## Wat is een tornado?

Nogmaals de kenmerken:

Een tornado is een snel roterende luchtkolom die in contact staat met zowel een convectieve wolk (meestal een cumulonimbus) als het aardoppervlak.

Belangrijk:

- Windsnelheden: van ±100 km/u tot >300 km/u

- Levensduur: vaak enkele minuten

- Padbreedte: meestal tientallen tot honderden meters

➡️ Klein van schaal, groot in effect.

## Ontstaan (vereenvoudigd)

Tornado’s ontstaan bij onstabiele atmosfeer:

- warme, vochtige lucht nabij de grond

- koudere lucht op hoogte

- sterke windschering (verschil in windrichting en -snelheid met de hoogte)

Stap-voor-stap:

1. Onweersbui ontwikkelt zich

2. Windschering veroorzaakt rotatie in de wolk

3. Rotatie wordt verticaal uitgerekt

4. De luchtkolom raakt de grond → tornado

Een tornado is wezenlijk wat anders dan een orkaan. (Hurricane)

## Wat mensen vaak fout denken

Veel mensen denken:

> “Zonder warm zeewater geen tornado.”

Dat is onjuist. Warm zeewater is belangrijk voor orkanen, niet voor tornado’s.

Tornado’s:

- zijn kleinschalig

- leven minuten

- halen hun energie uit verticale temperatuurverschillen en windschering

Niet uit langdurige warmtetoevoer vanaf zee.

## Wat Nederland wél heeft (en de VS niet altijd)

### a. Sterke temperatuurcontrasten

Nederland ligt precies op de botsing van luchtmassa’s:

- warme, vochtige lucht uit het zuiden

- koude, droge lucht uit het noordwesten of noorden

Zelfs bij:

- 18–22 °C aan de grond

- −25 tot −35 °C op 9–11 km hoogte

…ontstaat al forse onstabiliteit.

➡️ Het gaat om het verschil, niet om absolute warmte.

### b. Uitzonderlijk sterke windschering

Dit is dé sleutel.

In Nederland hebben we vaak:

- zwakke zuidelijke wind aan de grond

- krachtige west- of zuidwestenwind op hoogte (straalstroom!)

Dat levert:

- grote verschillen in richting

- grote verschillen in snelheid

➡️ Perfecte omstandigheden voor rotatie in onweersbuien.

En:
Je hebt minder energie nodig om een tornado te vormen als de schering sterk is.

## 3. “Maar het water is koud”

Klopt. En tóch:

### Waterhozen in Nederland:

- ontstaan vaak bij relatief koud zeewater

- vooral in herfst en winter

- bij koude bovenluchten

Waarom?

Omdat:

- koude lucht op hoogte → sterke stijgbewegingen

- zee warmer dan de lucht erboven (ook al is het water “koud”)

Dus:

> 10 °C zeewater onder −30 °C lucht = zeer onstabiel

Warmte is relatief, geen absoluut getal.

## 4. Nederlandse tornado’s zijn anders

Belangrijk onderscheid:

VS-tornado | NL-tornado
--- | ---
Grote supercells | Kleine, snelle buien
Langdurig | Zeer kort
Zeer zichtbaar | Vaak onzichtbaar
EF3–EF5 | Meestal EF0–EF1

Maar:

- windsnelheden van 150–200 km/u komen wél voor

- schade kan lokaal extreem zijn

- waarschuwingstijd ≈ nul

➡️ Daarom worden ze vaak pas achteraf herkend.

## 5. De cruciale conclusie (onthouden)

> Nederland heeft te weinig warmte voor orkanen,
> maar meer dan genoeg dynamiek voor tornado’s.

Of scherper:

> Tornado’s zijn geen tropisch probleem, maar een atmosferisch evenwichtsprobleem.

## 6. Didactische oneliner

Gebruik deze gerust:

> “Voor een tornado heb je geen hete zee nodig —
> je hebt een atmosfeer nodig die ruzie maakt met zichzelf.”