzicht - Agressie & Disruptieve Gedragsstoornissen

Nadere informatie

### Implementatie van een effectief CGt programma voor gedragsproblemen op school Spelen leerkrachten een rol?

Implementatie van een effectief CGt programma voor gedragsproblemen op school Spelen leerkrachten een rol? Juliette M.Liber, Gerly M. De Boo & Pier J.M. Prins VGCt 2011, Veldhoven Training is effectief,

Nadere informatie

### SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

SWPBS: meer dan behaviorisme? Programma Welkom & intro: de kern Pedagogische kwaliteit: de opdracht & keuzes in de uitvoering Theoretische kaders De functie & kwaliteit van feedback Belonen/ erkennen/

Nadere informatie

### DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN

DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN Beheersing van emoties en gedrag Rechten van anderen Conflict met maatschappelijke normen en waarden Indeling Gedragsstoornissen in DSM 5 Oppositioneel-Opstandige Stoornis

Nadere informatie

### Bijlage 2 Competentieprofiel leerling

Bijlage 2 Competentieprofiel leerling Naam leerling: Geboortedatum leerling: Kalenderleeftijd: Diagnose: School: Naam medewerker school: Functie medewerker school: Datum: Protocol overgang leerlingen met

Nadere informatie

### Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 1: HGW, gedrag kennen en zien 20 mei 2015 13.30 16.00 uur Madeleine Vreeburg Liesbeth van Well Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de klas 20 mei 2015

Nadere informatie

### PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 [email protected]

School Wide Positive Behavior Support Yorneo In de school samenwerken met de zorg als alleen groene interventies niet voldoen PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 [email protected]

Nadere informatie

### Positive Behavior Support (PBS)

Positive Behavior Support (PBS) Anita Snoek & Annette Giling 13 januari 2014 Wat is PBS? Schoolbrede preventieve aanpak van gedrag, gericht op ALLE leerlingen. Aanleren en bekrachtigen van positief gedrag

Nadere informatie

### Probleemgedrag versus psychiatrie. Congres Simea 7 april 2017

Congres Simea 7 april 2017 voorstellen Pro Persona- de Riethorst; afdeling doven en slechthorenden Alma Gerritsen Maatschappelijk werker en beleidsadviseur afdeling doven en slechthorenden de Riethorst

Nadere informatie

### Wacht maar tot ik groot ben!

www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie

### AD(H)D. een meetbare hersenfunctiestoornis. A.Haagen, kinderartskinderneuroloog 1

AD(H)D een meetbare hersenfunctiestoornis 1 Inleiding Wanneer spreken we van ADHD? Hoe stellen we de diagnose? Wat gebeurt er in de hersenen? 2 BEGRIPPEN Attention Deficit Hyperactivity Disorder = Aandachtsstoornis

Nadere informatie

### Zorgvuldig communiceren: het belang van een samenwerkingsmodel Dr. Inge Van Trimpont

Workshop Zorgvuldig communiceren: het belang van een samenwerkingsmodel Dr. Inge Van Trimpont Samenwerkingsmodel Schoolteam GON begeleider leerkracht KCA in de klas medeleerlingen Schoolbeleids - team

Nadere informatie

### De puzzel als metafoor. De Lezing Erik van Meersbergen. p puzzel als metafoor. 1 Puzzel met gedrag. Lezing Gedragsvraagstukken WIB /22/2014

De Lezing Erik van Meersbergen p puzzel als metafoor Gedragsvraagstukken: acht aanraders om de puzzel te leggen Gedrag en probleemgedrag kun je als puzzelstukken zien. De beoordeling van gedrag is als

Nadere informatie

### team De gelukkige groep

pedagogisch klimaat... sociaal-emotionele ontwikkeling team Aandacht voor sociaal-emotioneel functioneren De gelukkige groep Op school en in uw groep speelt veel meer dan alleen het schoolse leren. Het

Nadere informatie

### Life Space Crisis Intervention Een introductie

Life Space Crisis Intervention Een introductie Gerrit De Moor Master Trainer in Life Space Crisis Intervention LSCI Institute 1 Mag ik u voorstellen Kenneth 2000-2006 LSCI Institute 2 Wat? - Een verbale

Nadere informatie

### Doe mij maar een gewoon leven

Triple C model Doe mij maar een gewoon leven Het Relationeel Competentiemodel Triple C is binnen ASVZ niet meer weg te denken in de omgang met cliënten die intensieve begeleiding vragen. Daarnaast wordt

