## Stap 7 - Afsluiting

Je gaat beginnen aan de afsluiting.
Je bestudeert een orgaanstelsel dat tot nu toe nog niet aan de orde is gekomen: het skelet.
Kan een sporter er van uitgaan dat zijn botten stevig genoeg zijn om alle krachten te weerstaan?
Of moet hij zijn botten ook speciaal trainen?
Is er ook een homeostase van de aanmaak en afbraak van botweefsel?
Om daar achter te komen maak je de opdrachten ‘Botten in de ruimte’.
Je spreekt met de docent af of de opdracht individueel of in tweetallen wordt uitgevoerd. Je spreekt ook af op welke manier de opdracht wordt beoordeeld.
Bekijk eerst het filmpje:

Als Andre Kuipers terug is op aarde na een ruimtereis van 193 dagen, zit een topprestatie er voorlopig niet in.
Hij voelt zich belabberd met name het lopen gaat slecht. Wat is er gebeurd?
Ruimtevaartorganisaties zouden ook graag mensen naar Mars sturen. Maar dat wordt een lange reis.
Zijn de botten en spieren van ruimtereizigers daartegen bestand?
Opdracht 1 Informatie
Bestudeer de bronnen.
Maak aan de hand daarvan een samenvatting of schema van:

- de twee typen bot en hun functie;
- ‘remodelling’ van bot; wat is het, welke cellen zorgen daarvoor, wat is de functie ervan?
- osteoporose; wat is het, wat zijn de risicofactoren?

Bronnen:
Bewegende botten breken niet
De botten
Wat gaat er mis bij osteoporose?
Risicofactoren voor osteoporose

Opdracht 2 Botdichtheid
Op aarde verliezen mensen vanaf hun dertigste gemiddeld 1% van hun botdichtheid per jaar.
In de ruimte is dat 1-2 % per maand, ook als ze tijdens hun ruimtereis sporten. De botten verliezen calcium.
Als voorbereiding op de vlucht wordt de botdichtheid van astronaut 1 gemeten.
De botdichtheid is 1050 mg/cm2. Voor astronaut 2 is het 1000 mg/cm2.

1. Wat zou de botdichtheid van astronaut 1 en 2 op aarde 1 jaar later zijn?
2. Bereken ook hun botdichtheid na 1 jaar in de ruimte.
   Bij 20% verlies van botdichtheid wordt iemand vatbaar voor botbreuken.
3. Bereken hoe lang kan deze astronauten maximaal in de ruimte kunnen blijven (zonder extra maatregelen te nemen).