## Stap 1: Waarom arbeidsmigratie?

#### Waarom vindt er arbeidsmigratie plaats?

Van migratie is sprake als mensen naar een andere streek of een ander land verhuizen. Als mensen dat doen om ergens anders te gaan werken, of werk te zoeken, dan spreken we van arbeidsmigratie en noemen we die migranten arbeidsmigranten. Die zijn er in twee groepen:

- Seizoenarbeiders, mensen die elk jaar naar een bepaald gebied trekken om er te werken (om op plantages of grote landbouwbedrijven de oogst binnen te helpen halen bijvoorbeeld) en die na verloop van tijd terugkeren naar hun gebied van oorsprong.
- Arbeidsmigranten die voor lange tijd of definitief ergens anders gaan wonen om er te werken. Het zijn meestal kostwinners (meestal mannen, maar ook steeds meer vrouwen) die op die manier hun gezin onderhouden. Soms laten deze kostwinners hun gezin na verloop van tijd overkomen naar de streek of het land waar ze zijn gaan wonen. Onder deze groep arbeidsmigranten vallen ook de expats, mensen die voor enkele jaren in een ander land met een andere cultuur werken voor een bedrijf, een ngo (niet-gouvernementele organisatie) of de overheid, en die dan terugkeren naar hun land van herkomst.

Deze opdracht gaat over de tweede groep: de arbeidsmigranten.
Naast het zoeken naar (ander) werk hebben mensen ook andere redenen om naar een andere streek of een ander land te verhuizen. Als dat om redenen van veiligheid is, spreken we over vluchtelingen. Meestal hebben mensen meer redenen om ergens anders te gaan wonen en werken.
Kijk naar de volgende video. De video is gemaakt vanuit Canadees perspectief.

Bij het woord ‘arbeidsmigrant’ denken veel mensen aan arme Afrikanen, Aziaten of Latijns-Amerikanen die naar het rijke Westen trekken om er geld te verdienen en er in welvaart te leven. Inderdaad trekken wereldwijd de meeste arbeidsmigranten vanuit een ontwikkelingsland naar een rijk land. Maar het zijn niet de allerarmsten die dat doen, want alleen wie geld heeft of geld krijgt van familie en bekenden, kan de reis betalen en de reispapieren, die voor de overtocht nodig zijn.
Er is nog een andere reden waarom dit beeld van arbeidsmigranten niet helemaal klopt.

Lees de volgende tekst over de massale emigratie van Portugezen.

#### Jonge Portugezen trekken massaal naar Brazilië Door de economische crisis in Portugal pakken duizenden jongeren hun biezen. De belangrijkste bestemmingen zijn voormalige kolonies, waarbij Brazilië de lijst aanvoert. De emigranten zijn vooral jonge hoogopgeleiden of technici die in eigen land geen kansen meer zien voor persoonlijke of professionele ontwikkeling. Velen worden aangetrokken door de optimistische verhalen uit Brazilië, die in sterk contrast staan met de desillusie en het fatalisme in Portugal. De enorme investering die het land in de voorbije twee decennia heeft gedaan op het vlak van onderwijs, lijkt weg te vloeien naar Brazilië – en minder vaak naar andere voormalige kolonies van Portugal in Afrika en Azië. Voor minder geschoolde migranten als vrachtwagenbestuurders, bouwvakkers en elektriciens is Angola het beloofde land. Olie en diamant hebben van het Afrikaanse land een van de snelst groeiende economieën ter wereld gemaakt. Ook Macau, een voormalige Portugese enclave op de zuidelijke kust van China, lonkt naar de Portugese slachtoffers van de crisis. In het Las Vegas van Azië is toerisme een boomende sector. Er zijn een aantal Portugese bedrijven gevestigd die Portugese investeerders toegang verschaffen tot China. Geen buitenlanders Maar vooral in Brazilië voelen Portugezen zich op cultureel vlak thuis. “Het is alsof je Portugal verlaat zonder echt naar het buitenland te gaan”, verklaart Mafalda Assenção, die met haar diploma menswetenschappen van de Universiteit van Lissabon de oceaan wil oversteken. De gemeenschappelijke taal en een bruisende Portugese gemeenschap in Brazilië zijn een belangrijke troef voor economische vluchtelingen. EU-burgers mogen drie maanden zonder visum verblijven in Brazilië. Veel Portugezen die naar het Zuid-Amerikaanse land trekken, maken gebruik van die optie, meldt de krant Público. Ze vinden er illegaal werk want de procedure om een verblijfsadres aan te vragen, is ingewikkeld. Meestal vallen ze niet op tussen een bevolking die hen niet als buitenlanders ziet. Pedro Góis, onderzoeker aan de Portugese Universiteit van Coimbra, spreekt van een derde categorie. “Je hebt Brazilianen, buitenlanders en Portugezen.” De Portugezen die in de voorbije vijf jaar naar Brazilië verhuisden, verschillen van de grote emigratiegolven in de jaren 1950 en 1960, toen vooral laaggeschoolden naar het Zuid-Amerikaanse land uitweken. “Bij de hoogopgeleide emigranten heb je twee groepen: de ingenieurs en zij die recent een master of doctoraat hebben behaald en die een academische carrière willen starten in Brazilië”, schrijft de Braziliaanse academicus José Sacchetta Mendes in zijn boek Laços de Sangue (Bloedbanden) over Portugese immigranten in Brazilië. Nepotisme Góis merkt op dat er een nood is aan mensen met een doctorsgraad die Brazilië niet snel genoeg kan invullen, terwijl een diploma uit Europa nog steeds prestigieus is. “In feite voeren we momenteel meer hooggeschoolde werkkrachten uit dan bij de vorige emigratiegolven, omdat de Portugese bevolking beter opgeleid is.” Fernando Castro, winkelier in een voorstad van Lissabon, stuurde zijn 22-jarige zoon João naar Rio de Janeiro om zijn studie tandheelkunde af te maken. “In Portugal wordt men niet meer naar waarde geschat, er is geen toekomst meer in dit land. Portugese politici beknotten het onderwijs en de creativiteit. Het enige dat werkt hier, is nepotisme.” Assenção is het eens met hem. “Er is een leger van werklozen die de moeite hebben gedaan om een universiteitsdiploma te behalen dat uiteindelijk nutteloos blijkt in dit land waar het alleen belangrijk is de juiste mensen te kennen.” Bron: Mondiaal Nieuws, 23 augustus 2011.