Nadere informatie

### Impulsklas aan de slag met gedrag

Impulsklas aan de slag met gedrag workshop-aanbod 2014-2015 De Impulsklas workshops voor teams & Lezingencyclus voor ouders en onderwijsprofessionals Het workshop-aanbod van Impuls sluit aan bij het werken

Nadere informatie

### ReConnect Het vertrouwen tussen kind en ouder herstellen

ReConnect Het vertrouwen tussen kind en ouder herstellen INFORMATIEBROCHURE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 2 Het vertrouwen tussen kind en ouder herstellen 3 Kinderen horen thuis op te groeien. Helaas is uithuisplaatsing

Nadere informatie

### De Obsessief-Compulsieve stoornis: behandeling in de praktijk. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent

De Obsessief-Compulsieve stoornis: behandeling in de praktijk Dr. Leyman Lemke Deswarte Annelies 2013 Universitair Ziekenhuis Gent Inhoud workshop Kapstok: Het neurotische lussenmodel (NLM) (R. Schacht

Nadere informatie

### Met SWPBS schoolbreed in een positieve beweging naar een sociaal veilige school!

Met SWPBS schoolbreed in een positieve beweging naar een sociaal veilige school! Den Haag, 27 oktober 2015 J. Kamstra MA expertise centrum PBS Hogeschool Windesheim Puzzel Met SWPBS schoolbreed in een

Nadere informatie

### Motiveren van (begaafde) onderpresteerders. Maak twee- of drietallen. Kies twee foto s.

Maak twee- of drietallen. Kies twee foto s. Motiveren van (begaafde) onderpresteerders 1. Hoe voel jij je nu als je denkt aan het begeleiden van een onderpresterende leerling? 2. Hoe zou jij je willen

Nadere informatie

### De leraar en de gedragsproblemen. onderzoek. Workshop De Rebound Connectie. Kees van der Wolf

De leraar en de gedragsproblemen informatie over onderzoek Workshop De Rebound Connectie Kees van der Wolf Ecologisch en transactioneel perspectief Gedragsprobleem niet alleen een probleem van de leerling

Nadere informatie

### Effectief omgaan met moeilijk verstaanbaar gedrag

Meebewegen als motto Effectief omgaan met moeilijk verstaanbaar gedrag Wat komt aan de orde in deze presentatie? Maatwerk in plaats van tips en tools! inspiratie - stof tot nadenken - bewustwording Wanneer

Nadere informatie

### het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP 15-03-2013 Inhoud Het neuropsychologisch denkkader De schoolsetting Ter ondersteuning bij het kind met

Nadere informatie

### OMGAAN MET LEERLINGEN MET GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN

OMGAAN MET LEERLINGEN MET GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN PVOC Vlaams-Brabant en Brussel H.G. Vormingsdag op 29 03 2018 1 Zie je enkel het gedragsprobleem? Of zie je ook de leerling en zijn context? 3

Nadere informatie

### SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

### Bijlage 8: Definitie basisondersteuning meer- en hoogbegaafdheid

Bijlage 8: Definitie basisondersteuning meer- en hoogbegaafdheid Uitgangspunten In het praten over meer- en hoogbegaafdheid vinden we het van belang om dit aan te laten sluiten bij de uitgangspunten van

Nadere informatie

### Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51

Inhoud Woord vooraf 11 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13 1.1 Een definitie van de psychologie 14 1.2 Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis 16 1.2.1 Verschillen in het verzamelen

Nadere informatie

### Impulsklas aan de slag met gedrag

Impulsklas aan de slag met gedrag workshop-aanbod voorjaar2015 De Impulsklas workshops voor teams Het workshop-aanbod van Impuls sluit aan bij het werken met de Impulsklas en passend onderwijs. Zie naast

Nadere informatie

### Thermometer leerkrachthandelen

Thermometer leerkrachthandelen Leerlijnen en ontwikkelingslijn voor leerkrachten van WSKO 1 Inleiding Leerkracht zijn is een dynamisch en complex vak. Mensen die leerkracht zijn en binnen onze organisatie

Nadere informatie

### Werken aan veerkracht in het onderwijs. Dr. Rinka van Zundert Leer- & Veerkracht / Radboud Universiteit Nijmegen 9 november 2016 Identiteitsdag Verus

Werken aan veerkracht in het onderwijs Dr. Rinka van Zundert Leer- & Veerkracht / Radboud Universiteit Nijmegen 9 november 2016 Identiteitsdag Verus VEERKRACHT Wat is het? Veerkrachtig? Aanpassing/ Functioneren

