## Begrippen

Neutraal land Een neutraal land is een land dat in geval van oorlog geen partij kiest voor een van beide kanten, en in ruil daarvoor hoopt niet aangevallen te worden door een van beide partijen. | 10 mei 1940 - februari 1941 Dit was de gematigde fase van de Duitse bezetting. Na vijf oorlogsdagen in mei 1940 had Duitsland Nederland veroverd. Een klein deel van het Duitse leger bezette Nederland. Omdat het Nederlandse volk gezien werd als een 'Brudervolk' kreeg het land een burgerlijk bestuur in plaats van een militair bestuur onder leiding van de Oostenrijkse SS'er Seyss Inquart.
Brudervolk Het Nederlandse volk werd door Hitler gezien als een 'Brudervolk', sterk verwant aan het Duitse volk. | Propaganda Communicatie die heel sterk één enkele boodschap laat horen en vaak de waarheid heel simpel voorstelt. Propaganda had in de Tweede Wereldoorlog vaak de vorm van posters.
Februari 1941 - najaar 1944 De fase van de Duitse repressie, de opkomst van verzet en dwangarbeid. Al aan het eind van het jaar 1940 lieten de Duitse machthebbers hun gematigde houding varen. De dwang en beperkingen namen toe en anti-joodse maatregelen volgden elkaar snel op. | Dwangarbeid Arbeid die mensen onder bedreiging van straf, dus tegen hun wil in, verrichten.
Najaar 1944 - mei 1945 De fase van ontregeling en hongersnood. Boven de grote rivieren kwamen de zwaarste maanden uit de oorlog. Het transportsysteem dat in de winter van 1944 door de Duitsers volledig stil was gelegd, zorgde voor een dramatisch gebrek aan voedsel. Zo'n 20.000 mensen in de grote steden vonden de hongerdood in deze hongerwinter. Ook de maatschappij was in deze laatste winter van de oorlog totaal ontregeld. De in het nauw verkerende Duitsers reageerden op vergrijpen en verzetsdaden met veel geweld. Uiteindelijk was Nederland op 5 mei 1945 in zijn geheel bevrijd. | Invasie Een invasie is een militaire actie die bestaat uit het binnengaan van een leger van een gebied dat valt onder een ander land. Over het algemeen met het doel het land te veroveren.
D-day 6 juni 1944, de dag waarop de legers van de Verenigde Staten, Engeland en Canada Frankrijk via de kust binnenvielen om Europa te bevrijden. | Razzia Actie waarbij een straat of wijk werd afgezet en alle huizen werden gecontroleerd op onderduikers of andere vijanden.
Hongerwinter De winter van 1944-1945. In het westen van Nederland waren zeer weinig voedselvoorraden en er was geen transport mogelijk. | Blitzkrieg Snelle verrassingsaanval met een sterk leger, zodat de vijand snel verslagen kan worden.
Ballingschap Naar een ander land vluchten of weggestuurd worden. In mei 1940 vluchtte de Koninklijke familie en regering tijdens de oorlogsdagen naar Groot-Brittanië. Nederland had toen een regering en koningshuis in ballingschap. | Bombardement van Rotterdam In de middag van 14 mei 1940 werd de eeuwenoude historische binnenstad van Rotterdam compleet vernietigd door zware bombardementen. De capitulatie van het Nederlandse leger volgde daarna snel.
Capitulatie Overgeven aan de vijand. | Anne-Frank Joods meisje dat bekend is geworden door het dagboek dat ze schreef tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen ze ondergedoken zat in Amsterdam
Onderduiken Verstoppen in een huis (kelder, zolder o.i.d.) of op het platteland, om te voorkomen dat je werd opgepakt. | Concentratiekampen Kampen waar tegenstanders van de nazi’s en Joden werden opgesloten. Ze moesten daar zware arbeid verrichten onder afschuwelijke omstandigheden. De meesten overleefden de kampen niet.
Collaboratie Samenwerken met de bezetter van je land. | NSB Nationaalsocialistische Beweging. Een politieke partij die het nationaalsocialisme van Hitler aanhing en in Nederland probeerde te verspreiden.
Nederlandse SS De Nederlandse SS werd op 11 september 1940 opgericht. Ongeveer 25.000 Nederlanders meldden zich bij de SS en vochten mee aan de zijde van de Duitsers. | Jodenvervolging Jodenvervolging is gecoördineerd geweld tegen en onderdrukking van de Joodse bevolkingsgroep. De bekendste Jodenvervolging is de Holocaust.
Persoonsbewijzen De Duitsers verplichtten alle Nederlanders van veertien jaar en ouder om een persoonsbewijs bij zich te hebben. | Westerbork Doorvoerkamp in Nederland in de provincie Drenthe. Hier werden Nederlandse Joden verzameld en daarna per trein naar concentratiekampen in andere landen gestuurd.
Voedingsmiddelen bonnen Vanaf 1944 werd het steeds moeilijker om moeilijkheden te negeren. De maatschappij raakte steeds verder ontregeld en er was schaarste aan producten en levensmiddelen. Om in het levensonderhoud te voorzien werden er voedingsmiddelen bonnen uitgegeven. | Radio Oranje Radio-uitzendingen door de Nederlandse regering en koningin, die naar Engeland gevlucht waren.
Nederlandse SS De Nederlandse SS werd op 11 september 1940 opgericht. Ongeveer 25.000 Nederlanders meldden zich bij de SS en vochten mee aan de zijde van de Duitsers.