## Begrippenlijst

Arbeidsproductiviteit De hoeveelheid productie die per tijdseenheid geproduceerd wordt door één arbeider. | Wisselbouw Meerdere gewassen werden elk jaar op een ander stuk grond verbouwd zodat de grond niet uitgeput raakte en ziektes minder snel optraden.
Enclosure Van oudsher waren op het Engelse platteland bepaalde gebieden in gemeenschappelijk gebruik. In de achttiende eeuw kwamen de meeste van deze gebieden in bezit van grootgrondbezitters. Zij voegden deze stukken grond aaneen tot grote velden die ze omheinden met muren en heggen. | Thuisweverij In de wintermaanden leefden veel gezinnen op het platteland van de thuisweverij. Op een met de hand aangedreven weefgetouw werden katoenen stoffen geproduceerd. Het was zwaar en eentonig werk maar het leverde wel inkomsten op.
Werkloosheid De staat waarin je verkeert als je werkloos bent. Je bent werkloos als je geen betaald werk hebt, maar dat wel zou willen. | Wereldmarkt Een markt waarbij er handel is over de hele wereld.
Milieuvervuiling De natuur leed veel schade door de rook en het afval die uit de fabrieken kwamen. | Urbanisatie, verstedelijking Een proces waarbij de stedelijkheid (grootte van de steden tegenover de hoeveelheid platteland) toeneemt.
Agrarische revolutie Vond plaats voorafgaand aan de Industriële revolutie. Door technische verbeteringen steeg de arbeidsproductiviteit in de landbouw. De stijgende arbeidsproductiviteit maakte veel arbeiders overbodig. Er ontstond werkloosheid. Het overschot aan arbeidskrachten op het platteland maakte de industriële revolutie mede mogelijk. Er waren immers arbeiders genoeg die de fabrieken in de steden konden bemannen. | James Watt James Watt (1736-1819) was niet de eerste die zich bezighield met de stoommachine. Hij wist de bestaande ideeën om te zetten in een machine waarvan de kracht zo groot was dat hij geschikt was voor de aandrijving van vele verschillende machines in alle soorten en maten.
Stoommachine Een machine die aangedreven wordt door stoom(druk). | Thomas Newcomen Thomas Newcomen (1664-1729) is de uitvinder van de stoommachine.
Kinderarbeid Omdat de lonen laag waren, telde elke cent die verdiend kon worden mee. Het gevolg was dat ook veel kinderen in de fabrieken werkten. In sommige fabrieken waren kinderen zelfs heel gewild omdat hun kleine handjes geschikt waren voor dat soort productie. | Spinning Jenny Dit is een spinmachine, die in 1764 werd uitgevonden door James Hargreaves. De Spinning Jenny was een handspinmolen die net als het spinnewiel met de hand werd aangedreven, maar ze had 8 spoelen en kon dus 16 draden tegelijk spinnen. Het spinnen ging nu dus veel sneller en goedkoper.
Gevolgen van de industrialisatie, leefomstandigheden De arbeiders kwamen vaak in kleine, slechte woningen terecht, waar ze met grote gezinnen woonden. Er was geen riolering of stromend water en vaak ook geen daglicht of ventilatie. De omstandigheden waren dus beroerd en leidden tot veel ziektes. Langzaam zagen steeds meer mensen hoe erg deze sociale kwestie was en probeerden ze er iets aan te doen.

Imperialisme Wanneer landen hun macht in andere delen van de wereld uitbreiden door gebieden te veroveren en controleren. | Grondstoffen Ruwe producten die verwerkt worden tot bruikbare voorwerpen of stoffen.
Afzetgebieden Gebieden waar je de geproduceerde goederen kon verkopen, deze gebieden waren essentieel voor een succesvolle industrialisatie. | Infrastructuur Veelal is de overheid verantwoordelijk voor de aanleg en het beheer van de infrastructuur. De infrastructuur is het geheel aan verbindingen in een land. Denk onder andere aan wegen, spoorlijnen en vliegvelden.
Fasjoda-incident In 1898 kwamen Engelse en Franse strijdkrachten elkaar tegen in Fasjoda. Onderhandelingen konden nog net voorkomen dat de legers elkaar gingen bestrijden. | Moederland De ingelijfde landen in Afrika en Azië kregen de cultuur van het Europese moederland opgedrongen. De cultuur en de manier van besturen was in de koloniale gebieden overal zichtbaar. Zo vertrok tal van missionarissen en zendelingen naar de koloniën om het christelijk geloof te verspreiden.
Natuurlijke barrière Een barrière is iets dat de doorgang belemmert. Een natuurlijke barrière kan dus bijvoorbeeld een rivier of bergketen zijn. | Modern imperialisme Veel Europese landen hadden koloniën om grondstoffen vandaan te halen. Dezelfde koloniën werden ook gebruikt als afzetmarkt voor producten die in Europa gemaakt werden. De Europese landen verdienden dus twee keer aan de handel met de koloniën.