Nadere informatie

### Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt Supervisor NVO-NIP

Realiseren en sturen van basisondersteuning in praktijk VO-Raad congres Passend graag 13 oktober 2016 Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt

Nadere informatie

### Erkenning: Stichting Post HBO. Omvang: 280 SBU, 10 EC

Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

### Achtergrond. = Samen sterker Terug Op Pad -> Ecologisch. Gegroeid uit onderzoeksproject Universiteit Gent o.l.v. Wim De Mey

STOP 4-7 Achtergrond = Samen sterker Terug Op Pad -> Ecologisch Gegroeid uit onderzoeksproject Universiteit Gent o.l.v. Wim De Mey Start Limburg 2007 3 STOP4-7 teams Preventief Gedragstherapeutisch Determinanten

Nadere informatie

### Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

pagina 1 van 8 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Openbare Montessori Basisschool Tuinstad Schiebroek/ Ter Bregge (17FY00) Algemene gegevens School BRIN Tuinstad Schiebroek 17FY00 Directeur René

Nadere informatie

### INTERACTIEVE STUDIEDAG GEDRAG

INTERACTIEVE STUDIEDAG GEDRAG VANDAAG: PLANMATIG HANDELEN BUMPY MOMENTS GOED ONDERWIJS AAN JONGE KINDEREN COGNITIEVE BOUWSTENEN PLANMATIG HANDELEN ALS HET ANDERS GAAT (PREVENTIE, ESCALATIECURVE EN GFA)

Nadere informatie

### OPVATTINGEN VAN LERAREN FRANS OVER LEREN EN INSTRUCTIE, HUN VAK EN INCLUSIEF ONDERWIJS

VAKGROEP ONDERWIJSKUNDE ONDERZOEKSGROEP LERARENOPLEIDING & PROFESSIONELE ONTWIKKELING ONDERZOEKSGROEP BELEID EN LEIDERSCHAP IN ONDERWIJS (BELLON) OPVATTINGEN VAN LERAREN FRANS OVER LEREN EN INSTRUCTIE,

Nadere informatie

### Omgaan met gedrag vanuit contextueel en relationeel perspectief (aan de slag) Waarom zit hij in mijn klas? Ik heb al van alles geprobeerd

Waarom zit hij in mijn klas? Omgaan met gedrag vanuit contextueel en relationeel perspectief [email protected], Incena, studiecentrum Inclusie & Enablement Isos Kenniscentrum O2-project Dit jaar heb

Nadere informatie

### Visie op Onderwijsbeleid

Visie op Onderwijsbeleid GO! scholengroep Vlaamse Ardennen 22-3-2018 GO! Scholengroep Vlaamse Ardennen Ronseweg 1 9700 Oudenaarde 1. Kwaliteitsvol onderwijs 1 is waardengedreven 1.1. PPGO! Het PPGO! heeft

Nadere informatie

### Zelfbeeld. Schildpadden met emotie. Overzicht workshop. Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD) Wat is PAD? Internationale inktvlek

Overzicht workshop Schildpadden met emotie Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD) Achtergronden PAD Opdracht SEL-competenties Opbrengstgericht werken PAD en agressie Opdracht agressie Dr. Kees van

Nadere informatie

### Kajak Congres Psychiatrie en LVB

WERKEN AAN SAMENSPEL Kajak Congres Psychiatrie en LVB Sammy Roording, Klinisch neuropsycholoog Karakter, Zorglijn LVB Ede/Apeldoorn [email protected] Muntgebouw Utrecht, 17 mei 2018 pagina 1 INVENTARISATIE

Nadere informatie

### Dia 1. Dia 2. Dia 3 INLEIDENDE TEKST EEN KIJKJE ACHTER HET GEDRAG

Dia 1 Dia 2 INLEIDENDE TEKST Dia 3 EEN KIJKJE ACHTER HET GEDRAG 1 Dia 4 Gedrag Dia 5 Probleemgedrag: Wat? Veel praten Moeien Van de plaats lopen Onbeleefd antwoorden Niet doen wat je vraagt Agressief gedrag

Nadere informatie

### Dr. Barbara van den Hoofdakker, klinisch psycholoog - gedragstherapeut Accare Universitair Centrum Groningen. Lezing GGNet 27 juni 2013 1

Dr. Barbara van den Hoofdakker, klinisch psycholoog - gedragstherapeut Accare Universitair Centrum Groningen Lezing GGNet 27 juni 2013 1 Behandelmogelijkheden bij kinderen met ADHD in de basisschoolleeftijd

Nadere informatie

### Positive Behavior Support in de gymzaal en op het sportveld. Joke Kamstra MA K4 in Onderwijs PBS Kenniscentrum Windesheim 4 april 2014

Positive Behavior Support in de gymzaal en op het sportveld Joke Kamstra MA K4 in Onderwijs PBS Kenniscentrum Windesheim 4 april 2014 Workshop 1. Gedrag in de gymzaal en op het sportveld 2. SWPBS: 3. SWPBS:

Nadere informatie

### Ontwikkel Fasegericht Opleiden. Help jij ons mee om onze jeugdopleiding een impuls te geven?

Ontwikkel Fasegericht Opleiden Help jij ons mee om onze jeugdopleiding een impuls te geven? Programma Waarom OFO? Wat houdt ontwikkelfasegericht opleiden in? Wat gaat er gebeuren? Waarom OFO? 5 belangrijkste

Nadere informatie

### Basisondersteuning. Preventieve en licht curatieve ondersteuning. Berséba - PO0001. School Plaats Directeur Datum

Preventieve en licht curatieve ondersteuning Berséba - PO0001 School Plaats Directeur Datum 1 HGW Handelingsgericht en preventief werken De school werkt handelingsgericht en preventief. De school signaleert

Nadere informatie

### De leraar doet er toe

De leraar doet er toe Uit de praktijk 29 maart 2018 1 Dheedens Annick Pedagogische begeleider competentie ontwikkeling West-Vlaanderen Informatie Casus Schets gedrag en situatie Wat werd reeds geprobeerd?

Nadere informatie

### Marijn Nijboer Orthopedagoog i.o.t. GZ-psycholoog Accare UCKJP

Marijn Nijboer Orthopedagoog i.o.t. GZ-psycholoog Accare UCKJP INHOUD Impulsief en agressief gedrag; normaal op jonge leeftijd? Alarmsignalen Verwijzen? Werkwijze team jonge kinderen zorglijn ADHD en gedragsstoornissen

Nadere informatie

### Overzicht. 1. Inleiding 2. Herstel bij extern conflict 3. Herstel bij intern conflict. 4. Besluit 5. Vragen en discussie

Herstel in de GI Overzicht 1. Inleiding 2. Herstel bij extern conflict 3. Herstel bij intern conflict 3.1 tussen jongeren onderling 3.2 tussen begeleider en jongere 4. Besluit 5. Vragen en discussie Visie

Nadere informatie

### ADOLESCENTEN MET CONTROLEVERLIES

VAKGROEP ONTWIKKELINGS-, PERSOONLIJKHEID- EN SOCIALE PSYCHOLOGIE (PP07) ONDERZOEKSGROEP KLINISCHE ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE ADOLESCENTEN MET CONTROLEVERLIES OVER ETEN: DE ROL VAN ZELFREGULATIE VLAAMS CONGRES

Nadere informatie

### Toepassing van mindfulness in het ziekenhuis

Toepassing van mindfulness in het ziekenhuis Een pleidooi voor kortdurende interventies met duurzaam effect Willem Fonteijn Medische Psychologie Catharina Ziekenhuis, Eindhoven Een vorm van cognitieve

Nadere informatie

### De Jutters centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Mentaliseren Bevorderende Therapie voor kinderen Nicole Muller

De Jutters centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie Mentaliseren Bevorderende Therapie voor kinderen Nicole Muller Iedere volwassene is kind geweest. Risicoclassificaties van kinderen die kunnen leiden

Nadere informatie

### Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

pagina 1 van 7 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN Charlois (18OR00) Charlois 18OR00 Directeur Lydia van den Hoonaard Adres Clemensstraat 117 3082 CE ROTTERDAM Telefoon

Nadere informatie

### (A)TYPISCH ZIJN IN REKENEN, WAAR HANGT HET MEE SAMEN?

VAKGROEP EXPERIMENTEEL-KLINISCHE EN GEZONDHEIDSPSYCHOLOGIE ONDERZOEKSGROEP ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN (A)TYPISCH ZIJN IN REKENEN, WAAR HANGT HET MEE SAMEN? Elke Baten, Annemie Desoete, 02/06/2017 INLEIDING

Nadere informatie

### Agressiebeheersing. Hans Pauwels PC St-Amandus, Beernem. Inleiding

Agressiebeheersing Hans Pauwels PC St-Amandus, Beernem Inleiding Agressie in de gezondheidszorg Verhoogde aandacht, bijv. STOP agressie in ziekenhuizen door FOD BZ & VG medewerkersveiligheid patiëntveiligheid

Nadere informatie
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy.